Madde Metni
Madde 215- (1) İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
Madde metninde suçu veya suçluyu övme suçu tanımı yapılmıştır. Buna göre suçun oluşması için, failin işlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu bir suçtan dolayı bir kişiyi alenen övmesi gerekmektedir. İşlenmiş olan bir suçun failini veya kanuna uymayan kişiliğini, sırf suç işlemesi sebebiyle övme hâli de cezalandırılmaktadır. Suç işlemiş olan kişinin övülmesi hâlinde, aslında bu kişi aracılığıyla işlenmiş olan suç övülmektedir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 215 suçu ve suçluyu övme suçu, kamu barışını, toplum düzenini ve genel güven ortamını korumaya yönelik suçlardan biridir. Bu suç, işlenmiş bir suçun veya işlediği suç nedeniyle bir kişinin alenen övülmesi hâlinde gündeme gelir. Ancak her övücü ifade doğrudan suç oluşturmaz; açıklamanın kamu düzeni bakımından açık ve yakın tehlike meydana getirmeye elverişli olması gerekir.
TCK 215 kapsamında yaptırım hapis cezasıdır. Kanuna göre, işlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse hakkında iki yıla kadar hapis cezası uygulanabilir. Bu nedenle cezanın belirlenmesinde açıklamanın içeriği, aleniyet derecesi, ulaştığı kitle, toplum üzerindeki etkisi ve kamu düzeni bakımından doğurduğu tehlike dikkate alınır.
Yargılama sürecinde mahkeme; açıklamanın aleni olup olmadığını, övülen fiilin gerçekten suç niteliği taşıyıp taşımadığını, övülen kişinin hangi suç nedeniyle övüldüğünü ve beyanın açık ve yakın tehlike oluşturup oluşturmadığını değerlendirir. Özellikle sosyal medya paylaşımları, basın açıklamaları, toplu konuşmalar ve geniş kitlelere ulaşan beyanlar aleniyet bakımından önem taşır.
Bu suçta ifade özgürlüğü ile kamu düzeninin korunması arasındaki sınır ayrıca incelenir. Her düşünce açıklaması veya yorum TCK 215 kapsamında suç sayılmaz. Açıklamanın suçu veya suçluyu meşrulaştırıcı, özendirici ya da toplumda yeni suçların işlenmesine elverişli bir tehlike doğuracak nitelikte olması gerekir.
Ceza kesinleştikten sonra infaz rejimi, hükmedilen cezanın süresine, sanığın adli siciline, suçun işleniş biçimine ve kanuni şartların oluşup oluşmadığına göre belirlenir. Şartları varsa HAGB, cezanın ertelenmesi, adli para cezasına çevirme, koşullu salıverme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar ayrıca değerlendirilebilir.
Suçu ve Suçluyu Övme Suçunda Tutuklama
TCK 215 suçu ve suçluyu övme suçunda tutuklama mümkündür; ancak her dosyada otomatik olarak uygulanan bir tedbir değildir. Tutuklama kararı için öncelikle kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir. Bunun yanında kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya yargılama sürecini olumsuz etkileyecek somut nedenler değerlendirilir.
Tutuklama incelemesinde açıklamanın aleni niteliği, paylaşımın ulaştığı kitle, övülen suçun ağırlığı, beyanın kamu düzeni bakımından açık ve yakın tehlike oluşturup oluşturmadığı ve olayın toplumsal etkisi dikkate alınır. Özellikle sosyal medya, basın veya geniş kitlelere hitap eden açıklamalar somut olayın niteliğine göre daha dikkatli değerlendirilir.
Bununla birlikte tutuklama istisnai bir koruma tedbiridir. Hâkim, tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağını da değerlendirmelidir. Somut olaya göre yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya belirli kişilerle iletişim kurmama gibi tedbirler uygulanabilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 215 suçu ve suçluyu övme suçu, kamu barışını ilgilendiren suçlardan olduğu için şikâyete bağlı değildir. Suçun işlendiğinin öğrenilmesi hâlinde soruşturma, mağdur şikâyeti aranmaksızın savcılık tarafından resen başlatılabilir.
Bu suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Çünkü suçu ve suçluyu övme fiili, bireysel bir uyuşmazlıktan ziyade kamu düzeni açısından tehlike doğurabilecek açıklamaları konu alır. Bu nedenle tarafların anlaşması ceza soruşturması veya kovuşturmasını sona erdirmez.
Zamanaşımı bakımından TCK 215 suçunda genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Suç için öngörülen ceza miktarı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi kural olarak 8 yıldır. Ancak zamanaşımının başlangıcı, durması ve kesilmesi somut dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
Görevli Mahkeme
TCK 215 suçu ve suçluyu övme suçu bakımından görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.
Fiilin başka suçlarla bağlantılı olması veya dosyada ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren farklı suçların bulunması hâlinde görevli mahkeme somut olayın niteliğine göre değişebilir.
TCK 215 Suçu ve Suçluyu Övme Sıkça Sorulan Sorular
TCK 215, işlenmiş bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen övme fiilini ve kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike şartını düzenler.
TCK 215 suçu, işlenmiş olan bir suçun veya işlemiş olduğu suç nedeniyle bir kişinin alenen övülmesidir. Bu suçun oluşması için övme fiilinin kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkaracak nitelikte olması gerekir.
Suçu ve suçluyu övme suçunda fail hakkında iki yıla kadar hapis cezası uygulanabilir. Cezanın belirlenmesinde açıklamanın içeriği, aleniyet derecesi, ulaştığı kitle ve kamu düzeni bakımından doğurduğu tehlike dikkate alınır.
Her övücü ifade TCK 215 kapsamında suç oluşturmaz. Açıklamanın işlenmiş bir suçu veya suç işlemiş kişiyi övmesi ve bunun kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike meydana getirmeye elverişli olması gerekir.
Açık ve yakın tehlike, yapılan açıklamanın kamu düzeni üzerinde somut ve ciddi bir risk oluşturmasıdır. Bu nedenle mahkeme, beyanın toplum üzerindeki etkisini, ulaştığı kitleyi ve yeni suçları özendirme ihtimalini birlikte değerlendirir.
Sosyal medya paylaşımı, içeriğine ve ulaştığı kitleye göre TCK 215 kapsamında değerlendirilebilir. Paylaşımın işlenmiş bir suçu veya suçluyu alenen övmesi ve kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlike oluşturması hâlinde ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.
TCK 215 suçunda ifade özgürlüğü ile kamu düzeninin korunması arasındaki sınır somut olaya göre değerlendirilir. Her düşünce açıklaması suç sayılmaz; açıklamanın suçu veya suçluyu meşrulaştırıcı, özendirici ya da kamu düzenini tehlikeye düşürücü nitelikte olması gerekir.
TCK 215 suçunda tutuklama mümkündür; ancak zorunlu değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması ve kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya yargılamayı olumsuz etkileyen somut nedenlerin varlığı aranır.
TCK 215 suçu şikâyete bağlı değildir. Kamu barışını ilgilendiren bu suçta soruşturma, mağdur şikâyeti aranmaksızın savcılık tarafından resen başlatılabilir.
TCK 215 suçu uzlaşma kapsamında değildir. Çünkü suçu ve suçluyu övme fiili bireysel bir uyuşmazlıktan çok kamu düzeni açısından tehlike doğurabilecek açıklamaları konu alır.
TCK 215 suçunda genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Suç için öngörülen ceza miktarı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi kural olarak 8 yıldır. Zamanaşımının başlangıcı, durması ve kesilmesi somut dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.
TCK 215 suçu ve suçluyu övme suçu bakımından görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Fiilin başka suçlarla bağlantılı olması hâlinde görevli mahkeme somut olayın niteliğine göre değişebilir.
