Ceza Hukukunda Kanun Yararına Bozma (CMK m.309)

Ceza mahkemesinde verilen bir karar kesinleşmiş olabilir; ancak kesinleşmiş olması, kararın mutlaka hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Özellikle istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen ceza mahkemesi kararlarında açık bir hukuka aykırılık varsa, CMK 309 kanun yararına bozma başvurusu gündeme gelebilir.

Kanun yararına bozma; kesinleşmiş ceza kararlarında ortaya çıkan ciddi hukuka aykırılıkların, Adalet Bakanlığı ve Yargıtay süreciyle düzeltilmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Bu yol, halk arasında genellikle “kesinleşmiş ceza kararını bozdurma”, “Yargıtay’a olağanüstü başvuru”, “Adalet Bakanlığı’na kanun yararına bozma dilekçesi”, “CMK 309 başvurusu” veya “kesinleşmiş mahkûmiyet kararına itiraz” şeklinde araştırılır.

Özellikle usulsüz tebligat, HAGB kararının hatalı kesinleşmesi, savunma hakkının kısıtlanması, sanığın yokluğunda karar verilmesi, infaz hesabı hatası, denetimli serbestlik kararındaki yanlışlık, icra ceza mahkemesi kararları, sulh ceza hâkimliği kararları ve kesinleşmiş adli para cezası kararları bakımından kanun yararına bozma yolu önemli bir hukuki imkân sağlayabilir.

Kanun Yararına Bozma Ne Demek?

Kanun yararına bozma, ceza yargılamasında olağanüstü bir denetim yoludur. Bu yol, hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen kararların hukuka aykırı olması halinde uygulanır.

Basit anlatımla kanun yararına bozma, kesinleşmiş bir ceza kararında açık bir hata varsa bu hatanın Yargıtay tarafından giderilmesini sağlayan özel bir yoldur. Ancak bu yol, herkesin doğrudan Yargıtay’a başvurabileceği normal bir itiraz yolu değildir. Süreç Adalet Bakanlığı üzerinden işler.

Bu nedenle “kararım kesinleşti, artık hiçbir şey yapılamaz mı?” sorusunun cevabı her dosyada aynı değildir. Karar istinaf veya temyizden geçmeden kesinleşmişse ve kararda açık bir hukuka aykırılık varsa, CMK 309 kapsamında kanun yararına bozma ihtimali değerlendirilebilir.

CMK 309 Kanun Yararına Bozma Başvurusu Hangi Hallerde Yapılır?

CMK 309 başvurusu, her kesinleşmiş ceza kararı için kullanılabilecek sınırsız bir yol değildir. Bu başvurunun yapılabilmesi için bazı temel şartların bulunması gerekir.

Öncelikle ortada bir hâkim veya mahkeme kararı olmalıdır. Bu karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş olmalıdır. Ayrıca kararda açık, somut ve ciddi bir hukuka aykırılık bulunmalıdır.

Örneğin sanığa karar usulüne uygun tebliğ edilmeden karar kesinleşmişse, sanığın savunması alınmadan mahkûmiyet kurulmuşsa, HAGB kararına karşı itiraz hakkı fiilen engellenmişse, infaz hesabı açıkça yanlış yapılmışsa veya kanunda bulunmayan bir yaptırım uygulanmışsa kanun yararına bozma başvurusu gündeme gelebilir.

Kesinleşmiş Ceza Kararı Nasıl Bozulur?

Kesinleşmiş ceza kararının bozulması için öncelikle kararın kesinleşme şekli incelenmelidir. Çünkü her kesinleşmiş karar CMK 309’a konu edilemez.

Karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmişse, kural olarak kanun yararına bozma yolu uygulanmaz. Ancak karar olağan kanun yollarından geçmeden kesinleşmişse ve dosyada açık hukuka aykırılık varsa, Adalet Bakanlığı’na kanun yararına bozma başvurusu yapılması talep edilebilir.

Bu süreçte kişi doğrudan Yargıtay’a klasik bir temyiz dilekçesi vermez. Uygulamada kişi, hükümlü, sanık, müdafi, mağdur veya ilgilisi, Adalet Bakanlığı’na başvurarak kararın kanun yararına bozulmasını talep eder. Adalet Bakanlığı bu talebi yerinde görürse dosyayı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına taşır. Daha sonra ilgili Yargıtay ceza dairesi inceleme yapar.

Kanun Yararına Bozma Başvurusu Nereye Yapılır?

Kanun yararına bozma başvurusu, klasik anlamda mahkemeye verilen bir istinaf veya temyiz dilekçesi değildir. Başvuru uygulamada Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’ne ya da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır.

Dilekçede, kesinleşmiş kararın hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu açıkça anlatılmalıdır. Kararı veren mahkeme, karar tarihi, esas ve karar numarası, kararın kesinleşme tarihi, kesinleşmenin nasıl gerçekleştiği ve hukuka aykırılık nedenleri ayrıntılı şekilde gösterilmelidir.

Burada en önemli nokta şudur: Kanun yararına bozma dilekçesi, “karar haksızdır” denilerek hazırlanmaz. Karardaki hukuka aykırılık, kanun maddeleri ve dosya içeriğiyle somutlaştırılmalıdır.

Kanun Yararına Bozma Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Kanun yararına bozma dilekçesi, klasik bir itiraz dilekçesi gibi yazılmamalıdır. Bu dilekçede olaylar gereksiz yere uzatılmamalı; asıl olarak kesinleşmiş kararın hangi nedenle hukuka aykırı olduğu açıkça gösterilmelidir.

Dilekçede kararı veren mahkeme, esas ve karar numarası, karar tarihi, kesinleşme tarihi, kararın istinaf veya temyizden geçip geçmediği, hukuka aykırılık nedeni, ilgili kanun maddeleri ve bozma talebi net şekilde yazılmalıdır.

Özellikle usulsüz tebligat, savunma hakkının ihlali, HAGB kararının hatalı kesinleşmesi, infaz hesabı hatası veya mahkûmiyet kararındaki açık usul eksikliği varsa, bu aykırılıklar somut belgelerle açıklanmalıdır. Kanun yararına bozma başvurusunda yalnızca “karar hatalıdır” demek yeterli değildir; hatanın kanuna aykırılığı açıkça ortaya konulmalıdır.

Kanun Yararına Bozma Şartları Nelerdir?

Kanun yararına bozma başvurusu, her kesinleşmiş karar için kullanılabilecek genel bir itiraz yolu değildir. CMK 309 kapsamında başvuru yapılabilmesi için öncelikle kararın kesinleşmiş olması, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmemiş bulunması ve kararın hâkim ya da mahkeme tarafından verilmiş olması gerekir.

Bunun yanında kararda açık bir hukuka aykırılık bulunmalıdır. Yalnızca kararın haksız görülmesi veya cezanın ağır bulunması yeterli değildir. Usulsüz tebligat, savunma hakkının kısıtlanması, HAGB kararının hatalı kesinleşmesi, yanlış kanun maddesi uygulanması veya infaz hesabı hatası gibi somut aykırılıklar gösterilmelidir.

Bu nedenle başvuru yapılmadan önce kararın sonucu kadar; kesinleşme şerhi, tebligat evrakı, duruşma tutanakları, infaz belgeleri ve kararın hangi kanun yolundan geçip geçmediği birlikte incelenmelidir.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yararına Bozma Yapılır mı?

HAGB yani hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, kanun yararına bozma başvurularında en sık karşılaşılan konulardan biridir. Çünkü HAGB kararı verildikten sonra sanığın bu karara karşı itiraz hakkı vardır. Ancak bu itiraz hakkının kullanılabilmesi için kararın sanığa usulüne uygun şekilde bildirilmesi gerekir.

Özellikle sanığın yokluğunda verilen HAGB kararlarında tebligat süreci büyük önem taşır. Sanık duruşmada hazır değilse ve HAGB kararı sonradan usulüne uygun şekilde tebliğ edilmemişse, kararın kesinleşmesi hukuka aykırı hale gelebilir. Bu durumda sanık, karardan haberdar olmadığı için itiraz hakkını kullanamamış olur.

HAGB kararının hatalı şekilde kesinleştirilmesi, yalnızca basit bir tebligat eksikliği değildir. Bu durum, sanığın kanun yoluna başvurma hakkını, savunma hakkını ve adil yargılanma hakkını doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle usulsüz tebligatla kesinleşen HAGB kararları bakımından CMK 309 kanun yararına bozma başvurusu gündeme gelebilir.

HAGB kararına karşı kanun yararına bozma değerlendirmesi yapılırken özellikle şu sorulara bakılır: HAGB kararı sanığa gerçekten tebliğ edildi mi, tebligat doğru adrese mi yapıldı, tebligat usulüne uygun mu, sanık karardan fiilen haberdar oldu mu, itiraz süresi doğru tarihte mi başladı, karar yanlış şekilde kesinleştirildi mi, denetim süresi hukuka uygun şekilde mi başlatıldı?

Bu soruların cevabı, HAGB kararının hukuka uygun şekilde kesinleşip kesinleşmediğini belirler. Eğer sanık HAGB kararından haberdar edilmeden karar kesinleştirilmişse, itiraz hakkı fiilen ortadan kaldırılmış olabilir. Böyle bir durumda karar kesinleşmiş görünse bile, kesinleşme işleminin hukuka uygunluğu ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle “HAGB kararı kesinleşti, artık hiçbir şey yapılamaz” düşüncesi her zaman doğru değildir. HAGB kararının usulsüz tebligatla kesinleşmesi, itiraz hakkının kullandırılmaması veya denetim süresinin hatalı başlatılması gibi durumlarda kanun yararına bozma başvurusu yapılması değerlendirilebilir.

Usulsüz Tebligat Nedeniyle Kanun Yararına Bozma

Usulsüz tebligat, kesinleşmiş ceza kararlarında en önemli bozma nedenlerinden biridir. Çünkü bir kişi karardan haberdar edilmeden karar kesinleşmişse, kanun yoluna başvuru hakkı ortadan kalkmış olabilir.

Tebligat eski adrese yapılmışsa, MERNİS araştırması eksikse, aynı konutta oturmayan kişiye teslim edilmişse, muhtara bırakılan tebligat usule uygun değilse veya tebliğ mazbatasında eksiklik varsa kesinleşme işlemi hukuka aykırı olabilir.

Bu tür hallerde karar kâğıt üzerinde kesinleşmiş görünse bile, kesinleşmenin geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Savunma Hakkı İhlali Nedeniyle Kanun Yararına Bozma

Ceza yargılamasında savunma hakkı temel bir güvencedir. Sanığın savunması alınmadan, müdafi yardımından yararlanması sağlanmadan, esas hakkındaki mütalaaya karşı diyecekleri sorulmadan veya son sözü alınmadan hüküm kurulması ciddi hukuka aykırılık oluşturabilir.

Özellikle sanığın yokluğunda mahkûmiyet kararı verilmişse, duruşmadan haberdar edilmemişse veya zorunlu müdafi bulunması gereken dosyada müdafi görevlendirilmemişse, kanun yararına bozma başvurusu gündeme gelebilir.

Bu tür dosyalarda başvuru hazırlanırken yalnızca mahkûmiyet sonucuna değil, yargılama sürecinin savunma hakkı bakımından nasıl yürütüldüğüne bakılmalıdır.

İnfaz Hâkimliği Kararına Karşı Kanun Yararına Bozma

İnfaz hâkimliği kararları da bazı durumlarda kanun yararına bozma başvurusuna konu olabilir. Özellikle denetimli serbestlik, koşullu salıverilme, müddetname, ceza içtiması, disiplin cezası, açık cezaevine ayrılma ve mükerrirlik uygulamaları bakımından hatalı kararlar ciddi sonuçlar doğurabilir.

İnfaz dosyalarında yapılan küçük bir hesaplama hatası bile kişinin cezaevinde daha uzun kalmasına neden olabilir. Bu nedenle infaz hâkimliği kararlarında kararın kesinleşme şekli, itiraz süreci ve uygulanan kanun maddeleri dikkatle incelenmelidir.

Denetimli Serbestlik Kararına Karşı Kanun Yararına Bozma

Denetimli serbestlik kararları, hükümlünün cezaevinden çıkış tarihini doğrudan etkiler. Bu nedenle denetimli serbestlik süresinin yanlış hesaplanması, yükümlülük ihlali değerlendirmesinin hatalı yapılması veya denetimli serbestlik hakkının hukuka aykırı şekilde kaldırılması halinde kanun yararına bozma gündeme gelebilir.

Özellikle şu sorular önemlidir:

Denetimli serbestlik tarihi doğru hesaplandı mı?
Koşullu salıverilme tarihi doğru belirlendi mi?
Yükümlülük ihlali gerçekten var mı?
Hükümlüye usulüne uygun tebligat yapıldı mı?
Denetimli serbestlik hakkı yanlışlıkla mı kaldırıldı?

Bu soruların cevabı, infaz dosyasında CMK 309 başvurusu yapılıp yapılamayacağını belirleyebilir.

Adli Para Cezası Kesinleşirse Kanun Yararına Bozma Olur mu?

Adli para cezası kesinleşmiş olsa bile, kararın hukuka aykırı şekilde verildiği düşünülüyorsa kanun yararına bozma ihtimali değerlendirilebilir.

Örneğin mahkeme kanunda öngörülmeyen şekilde adli para cezası vermişse, seçenek yaptırımı hatalı uygulamışsa, ödeme ihtarı usulsüzse, cezanın hapse çevrilmesi sürecinde hata varsa veya karar sanığa usulsüz tebliğ edilmişse CMK 309 başvurusu gündeme gelebilir.

Adli para cezası dosyalarında özellikle kararın kesinleşme süreci ve infaz işlemleri birlikte incelenmelidir.

İcra Ceza Mahkemesi Kararlarında Kanun Yararına Bozma

İcra ceza mahkemelerince verilen bazı kesin kararlar da kanun yararına bozma başvurusuna konu olabilir. Özellikle taahhüdü ihlal, karşılıksız çek, nafaka yükümlülüğünün ihlali, tazyik hapsi ve disiplin hapsi kararlarında bu yol önemlidir.

Örneğin ödeme taahhüdü hukuken geçerli olmadığı halde tazyik hapsi verilmişse, borç miktarı hatalı hesaplanmışsa, ödeme emri usulsüz tebliğ edilmişse veya sanığın savunması alınmadan karar verilmişse, kanun yararına bozma değerlendirmesi yapılabilir.

İcra ceza kararlarında hapis sonucu doğduğu için usul hataları ayrıca önem taşır.

Sulh Ceza Hâkimliği Kararlarında Kanun Yararına Bozma

Sulh ceza hâkimliği kararları bakımından kanun yararına bozma, kararın niteliğine göre gündeme gelebilir. Her sulh ceza hâkimliği kararı CMK 309 kapsamında değerlendirilemez. Ancak kesin nitelikteki bazı kararlar bakımından açık hukuka aykırılık varsa bu yol tartışılabilir.

Özellikle trafik cezası itirazları, idari para cezası kararları, kabahatler hukuku kararları ve erişim engeli kararları bakımından dosyanın niteliğine göre kanun yararına bozma incelemesi yapılabilir.

Trafik Cezası İtirazı Reddedilirse Kanun Yararına Bozma Yapılır mı?

Trafik cezasına itiraz eden kişiler, sulh ceza hâkimliği tarafından verilen ret kararından sonra çoğu zaman “artık hiçbir şey yapılamaz mı?” sorusunu sorar. Bazı durumlarda, kesinleşmiş trafik cezası itiraz kararları bakımından kanun yararına bozma yolu değerlendirilebilir.

Örneğin ceza yanlış kişiye kesilmişse, tebligat hatalıysa, delil bulunmadan karar verilmişse, araç sahibi ile sürücü ayrımı yapılmamışsa veya hâkimlik açık bir usul hatasıyla ret kararı vermişse CMK 309 başvurusu gündeme gelebilir.

Bu özellikle radar cezası, kırmızı ışık cezası, fahri trafik müfettişi cezası, ehliyetsiz araç kullanma cezası ve alkollü araç kullanma cezası bakımından araştırılan bir konudur.

Kesinleşmiş Mahkûmiyet Kararında Kanun Yararına Bozma

Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı, kişinin hapis cezası, adli para cezası, sabıka kaydı ve infaz süreci üzerinde doğrudan sonuç doğurur. Bu nedenle kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarında kanun yararına bozma değerlendirmesi dikkatle yapılmalıdır.

Şu durumlarda CMK 309 gündeme gelebilir:

Sanığın savunması alınmadan karar verilmesi, son söz hakkının kullandırılmaması, zorunlu müdafi görevlendirilmemesi, gerekçeli kararın usulsüz tebliğ edilmesi, yanlış kanun maddesi uygulanması, cezanın kanuna aykırı belirlenmesi, HAGB veya erteleme değerlendirmesinin yapılmaması, mahkemenin görev veya yetki hatası yapması.

Ancak yalnızca cezanın fazla olduğu düşüncesiyle kanun yararına bozma başvurusu yapılması yeterli değildir. Hukuka aykırılık açık ve somut olmalıdır.

Kanun Yararına Bozma İnfazı Durdurur mu?

Kanun yararına bozma başvurusu yapılması, infazı otomatik olarak durdurmaz. Bu çok önemli bir noktadır. Hakkında kesinleşmiş hapis cezası bulunan kişi, yalnızca CMK 309 başvurusu yaptığı için cezanın infazı kendiliğinden durmaz.

Bu nedenle infaz riski bulunan dosyalarda ayrıca infazın durdurulması talebi değerlendirilmelidir. Aksi halde başvuru süreci devam ederken cezanın infazı başlayabilir veya devam edebilir.

Özellikle yakalama kararı, cezaevine giriş riski, denetimli serbestlik hakkının kaybı veya müddetname hatası varsa başvuru daha dikkatli hazırlanmalıdır.

Kanun Yararına Bozma Sonucu Ne Olur?

Yargıtay ilgili ceza dairesi başvuruyu yerinde görürse karar kanun yararına bozulur. Ancak bozmanın sonucu kararın türüne göre değişir.

Davanın esasını çözmeyen kararlarda dosya yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilebilir. Mahkûmiyet hükümlerinde bozma sonrası yeniden yargılama yapılması gerekebilir; ancak sanık aleyhine daha ağır sonuç doğurulamaz. Bazı hallerde ise cezanın kaldırılması veya daha hafif cezaya karar verilmesi doğrudan Yargıtay tarafından sağlanabilir.

Bu nedenle kanun yararına bozma başvurusunun sonucu, başvuru konusu kararın niteliğine göre değişir.

Kanun Yararına Bozma Kararına Mahkeme Direnebilir mi?

Kanun yararına bozma yolunda verilen bozma kararına karşı mahkemenin direnme yetkisi yoktur. Yani Yargıtay ilgili ceza dairesi CMK 309 kapsamında bozma kararı verirse, yerel mahkeme bu bozma kararına karşı klasik anlamda direnemez.

Bu yönüyle kanun yararına bozma, olağan kanun yollarından farklı ve etkili bir denetim mekanizmasıdır.

Kanun Yararına Bozma ile İstinaf Arasındaki Fark

İstinaf, henüz kesinleşmemiş kararlara karşı başvurulan olağan kanun yoludur. Kanun yararına bozma ise kesinleşmiş ve istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmemiş kararlar için gündeme gelen olağanüstü bir kanun yoludur.

Bu nedenle “istinaf süresini kaçırdım, kanun yararına bozma yaparım” düşüncesi her zaman doğru değildir. Sürenin kaçırılması tek başına kanun yararına bozma nedeni sayılmaz. Kararda ayrıca açık bir hukuka aykırılık bulunmalıdır.

Kanun Yararına Bozma ile Temyiz Arasındaki Fark

Temyiz, bölge adliye mahkemesi veya ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından olağan kanun yolu kapsamında incelenmesidir. Kanun yararına bozma ise doğrudan tarafların kullanabildiği bir temyiz yolu değildir.

Kanun yararına bozma, Adalet Bakanlığı’nın istemi ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı süreciyle işler. Bu nedenle temyizden farklı olarak kişisel başvuru hakkı doğrudan Yargıtay’a yönelmez.

Kanun Yararına Bozma ile Yargılamanın Yenilenmesi Arasındaki Fark

Yargılamanın yenilenmesi ile kanun yararına bozma sıkça karıştırılır. Yargılamanın yenilenmesi genellikle yeni delil, sahte belge, yalan tanıklık, AYM veya AİHM kararı gibi özel nedenlerle gündeme gelir.

Kanun yararına bozma ise istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş kararlardaki açık hukuka aykırılıklar için uygulanır. Bu nedenle dosyada yeni delil mi var, yoksa kesinleşmiş kararda açık hukuki hata mı var sorusu doğru cevaplanmalıdır.

Kanun Yararına Bozma ile Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvurusu Arasındaki Fark

Anayasa Mahkemesi bireysel başvurusu, temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla yapılan ayrı bir başvuru yoludur. Kanun yararına bozma ise ceza muhakemesi içinde düzenlenen olağanüstü bir kanun yoludur.

Bir dosyada hem bireysel başvuru hem de kanun yararına bozma ihtimali teorik olarak gündeme gelebilir. Ancak bu yolların şartları, süreleri, inceleme konuları ve sonuçları farklıdır.

Kanun Yararına Bozma Başvurusu Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

Kanun yararına bozma başvurusunun kesin bir sonuçlanma süresi yoktur. Dosyanın kapsamı, hukuka aykırılığın niteliği, Adalet Bakanlığı incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı süreci ve ilgili Yargıtay ceza dairesinin iş yoğunluğu süreyi etkileyebilir.

Bu nedenle başvuru yapılırken özellikle infaz riski varsa süre konusu ayrıca önem taşır. Kişi hakkında hapis cezası, yakalama kararı veya denetimli serbestlik kaybı varsa, yalnızca başvurunun sonucunu beklemek ciddi hak kaybına neden olabilir.

Kanun Yararına Bozma Dilekçesinde En Sık Yapılan Hatalar

Kanun yararına bozma dilekçelerinde en sık yapılan hata, dilekçenin klasik itiraz veya temyiz dilekçesi gibi hazırlanmasıdır. Oysa CMK 309 başvurusu, dosyanın baştan görülmesi için değil, kesinleşmiş karardaki açık hukuka aykırılığın giderilmesi için yapılır.

En sık yapılan hatalar şunlardır:

Kararın kesinleşme sürecinin açıklanmaması, tebligat evrakının incelenmemesi, istinaf veya temyizden geçip geçmediğinin belirtilmemesi, hukuka aykırılığın kanun maddesiyle ilişkilendirilmemesi, yalnızca olay anlatımı yapılması, infaz riskinin göz ardı edilmesi, dilekçede somut bozma nedeni gösterilmemesi.

Bu hatalar başvurunun etkisini zayıflatabilir.

Kanun Yararına Bozma Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Başvuru hazırlanırken genellikle şu belgelerin incelenmesi gerekir:

Gerekçeli karar, kesinleşme şerhi, tebligat evrakları, duruşma tutanakları, iddianame, itiraz veya istinaf belgeleri, HAGB kararı, infaz evrakları, müddetname, denetimli serbestlik belgeleri, infaz hâkimliği kararları, icra ceza dosyası belgeleri ve hukuka aykırılığı gösteren diğer evraklar.

Eksik belgeyle yapılan başvurularda hukuka aykırılık tam ortaya konulamayabilir.

Kanun Yararına Bozma Hangi Suçlarda Gündeme Gelebilir?

Kanun yararına bozma, suç tipine göre değil, kararın hukuka aykırılığına göre değerlendirilir. Bu nedenle birçok ceza dosyasında gündeme gelebilir.

Hakaret, tehdit, kasten yaralama, hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, uyuşturucu madde kullanma, trafik güvenliğini tehlikeye sokma, alkollü araç kullanma, ruhsatsız silah bulundurma, imar kirliliğine neden olma, kaçakçılık, icra ceza dosyaları ve infaz hukuku dosyaları bakımından kanun yararına bozma ihtimali dosyanın niteliğine göre değerlendirilebilir.

Burada önemli olan suçun adı değil, kararın CMK 309 şartlarını taşıyıp taşımadığıdır.

Sonuç

Kanun yararına bozma, ceza yargılamasında kesinleşmiş kararların hukuka uygunluğunu sağlamak için düzenlenmiş olağanüstü bir kanun yoludur. Bu yol her karar için kullanılamaz; ancak istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen hâkim veya mahkeme kararlarında açık hukuka aykırılık varsa önemli bir hukuki imkân sağlar.

Özellikle kesinleşmiş ceza kararı nasıl bozulur, kanun yararına bozma dilekçesi nereye verilir, CMK 309 başvurusu nasıl yapılır, HAGB kararı kanun yararına bozulur mu, usulsüz tebligatla kesinleşen karar nasıl düzeltilir, infaz hâkimliği kararına karşı kanun yararına bozma olur mu, adli para cezası kesinleşirse ne yapılır gibi soruların cevabı dosyanın somut durumuna göre verilmelidir.

Bu nedenle kesinleşmiş bir ceza kararında hak kaybı bulunduğu düşünülüyorsa, kararın kesinleşme süreci, tebligat işlemleri, savunma hakkı, infaz sonucu ve CMK 309 şartları birlikte incelenmelidir. Doğru hazırlanmış bir kanun yararına bozma başvurusu, hukuka aykırı şekilde kesinleşmiş ceza kararlarının düzeltilmesi bakımından etkili bir başvuru yolu olabilir.

CMK 309 Kanun Yararına Bozma Dilekçesi Örneği

İnfazın Durdurulması Taleplidir

ADALET BAKANLIĞI
CEZA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE

BAŞVURUDA BULUNAN: Ad Soyad / T.C. Kimlik No / Adres

MÜDAFİİ / VEKİLİ: Av. …

KARARI VEREN MAHKEME: … Mahkemesi

ESAS NO: … / … E.

KARAR NO: … / … K.

KARAR TARİHİ: … / … / …

KESİNLEŞME TARİHİ: … / … / …

KONU: … Mahkemesi’nin … tarih, … esas ve … karar sayılı ilamında açık hukuka aykırılık bulunması nedeniyle, kararın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozulması talebimizden ibarettir.

AÇIKLAMALAR

1. … Mahkemesi’nin … tarih, … esas ve … karar sayılı ilamı ile başvurucu hakkında … suçundan … şeklinde karar verilmiştir. Söz konusu karar, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiştir.

2. Ancak kararın kesinleşme süreci, tebligat evrakı, duruşma tutanakları ve dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, kararın açık hukuka aykırılık içerdiği görülmektedir.

3. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozma yoluna başvurulabilmesi için kararın kesinleşmiş olması, olağan kanun yolu denetiminden geçmemiş bulunması ve kararda açık bir hukuka aykırılık mevcut olması gerekir. Somut olayda bu şartlar oluşmuştur.

4. Başvuru konusu karardaki hukuka aykırılık özellikle şu noktada ortaya çıkmaktadır: …

5. Somut olayda başvurucunun savunma hakkı / kanun yoluna başvurma hakkı / adil yargılanma hakkı / usul güvenceleri ihlal edilmiştir. Özellikle … hususu dikkate alındığında, kararın hukuka uygun şekilde kesinleştiğinden söz edilemez.

6. Kararın usulsüz tebligatla kesinleşmesi / sanığın yokluğunda hüküm kurulması / HAGB kararına karşı itiraz hakkının fiilen kullandırılmaması / infaz hesabında açık hata yapılması / kanunda öngörülmeyen yaptırım uygulanması nedeniyle kararın hukuka aykırı olduğu açıktır.

7. Başvuru konusu karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş olduğundan ve dosyada açık hukuka aykırılık bulunduğundan, kararın CMK m.309 kapsamında kanun yararına bozma yoluyla incelenmesi gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.309, Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, savunma hakkı, adil yargılanma hakkı, kanun yoluna başvuru hakkı ve ilgili sair mevzuat hükümleri.

DELİLLER

Gerekçeli karar, kesinleşme şerhi, tebligat evrakları, duruşma tutanakları, infaz evrakları, müddetname, HAGB kararı, itiraz evrakı, UYAP kayıtları ve sair yasal deliller.

SONUÇ VE TALEP

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

… Mahkemesi’nin … tarih, … esas ve … karar sayılı ilamında açık hukuka aykırılık bulunduğundan, kararın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozulması için gerekli işlemlerin yapılmasını saygıyla arz ve talep ederim.

Başvuruda Bulunan / Müdafi
Ad Soyad
İmza