Türk Ceza Kanunu Madde 113 Kamu Hizmetlerinden Yararlanma Hakkının Engellenmesi

TCK Madde 113, kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinin engellenmesi suçunu düzenleyen önemli ceza hukuku hükümlerinden biridir. Bu suç, cebir veya tehdit kullanılarak kamu kurumlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının görevlerini yerine getirmesinin engellenmesi hâlinde gündeme gelir. Türk Ceza Kanunu’nun 113. maddesi, kamu hizmetlerinin kesintisiz, düzenli ve güvenli biçimde yürütülmesini korumayı amaçlar. Bu düzenleme ile yalnızca kurumların işleyişi değil, toplumun kamu hizmetlerinden yararlanma hakkı da güvence altına alınmaktadır. Kamu faaliyetlerinin engellenmesi, ciddi cezai sonuçlar doğuran bir suçtur.

Madde Metni

Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi

Madde 113- (Değişik: 2/3/2014-6529/13 md.)

(1) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla;

a) Bir kamu faaliyetinin yürütülmesine,

b) Kamu kurumlarında veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarında verilen ya da kamu makamlarının verdiği izne dayalı olarak sunulan hizmetlerden yararlanılmasına,

engel olunması hâlinde, fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) (Ek:12/5/2022-7406/7 md.) Suçun konusunun sağlık hizmeti olması hâlinde, verilecek ceza altıda biri oranına kadar artırılır.

Madde Gerekçesi

Türk Ceza Kanunu’nun 113. maddesinde düzenlenen kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinin engellenmesi suçu, kamu hizmetlerinin düzenli, güvenli ve kesintisiz şekilde yürütülmesini korumak amacıyla kabul edilmiştir. Kamu kurumları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, toplumun ortak ihtiyaçlarını karşılayan, kamu düzeni ve idari işleyiş bakımından önemli görevler üstlenen yapılardır.

Bu nedenle kamu kurumlarının faaliyetlerinin cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranışlarla engellenmesi, yalnızca ilgili kurumun çalışmasını aksatmakla kalmaz; aynı zamanda bireylerin kamu hizmetlerinden yararlanma hakkını, toplumsal düzeni ve kamu otoritesinin işleyişini de olumsuz etkiler. Kanun koyucu, kamu hizmetlerinin kişisel baskı, zor kullanma veya hukuka aykırı müdahalelerle durdurulmasını ya da sekteye uğratılmasını önlemek amacıyla bu fiili bağımsız bir suç olarak düzenlemiştir.

TCK 113. madde, kamu kurumlarının görevlerini serbestçe yerine getirebilmesini, kamu hizmetlerinin sürekliliğini ve toplumun bu hizmetlere güven içinde erişebilmesini sağlamayı hedefler. Bu düzenleme ile kamu idaresinin işleyişine yönelik hukuka aykırı müdahalelerin cezalandırılması, kurumsal düzenin korunması ve kamu hizmetlerinin aksamasının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi

Türk Ceza Kanunu’nun 113. maddesinde düzenlenen kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçunda cezanın niteliği hapis cezasıdır. Bir kişinin kamu hizmetlerinden yararlanmasının cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesi hâlinde fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Bu suç, bireylerin kamu hizmetlerine eşit, serbest ve güvenli şekilde erişebilmesini korumayı amaçlayan önemli bir ceza hukuku düzenlemesidir.

Yargılama bakımından bu suçtan doğan davalara kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Suç, şikâyete tabi olmadığından soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen yürütülür. İnfaz rejimi açısından ise verilen hapis cezasının süresi, failin sabıkası ve somut olayın özelliklerine göre HAGB, cezanın ertelenmesi, kısa süreli hapis cezasının adlî para cezasına çevrilmesi, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri değerlendirilebilir.

Kamu Hizmetlerinden Yararlanma Hakkının Engellenmesi Suçunda Tutuklama

TCK 113 kapsamında tutuklama tedbiri, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre değerlendirilir. Tutuklama bir ceza değil, geçici bir koruma tedbiridir. Bu nedenle yalnızca suç isnadı tutuklama için yeterli değildir; kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya tanık ve mağdur üzerinde baskı kurulması tehlikesi gibi nedenlerin bulunması gerekir.

Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçu, katalog suçlar arasında yer almadığından uygulamada çoğunlukla tutuklama yerine adli kontrol tedbirleri değerlendirilir. Yurt dışına çıkış yasağı, belirli yerlere gitmeme, mağdurla iletişim kurmama veya düzenli imza yükümlülüğü gibi tedbirlerin yetersiz kalacağı kanaatine varılırsa, somut olayın ağırlığına göre tutuklama kararı verilebilir.

Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

TCK 113 kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçu, şikâyete tabi değildir. Suçun işlendiğine ilişkin ihbar, delil veya yeterli şüphe bulunması hâlinde Cumhuriyet savcılığı re’sen soruşturma başlatır. Mağdurun şikâyetçi olmaması veya sonradan şikâyetten vazgeçmesi, soruşturma ya da kovuşturmayı kendiliğinden sona erdirmez.

Uzlaşma bakımından bu suç uzlaştırma kapsamında değildir. Bu nedenle tarafların anlaşması kamu davasının açılmasını veya devamını engellemez. Zamanaşımı yönünden ise suç için öngörülen ceza miktarı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi genel olarak 8 yıl olarak uygulanır. Zamanaşımını kesen usul işlemleri bulunması hâlinde süre yeniden işlemeye başlayabilir.

Görevli Mahkeme

Kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi suçunda görevli mahkeme, suç için öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında asliye ceza mahkemesidir. Çünkü TCK 113 kapsamında öngörülen ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası olup ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar arasında yer almaz.

Bu nedenle soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür; yeterli şüphe oluşması hâlinde düzenlenen iddianamenin kabulüyle birlikte kovuşturma asliye ceza mahkemesinde yapılır. Mahkeme, kamu hizmetinden yararlanmanın hangi fiille engellendiğini, cebir veya tehdidin bulunup bulunmadığını, hukuka aykırı davranışın niteliğini ve dosyadaki delilleri birlikte değerlendirerek karar verir.

Sıkça Sorulan Sorular