TCK Madde 99, çocuk düşürtme suçunu düzenleyen önemli ceza hukuku hükümlerinden biridir. Çocuk düşürtme suçu, kadının rızası olmadan gebeliğin sonlandırılması veya kanunda belirtilen şartlara aykırı şekilde rahim tahliyesi yapılması hâlinde gündeme gelir. Bu suçta temel amaç, hem kadının vücut dokunulmazlığını hem de gebelik sürecine ilişkin hukuki korumayı güvence altına almaktır. Türk Ceza Kanunu’nun 99. maddesi, rızaya dayanmayan müdahaleleri, yetkisiz kişilerce yapılan işlemleri ve gebelik süresine aykırı uygulamaları cezai yaptırıma bağlar. Suçun işleniş şekline ve meydana gelen neticeye göre fail hakkında daha ağır cezalar uygulanabilir.
Madde Metni
Madde 99- (1) Rızası olmaksızın bir kadının çocuğunu düşürten kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Tıbbi zorunluluk bulunmadığı halde, rızaya dayalı olsa bile, gebelik süresi on haftadan fazla olan bir kadının çocuğunu düşürten kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu durumda, çocuğunun düşürtülmesine rıza gösteren kadın hakkında bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
(3) Birinci fıkrada yazılı fiil kadının beden veya ruh sağlığı bakımından bir zarara uğramasına neden olmuşsa, kişi altı yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; fiilin kadının ölümüne neden olması halinde, onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) İkinci fıkrada yazılı fiil kadının beden veya ruh sağlığı bakımından bir zarara uğramasına neden olmuşsa, kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; fiilin kadının ölümüne neden olması halinde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(5) Rızaya dayalı olsa bile, gebelik süresi on haftayı doldurmamış olan bir kadının çocuğunun yetkili olmayan bir kişi tarafından düşürtülmesi halinde; iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan diğer fiiller yetkili olmayan bir kişi tarafından işlendiği takdirde, bu fıkralara göre verilecek ceza, yarı oranında artırılarak hükmolunur.
(6) Kadının mağduru olduğu bir suç sonucu gebe kalması halinde, süresi yirmi haftadan fazla olmamak ve kadının rızası olmak koşuluyla, gebeliği sona erdirene ceza verilmez. Ancak, bunun için gebeliğin uzman hekimler tarafından hastane ortamında sona erdirilmesi gerekir.
Madde Gerekçesi
Türk Ceza Kanunu’nun 99. maddesinde düzenlenen çocuk düşürtme suçu, kadının gebeliğinin hukuka uygunluk şartları dışında sona erdirilmesi hâlinde cezai sorumluluğu belirlemek amacıyla kabul edilmiştir. Bu düzenleme ile bir yandan kadının beden bütünlüğü, sağlık hakkı ve iradesi korunurken, diğer yandan gebelik sürecine ilişkin hukuki koruma sağlanması amaçlanmıştır.
Çocuk düşürtme suçu, gebeliğin sonlandırılmasının ancak kanunda öngörülen tıbbi ve hukuki şartlara uygun şekilde yapılabileceğini kabul eder. Bu şartlar dışında gerçekleştirilen müdahaleler, hem kadının sağlığını tehlikeye düşürebileceği hem de hukuka aykırı sonuçlar doğurabileceği için ceza yaptırımına bağlanmıştır. Kanun koyucu, özellikle kadının rızası olmadan yapılan müdahaleleri ve yetkisiz kişiler tarafından gerçekleştirilen gebelik sonlandırma işlemlerini önlemeyi hedeflemiştir.
Bu kapsamda TCK 99. madde, gebeliğin sona erdirilmesine ilişkin işlemlerin yalnızca yetkili sağlık personeli tarafından, tıbbi standartlara ve kanuni sınırlara uygun şekilde yapılmasını öngörür. Böylece anne sağlığının korunması, hukuka aykırı müdahalelerin engellenmesi ve gebeliğin sonlandırılmasına ilişkin işlemlerin güvenli, denetlenebilir ve kanuna uygun biçimde gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
Türk Ceza Kanunu’nun 99. maddesinde düzenlenen çocuk düşürtme suçunda cezanın niteliği hapis cezasıdır. Kadının rızası olmaksızın gebeliğin sonlandırılması hâlinde fail hakkında daha ağır hapis cezası uygulanır. Kadının rızası bulunsa dahi kanunda öngörülen tıbbi ve hukuki şartlara aykırı şekilde gebeliğin sona erdirilmesi durumunda da cezai sorumluluk doğar. Çocuk düşürtme fiilinin yetkisiz kişiler tarafından gerçekleştirilmesi, kadının beden veya ruh sağlığı bakımından zarara yol açması ya da ölüm gibi ağır neticelerin meydana gelmesi hâlinde ceza daha ağır şekilde uygulanabilir.
Yargılama bakımından görevli mahkeme, suçun işleniş şekline ve isnat edilen fıkraya göre belirlenir. Temel hâllerde kovuşturma kural olarak asliye ceza mahkemesinde yürütülürken, kadının ölümü gibi daha ağır neticelerin meydana geldiği ve kanunda daha yüksek hapis cezası öngörülen hâllerde ağır ceza mahkemesi görevli olabilir. Soruşturma, şikâyet şartı aranmaksızın Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen yürütülür. İnfaz rejimi bakımından verilen hapis cezaları genel infaz hükümlerine tabidir. Cezanın süresi, failin durumu ve somut olayın özelliklerine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi, adlî para cezasına çevrilme veya denetimli serbestlik gibi kurumlar ayrıca değerlendirilir.
Çocuk Düşürtme Suçunda Tutuklama
TCK 99 kapsamında düzenlenen çocuk düşürtme suçunda tutuklama tedbiri, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesinde yer alan genel tutuklama şartlarının bulunması hâlinde uygulanabilir. Tutuklama kararı verilebilmesi için öncelikle kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir. Bunun yanında kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya mağdur ya da tanıklar üzerinde baskı kurulması tehlikesi gibi somut tutuklama nedenlerinden birinin mevcut olması aranır.
Çocuk düşürtme suçu, suçun işleniş biçimi ve öngörülen cezanın ağırlığına göre tutuklama tedbirine konu olabilir. Özellikle gebeliğin kadının rızası olmadan sonlandırılması, müdahalenin yetkisiz kişilerce yapılması, kadının sağlığının ciddi şekilde zarar görmesi veya ölüm gibi ağır neticelerin meydana gelmesi hâlinde tutuklama ihtimali güçlenir. Ancak tutuklama, her dosyada otomatik olarak uygulanmaz; hâkim somut olayın özelliklerini, delil durumunu ve ölçülülük ilkesini dikkate alarak karar verir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu’nun 99. maddesinde düzenlenen çocuk düşürtme suçu bakımından şikâyet şartı aranmaz. Suçun takibi Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen yapılır. Bu nedenle mağdurun şikâyetçi olmaması veya şikâyetinden vazgeçmesi, soruşturma ya da kovuşturmanın kendiliğinden sona ermesine neden olmaz.
Çocuk düşürtme suçu, uzlaşma kapsamında yer alan suçlardan değildir. Bu nedenle tarafların anlaşmasıyla dosyanın uzlaştırma yoluyla sona erdirilmesi mümkün olmaz. Zamanaşımı bakımından ise suç için öngörülen cezanın üst sınırı ve meydana gelen netice dikkate alınarak genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Özellikle kadının ölümü veya ağır zarar görmesi gibi nitelikli hâllerde zamanaşımı süresi, suçun daha ağır yaptırıma bağlanması nedeniyle daha uzun şekilde değerlendirilir.
Görevli Mahkeme
Çocuk düşürtme suçunda görevli mahkeme, suçun temel hâli veya nitelikli hâlinin söz konusu olup olmamasına göre belirlenir. Kadının rızası dışında gebeliğin sonlandırılması veya kanuni şartlara aykırı şekilde çocuk düşürtme fiilinin işlenmesi hâlinde, suçun temel şekli bakımından görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.
Ancak TCK 99 kapsamında çocuk düşürtme fiili sonucunda kadının ölmesi gibi daha ağır neticeler meydana gelmiş ve kanunda daha yüksek hapis cezası öngörülmüşse, görevli mahkeme ağır ceza mahkemesi olabilir. Bu nedenle görevli mahkeme belirlenirken yalnızca madde başlığı değil, fiilin hangi fıkra kapsamında değerlendirildiği, meydana gelen netice ve öngörülen cezanın üst sınırı birlikte dikkate alınmalıdır..
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 99 çocuk düşürtme suçu nedir?
TCK 99 çocuk düşürtme suçu, rızası olsun veya olmasın bir kadının gebeliğine hukuka aykırı şekilde son verilmesiyle oluşan bir suçtur. Bu düzenleme ile hem kadının beden bütünlüğü hem de kanunun koruma altına aldığı gebelik süreci güvence altına alınmaktadır.
Çocuk düşürtme suçunda rıza cezayı etkiler mi?
Çocuk düşürtme suçunda rıza, somut olayın niteliğine göre cezai sorumluluğu etkileyebilir. Kadının rızası olmadan gebeliğin sonlandırılması daha ağır yaptırıma bağlanırken, rızaya dayalı olsa bile kanunda öngörülen süre ve şartlara aykırı işlem yapılması halinde TCK 99 kapsamında ceza sorumluluğu doğabilir.
TCK 99 çocuk düşürtme suçunun cezası nedir?
TCK 99 kapsamında çocuk düşürtme suçu, fiilin kadının rızasıyla mı yoksa rızası dışında mı işlendiğine, gebelik süresine ve meydana gelen neticeye göre farklı cezalar doğurur. Fiil sonucunda kadının beden veya ruh sağlığı zarar görürse ya da ölüm meydana gelirse fail hakkında uygulanacak ceza daha ağır hale gelir.
