Madde Metni
Madde 214- (1) Suç işlemek için alenen tahrikte bulunan kişi, altı aydan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak, birbirini öldürmeye tahrik eden kişi, onbeş yıldan yirmidört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Tahrik konusu suçların işlenmesi halinde, tahrik eden kişi, bu suçlara azmettiren sıfatıyla cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu, kamu barışını korumak amacıyla düzenlenen önemli suç tiplerinden biridir. Maddenin birinci fıkrasında, suç işlemeye alenen tahrik fiili, iştirak hükümlerinden bağımsız ayrı bir suç olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle suçun oluşması için tahrik edilen suçun işlenmiş olması gerekmez. Aleni şekilde yapılan suç çağrısının kamu düzeni ve toplum huzuru bakımından tehlike oluşturması yeterlidir.
Bu suç, niteliği itibarıyla bir tehlike suçu olarak değerlendirilir. Suç işlemeye tahrik fiili, çoğu zaman tahrik edilen suça yönelik bir hazırlık hareketi niteliği taşısa da, aleni şekilde yapılması nedeniyle kamu barışı açısından ciddi risk doğurur. Bu sebeple kanun koyucu, zararlı sonucun gerçekleşmesini beklemeden bu fiili cezalandırma yoluna gitmiştir.
TCK 214 kapsamında önemli olan, belirli olmayan kişilerin veya geniş bir topluluğun suç işlemeye teşvik edilmesidir. Eğer belirli kişiler, belli bir suçu işlemeye yönlendirilmişse konu artık suç işlemeye tahrik kapsamında değil, olayın niteliğine göre azmettirme veya iştirak hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Maddenin ikinci fıkrasında daha ağır bir hâl düzenlenmiştir. Buna göre halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik etmek, iştirak hükümlerinden bağımsız olarak ayrıca cezalandırılır. Bu ağır nitelikli hâlin oluşması için fiili saldırının başlaması veya öldürme eyleminin gerçekleşmesi gerekmez. Halk kesimleri arasında silahlı çatışma ve öldürme tehlikesi yaratacak nitelikteki tahrik yeterlidir.
Belirli kişilerin öldürülmesinin istenmesi veya tahrikin doğrudan belirli kişilere yönelmesi hâlinde ise TCK 214’ün bu fıkrası uygulanmaz. Bu durumda olay, somut şartlara göre iştirak, azmettirme veya ilgili suç hükümleri kapsamında ele alınır.
Maddenin üçüncü fıkrasına göre, tahrik edilen suçların işlenmesi hâlinde tahrik eden kişi yalnızca TCK 214 kapsamında değil, işlenen suçlardan da azmettiren sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Bu nedenle suç işlemeye tahrik fiili, özellikle aleni çağrıların somut suça dönüşmesi hâlinde çok daha ağır cezai sonuçlar doğurabilir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu, kamu barışını, toplum düzenini ve genel güven ortamını korumaya yönelik suçlardan biridir. Bu suç, bir kişinin başkalarını alenen suç işlemeye teşvik etmesi, suça yönlendirmesi veya suç işleme iradesini güçlendirecek şekilde açıklama yapması hâlinde gündeme gelir. Suçun oluşması için tahrikin gizli şekilde belirli bir kişiye yöneltilmesi değil, aleni nitelik taşıması gerekir.
TCK 214 kapsamında suçun temel hâlinde, suç işlemek için alenen tahrikte bulunan kişi hakkında altı aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Ancak halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik edilmesi hâlinde ceza çok daha ağırdır. Bu durumda fail hakkında on beş yıldan yirmi dört yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.
Cezanın belirlenmesinde tahrikin içeriği, hitap ettiği kitle, açıklamanın yapıldığı ortam, kullanılan ifadelerin ağırlığı, tahrikin toplum üzerindeki etkisi ve failin kastı dikkate alınır. Özellikle sosyal medya, basın, miting, toplu açıklama veya geniş kitlelere ulaşan iletişim araçlarıyla yapılan çağrılar, aleniyet ve kamu düzeni üzerindeki etki bakımından önem taşır.
Yargılama sürecinde mahkeme; sözlerin veya davranışların gerçekten suç işlemeye tahrik niteliği taşıyıp taşımadığını, tahrikin aleni olup olmadığını, hedef kitlenin belirsiz veya geniş bir topluluk olup olmadığını ve açıklamaların ifade özgürlüğü sınırını aşıp aşmadığını değerlendirir. Tahrik edilen suçun işlenmesi hâlinde ise fail, şartları varsa işlenen suçtan da azmettiren sıfatıyla sorumlu tutulabilir.
Ceza kesinleştikten sonra infaz rejimi, verilen cezanın süresine, suçun işleniş biçimine, failin adli siciline ve mahkemenin değerlendirmesine göre belirlenir. Şartları varsa HAGB, cezanın ertelenmesi, koşullu salıverme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar gündeme gelebilir. Ancak ağır nitelikli hâllerde veya tahrik sonucunda ciddi suçların işlenmesi durumunda bu kurumların uygulanabilirliği somut dosyanın özelliklerine göre daha sınırlı değerlendirilebilir.
Suç İşlemeye Tahrik Suçunda Tutuklama
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçunda tutuklama mümkündür; ancak her dosyada otomatik olarak uygulanmaz. Tutuklama kararı verilebilmesi için öncelikle kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir. Bunun yanında kaçma şüphesi, delilleri yok etme veya gizleme ihtimali, tanıklar üzerinde baskı kurulması ya da kamu düzeni bakımından ciddi risk oluşması gibi tutuklama nedenleri değerlendirilir.
Tutuklama değerlendirmesinde tahrikin aleni şekilde yapılıp yapılmadığı, hangi suça yönelik olduğu, açıklamanın ulaştığı kişi sayısı, kullanılan ifadelerin ağırlığı ve tahrikin toplum üzerinde oluşturduğu etki dikkate alınır. Özellikle sosyal medya, basın, miting veya toplu çağrı yoluyla yapılan açıklamalar, daha geniş kitlelere ulaşabileceği için somut olayın ağırlığını artırabilir.
Tahrik edilen suçun işlenmesi hâlinde failin yalnızca TCK 214 kapsamında değil, şartları varsa işlenen suçtan da sorumlu tutulması mümkündür. Bu durum, hem suç vasfı hem de tutuklama değerlendirmesi bakımından önem taşır.
Bununla birlikte tutuklama istisnai bir koruma tedbiridir. Hâkim, tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağını da değerlendirmelidir. Somut olaya göre yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü veya belirli kişilerle iletişim kurmama gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu, kamu barışını ve toplum düzenini ilgilendiren suçlardan olduğu için şikâyete bağlı değildir. Suçun işlendiğinin öğrenilmesi hâlinde soruşturma, mağdurun şikâyeti aranmaksızın savcılık tarafından resen başlatılabilir.
Bu suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Çünkü suç işlemeye tahrik fiili, yalnızca bireysel bir mağduriyete değil, toplum düzenine ve kamu barışına yönelik tehlike doğuran bir suçtur. Bu nedenle tarafların anlaşması, soruşturma veya kovuşturmanın sona ermesini sağlamaz.
Zamanaşımı bakımından TCK 214 suçunda genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Suçun temel hâli için dava zamanaşımı süresi kural olarak 8 yıldır. Ancak halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik gibi ağır nitelikli hâllerde zamanaşımı süresi, öngörülen ceza miktarına göre daha uzun belirlenir. Zamanaşımının başlangıcı, kesilmesi ve durması somut dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilir.
Görevli Mahkeme
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu temel hâliyle kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.
Ancak fiil, kanunda öngörülen ağır nitelikli hâller kapsamında kalıyorsa veya ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren başka suçlarla bağlantılıysa görevli mahkeme ağır ceza mahkemesi olabilir. Bu nedenle görevli mahkeme belirlenirken tahrikin içeriği, yöneldiği suç, olayın ağırlığı ve iddianamede yer alan suç vasfı dikkate alınır.
TCK 214 Suç İşlemeye Tahrik Sıkça Sorulan Sorular
TCK 214, suç işlemek için alenen tahrikte bulunma, halkı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik etme ve tahrik edilen suçların işlenmesi hâlinde doğacak ceza sorumluluğunu düzenler.
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu, bir kişinin başkalarını alenen suç işlemeye teşvik etmesi, suça yönlendirmesi veya suç işleme iradesini güçlendirecek şekilde açıklama yapmasıdır. Bu suç, kamu barışını ve toplum düzenini korumak amacıyla düzenlenmiştir.
Suç işlemek için alenen tahrikte bulunan kişi hakkında altı aydan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik eden kişi ise on beş yıldan yirmi dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir.
TCK 214 suçunun oluşması için tahrik edilen suçun işlenmiş olması gerekmez. Suç işlemeye yönelik aleni çağrının kamu düzeni ve toplum huzuru bakımından tehlike oluşturması yeterlidir. Bu nedenle suç işlemeye tahrik, tehlike suçu niteliğindedir.
Aleniyet, tahrik niteliğindeki söz veya davranışların belirli olmayan kişilere ya da geniş bir topluluğa ulaşabilecek şekilde yapılmasıdır. Sosyal medya, basın, miting, toplu açıklama veya herkese açık ortamlarda yapılan suç çağrıları aleniyet bakımından önem taşır.
Belirli bir kişinin belli bir suçu işlemesi için yönlendirilmesi her durumda TCK 214 kapsamında değerlendirilmez. Böyle bir durumda olayın niteliğine göre azmettirme veya iştirak hükümleri gündeme gelebilir. TCK 214 bakımından esas olan, belirli olmayan kişilerin alenen suça teşvik edilmesidir.
Tahrik edilen suçların işlenmesi hâlinde, tahrik eden kişi yalnızca TCK 214 kapsamında değil, işlenen suçlardan da azmettiren sıfatıyla sorumlu tutulabilir. Bu durum, suç işlemeye tahrik fiilinin daha ağır cezai sonuçlar doğurmasına neden olabilir.
TCK 214 suçunda tutuklama mümkündür; ancak zorunlu değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması ve kaçma, delilleri karartma, tanıklar üzerinde baskı kurma veya kamu düzeni bakımından ciddi risk oluşması gibi nedenlerin değerlendirilmesi gerekir.
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçu şikâyete bağlı değildir. Kamu barışını ve toplum düzenini ilgilendiren bu suçta soruşturma, mağdurun şikâyeti aranmaksızın savcılık tarafından resen başlatılabilir.
TCK 214 suçu uzlaşma kapsamında değildir. Çünkü suç işlemeye tahrik fiili, yalnızca bireysel bir mağduriyete değil, toplum düzenine ve kamu barışına yönelik tehlike doğuran bir suçtur.
TCK 214 suçunun temel hâlinde dava zamanaşımı süresi kural olarak 8 yıldır. Ancak halkın bir kısmını diğer bir kısmına karşı silahlandırarak birbirini öldürmeye tahrik gibi ağır nitelikli hâllerde zamanaşımı süresi, öngörülen ceza miktarına göre daha uzun belirlenir.
TCK 214 suç işlemeye tahrik suçunun temel hâlinde görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Ancak fiil ağır nitelikli hâller kapsamında kalıyorsa veya ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren başka suçlarla bağlantılıysa görevli mahkeme ağır ceza mahkemesi olabilir.
