TCK Madde 124, haberleşmenin engellenmesi suçunu düzenleyen önemli ceza hukuku hükümlerinden biridir. Bu suç, kişiler arasındaki iletişim özgürlüğünün hukuka aykırı şekilde engellenmesi, haberleşmenin kesintiye uğratılması veya kamu kurumları arasındaki iletişimin bozulması hâlinde gündeme gelir. Haberleşmenin engellenmesi suçu, bireylerin özel hayatını, haber alma ve haber verme özgürlüğünü, toplumsal iletişim düzenini ve kamu hizmetlerinin sağlıklı yürütülmesini korumayı amaçlar. Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesi, telefon, internet, posta, elektronik iletişim ve benzeri haberleşme yollarına yönelik hukuka aykırı müdahaleleri cezai yaptırıma bağlayarak iletişim güvenliğini koruma altına almaktadır.
Madde Metni
Madde 124- (1) Kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı olarak engellenmesi halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.
(2) Kamu kurumları arasındaki haberleşmeyi hukuka aykırı olarak engelleyen kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Her türlü basın ve yayın organının yayınının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesi halinde, ikinci fıkra hükmüne göre cezaya hükmolunur.
Madde Gerekçesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesi, kişiler arasındaki haberleşme özgürlüğünü korumak ve iletişimin serbest, güvenli ve kesintisiz şekilde gerçekleşmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Haberleşme özgürlüğü, bireylerin özel hayatının, kişisel ilişkilerinin, bilgi alma ve bilgi verme hakkının temel unsurlarından biridir. Bu nedenle kişilerin iletişim kurma imkânının hukuka aykırı biçimde engellenmesi, yalnızca bireysel özgürlükleri değil, aynı zamanda toplumsal iletişim düzenini de olumsuz etkileyen ciddi bir müdahale niteliği taşır.
Haberleşmenin engellenmesi suçu, kişiler arasındaki iletişimin hukuka aykırı şekilde kesilmesi, engellenmesi veya iletişim araçlarının kullanılmasının önüne geçilmesi hâlinde gündeme gelir. Telefon, internet, posta, elektronik haberleşme veya benzeri iletişim yollarına yönelik hukuka aykırı müdahaleler, bireyin haberleşme hakkını ve özel yaşam alanını doğrudan ihlal eder.
Kanun koyucu, TCK 124. madde ile bireylerin haberleşme özgürlüğünü güvence altına almayı ve iletişim akışının hukuka aykırı biçimde kesintiye uğratılmasını önlemeyi amaçlamıştır. Ayrıca kamu kurumları arasındaki haberleşmenin veya basın ve yayın organlarının yayınının engellenmesi gibi fiillerin kamu düzeni, bilgiye erişim hakkı ve demokratik toplum düzeni bakımından daha ağır sonuçlar doğurabileceği kabul edilmiştir.
Bu nedenle haberleşmenin engellenmesi suçu, yalnızca kişiler arasındaki özel iletişimi değil; kamu kurumlarının işleyişini, basın-yayın faaliyetlerini ve toplumun haber alma hakkını da koruyan önemli bir ceza hukuku düzenlemesidir. Böylece iletişim özgürlüğünün korunması, bilgiye erişimin güvence altına alınması ve haberleşme sistemlerine yönelik hukuka aykırı müdahalelerin önlenmesi hedeflenmektedir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu, cezanın türü, yargılama süreci ve infaz rejimi bakımından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Buna göre, kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı şekilde engellenmesi halinde faile 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilebilmekte olup, bu yaptırım seçimliktir ve hâkim somut olayın özelliklerine göre uygun cezayı belirler. Buna karşılık, kamu kurumları arasındaki haberleşmenin engellenmesi ya da basın ve yayın organlarının yayınının hukuka aykırı şekilde durdurulması halinde suçun nitelikli hali oluşur ve 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Haberleşmenin engellenmesi suçunda soruşturma ve kovuşturma kural olarak resen yürütülür, yargılama süreci Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilir ve görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Verilen hapis cezalarının infazı ise Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamında yerine getirilmekte olup; cezanın süresi, failin kişisel özellikleri ve dosya kapsamı dikkate alınarak hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), cezanın ertelenmesi veya denetimli serbestlik gibi infaz kurumlarının uygulanması da mümkün olabilmektedir.
Haberleşmenin Engellenmesi Suçunda Tutuklama
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu bakımından tutuklama, ancak genel tutuklama şartlarının varlığı halinde mümkündür. Suçun temel halinde, kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı şekilde engellenmesi fiili için 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası öngörülmüş olup, bu suç Ceza Muhakemesi Kanunu m.100 kapsamında katalog suçlar arasında yer almamaktadır.
Bu nedenle tutuklama kararı otomatik olarak verilemez; hâkimin tutuklama kararı verebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması ile birlikte kaçma şüphesi, delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme ihtimali ya da tanık ve mağdur üzerinde baskı kurulması tehlikesi gibi somut tutuklama nedenlerinin ortaya konulması gerekir. Suçun, kamu kurumları arasındaki haberleşmenin engellenmesi veya basın ve yayın organlarının yayınının engellenmesi şeklindeki nitelikli hallerinde ise 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmekle birlikte, bu haller de katalog suç kapsamında değildir. Bu sebeple, ceza miktarının artmış olması tek başına tutuklama için yeterli olmayıp, ölçülülük ilkesi gözetilerek somut tutuklama nedenlerinin varlığı aranır. Uygulamada ise çoğu durumda tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin tercih edildiği görülmektedir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu, şikâyet, uzlaşma ve zamanaşımı hükümleri bakımından farklı sonuçlar doğurmaktadır. Suçun temel halinde, kişiler arasındaki haberleşmenin hukuka aykırı şekilde engellenmesi fiili bakımından soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır ve şikâyet bulunmaksızın Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturma başlatılamaz. Bu kapsamda şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay olup, süresi içinde başvuru yapılmaması halinde soruşturma imkânı ortadan kalkar.
Uzlaşma bakımından ise suçun temel şekli uzlaştırma kapsamında yer almakta olup, Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri doğrultusunda uzlaştırma süreci işletilir; tarafların uzlaşması halinde kamu davası açılmaz, uzlaşmanın sağlanamaması durumunda ise soruşturma ve kovuşturma süreci devam eder. Buna karşılık, kamu kurumları arasındaki haberleşmenin engellenmesi veya basın ve yayın organlarının yayınının engellenmesi şeklindeki nitelikli hallerde soruşturma ve kovuşturma resen yürütülür ve bu hallerde uzlaşma hükümleri uygulanmaz.
Zamanaşımı bakımından ise suç için öngörülen ceza miktarına göre dava zamanaşımı süresi temel halde 8 yıl olup, nitelikli hallerde öngörülen daha ağır ceza nedeniyle zamanaşımı süreleri Türk Ceza Kanunu’nun genel hükümlerine göre belirlenmektedir.
Görevli Mahkeme
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 124. maddesinde düzenlenen haberleşmenin engellenmesi suçu bakımından görevli mahkeme, suçun ceza miktarına göre belirlenmekte olup hem temel halde (6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adlî para cezası) hem de nitelikli hallerde (1 yıldan 5 yıla kadar hapis) yargılama Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılır. Bu suçlar ağır ceza mahkemesinin görev alanına girmemektedir. Yetki bakımından ise Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 124 haberleşmenin engellenmesi suçu nedir?
TCK 124 haberleşmenin engellenmesi suçu, kişilerin haberleşme özgürlüğünün hukuka aykırı şekilde engellenmesi halinde oluşur. Bu suçta korunan temel hukuki değer, bireyin iletişim kurma hakkı, haberleşme özgürlüğü, özel hayatı ve kişiler arası iletişimin kesintisiz şekilde sürdürülebilmesidir.
Haberleşmenin engellenmesi hangi davranışlarla işlenebilir?
Haberleşmenin engellenmesi suçu, kişinin telefon, mektup, e-posta, mesajlaşma veya benzeri iletişim araçlarıyla haberleşmesinin hukuka aykırı şekilde kesilmesi, engellenmesi ya da iletişim imkanının ortadan kaldırılmasıyla meydana gelebilir. Somut olayda haberleşme aracının niteliği, engellemenin yöntemi, failin kastı ve mağdurun iletişim özgürlüğüne yapılan müdahale birlikte değerlendirilir.
TCK 124 suçu şikâyete tabi midir?
TCK 124 haberleşmenin engellenmesi suçu, kural olarak şikâyete tabi olmayan suçlardandır ve Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen soruşturulabilir. Fiilin kamu görevlisi tarafından işlenmesi, haberleşmenin tamamen kesilmesi veya mağdurun iletişim hakkının ciddi şekilde sınırlandırılması ceza hukuku bakımından ayrıca önem taşır.
