Madde Metni
Madde 49- (1) Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz.
(2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.
Madde Gerekçesi
Madde metninde süreli hapis cezasının alt ve üst sınırları belirtilmiştir. Ancak, bir suç tanımına ilişkin kanuni düzenlemede bunun aksi kabul edilebilecektir. Buna göre, üst sınır kural olarak yirmi yıl olmakla birlikte, bir suç tanımına ilişkin kanuni düzenlemede bu sınırın üzerine çıkılabilmektedir. Diğer yandan, maddede hapis cezasının, kanunda ayrıca belli edilmeyen durumlarda alt sınırının bir ay olarak kabulü uygun görülmüştür.
Tasarının bu maddeye tekabül eden 62. maddesi hükmüne eklenen ikinci fıkrada, kısa süreli hapis cezası tanımı yapılmıştır. Ancak, kısa süreli hapis cezasının süresinin üst sınırı, iki yıldan bir yıla indirilmiştir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2024/25464 E. ve 2025/2796 K.
Özet: TCK 49’a göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezaları kısa sürelidir. Sanığa verilen 1 yıl 3 ay hapis cezası kısa süreli olmadığından adlî para cezasına çevrilemez.
1-)5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kısa Süreli Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar” başlıklı 50. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre; a)Adlî para cezasına… çevrilebilir” şeklindeki, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Süreli Hapis Cezası” başlıklı 49. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.” şeklindeki düzenlemelere rağmen, sanık hakkında 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 245/1, 168/2 ve 62/1. maddeleri uyarınca verilen ve kısa süreli olmayan 1 yıl 3 ay hürriyeti bağlayıcı cezanın, seçenek yaptırım olarak adlî para cezasına çevrilmeyeceğinin gözetilmemesinde,
Kabule göre de;
2-)Sanıklar hakkında hapis cezasına ek olarak verilen 41 gün adli para cezasının günlüğü 20 Türk lirası üzerinden belirlenmesine karşın 1 yıl 3 ay hapis cezasının anılan Kanun’un 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca günlüğü 30 Türk lirası üzerinden belirlendiği belirtilerek ancak 20 Türk lirası üzerinden çarpılması sonucu 9.100,00 Türk lirası adli para cezasına hükmedilmesi suretiyle çelişki oluşturulmasında,
3-)Sanıklar hakkında temel ceza belirlenirken hapis cezası alt sınırdan tayin olduğu halde, aynı gerekçeyle adlî para cezasına esas alınan birim gün sayısının alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi suretiyle çelişki oluşturulmasında, isabet görülmemiştir.”
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
1. 5237 Sayılı Kanun’un “Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar” başlıklı 50. maddesinin birinci fıkrası;
“(1) Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre;
a-) Adlî para cezasına,
Çevrilebilir.”
Aynı Kanun’un “Süreli hapis cezası” başlıklı 49. maddesi;
“(1) Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz.
(2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.”
Şeklindeki düzenlemeler uyarınca, hükümlüler hakkında verilen ve kısa süreli olmayan 1 yıl 3 ay aylık hapis cezalarının seçenek yaptırımlardan olan adli para cezasına çevrilemeyeceğinin gözetilmemesi
Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2023/14257 E. ve 2023/24565 K.
Özet: TCK 49/2’ye göre bir yıl veya daha az hapis cezaları kısa sürelidir. Somut olayda verilen 1 yıl 15 gün hapis cezası kısa süreli olmadığından adlî para cezasına çevrilemez.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin;
“…1-1982 Anayasasının 141. maddesinde “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır.” ve 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34/1. maddesinde “Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230.. madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.” şeklinde yer alan düzenlemeler ile
Benzer bir olay sebebiyle Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 19/12/2022 tarihli ve 2022/11598 esas, 2022/10098 karar sayılı ilamında yer alan “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (Hadjianastassiou/Yunanistan, 16.12.1992; Van de Hurk/Hollanda, 19.04.1994; Hiro Balani/İspanya 09.12.1994; Ruiz Torija/İspanya, 09.12.1994) kararlarında, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 141/3, 5271 Sayılı CMK’nin 34. ve 230. maddeleri ile Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.05.2015 tarih ve 2014/145 Esas, 2015/145 Karar sayılı kararı gereğince mahkemenin gerekçeli kararında iddia, savunma, tanık beyanları ve diğer deliller somut olarak açıklanarak suçun öğeleri, kanıtlandığı kabul edilen olaylar denetime elverişli şekilde gösterilerek ve deliller tartışılarak mahkemenin ulaştığı sonuç sanık, mağdur, Cumhuriyet savcısı ve diğer okuyan herkesi tatmin edici olması gerekirken, eksik ve yetersiz gerekçe ile 5271 Sayılı CMK’nin 34. ve 230. maddelerine aykırı karar verilmesi” şeklindeki açıklamalara yer verildiği,
Somut incelemeye konu dosyada, sanığın, kamu görevlisi olan müştekilere hakaret etmesi eylemi nedeniyle Uşak 2. Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonunda, sanığın suç oluşturduğu kabul edilen fiili, bunun nitelendirilmesi ve maddi olayın oluş şekli ile elde edilen kanıtlara göre mahkemenin ulaştığı sonuçlar ortaya konularak denetime ve incelemeye esas bir karar verilmesi gerekirken, “sanığın suçunu işlediği sabit olduğu” şeklindeki yetersiz gerekçeyle hüküm kurulmak suretiyle karar verilmesinde,
2-)5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 49/2. maddesinde “ Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.” şeklindeki ve aynı Kanun’un 50/1. maddesine göre “Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre; a) Adlî para cezasına, … çevrilebilir” şeklindeki düzenlemeler karşısında, kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilebileceği ancak somut olayda sanık hakkında 5237 Sayılı Kanun’un 125/1, 125/3-a, 43/2 ve 62/1. maddeleri gereğince belirlenen 1 yıl 15 gün hapis cezasının kısa süreli olmadığı ve dolayısıyla adli para cezasına çevrilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde, İsabet görülmemiştir.” Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2019/4591 E. ve 2019/7464 K.
Özet: TCK 49/2’ye göre bir yıl veya daha az hapis cezaları kısa sürelidir. Sanığa verilen 1 yıl 8 ay hapis cezası kısa süreli olmadığından adlî para cezasına çevrilemez.
DAVA : Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan sanık …’ın, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 136/1, 62, 50/1-a ve 52/2. maddeleri uyarınca 12.100,00 Türk Lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına dair Gaziosmanpaşa 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 21.11.2018 tarihli ve 2017/344 esas, 2018/557 Sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.
5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 49. maddesinde ”(1) Süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hallerde bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz. (2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.” ve anılan kanunun 50/1-a maddesinde “(1) Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre; a) Adlî para cezasına….çevrilebilir.” şeklinde yer alan düzenlemeler karşısında, sanık hakkında belirlenen 1 yıl 8 ay süreli hapis cezasının, 5237 Sayılı Kanun’un 50/1-a maddesinin birinci fıkrası bentlerindeki seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin mümkün bulunmadığı gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 18.04.2019 gün ve 94660652-105-34-2732-2019-Kyb sayılı kanun yararına bozma talebine atfen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 02.05.2019 gün ve 2019/43921 Sayılı tebliğnamesi ile daireye ihbar ve dava evrakı tevdi kılınmakla;
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
KARAR : 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun 49/2. madde ve fıkrasında “Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır.” hükmü uyarınca aynı kanunun 50/1-a. madde, fıkra ve bendi uyarınca sanık hakkında hükmedilen 1 yıl 8 ay hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesine karar verilmesinde isabet görülmemiş olup,
SONUÇ : Kanun yararına bozma talebine dayanılarak düzenlenen tebliğnamedeki bozma isteği incelenen dosya kapsamına nazaran yerinde görüldüğünden, Gaziosmanpaşa 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 21.11.2018 tarihli ve 2017/344 esas, 2018/557 Sayılı kararının 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca aleyhe sonuç doğurmamak ve yeniden yargılama yapılmamak üzere isteme uygun olarak BOZULMASINA, dosyanın mahalline gönderilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 19.06.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
