657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 48, devlet memurluğuna atanacak kişilerde aranacak genel ve özel şartları düzenleyen en önemli hükümlerden biridir. Devlet memuru olmak isteyen adayların yalnızca eğitim veya sınav şartını taşıması yeterli değildir. Aynı zamanda Türk vatandaşlığı, kamu haklarından mahrum bulunmama, belirli suçlardan mahkûm olmama, askerlik durumu, görevi yapmaya engel sağlık sorununun bulunmaması gibi genel şartların da sağlanması gerekir. DMK Madde 48, kamu personel alımlarında liyakat, eşitlik, güvenilirlik ve hukuki güvenlik ilkelerini koruyan temel düzenlemelerden biridir. 657 sayılı Kanun Madde 48 açıklaması, memuriyete giriş şartlarını ve uygulamadaki önemini ayrıntılı olarak ele almaktadır.
Madde Metni
Madde 48 – (Değişik: 12/5/1982 – 2670/14 md.)
Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.
A) Genel şartlar:
1. Türk Vatandaşı olmak,
2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak,
3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak,
4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
5. (Değişik: 23/1/2008 – 5728/317 md.) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.
6. Askerlik durumu itibariyle;
a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,
b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,
c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak,
7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…) akıl hastalığı (…)114 bulunmamak.
8. (Ek: 3/10/2016 – KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile)
B) Özel şartlar:
1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak,
2. Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak.
657 Sayılı Kanun Madde 48 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesi, devlet memurluğuna atanacak kişilerde aranacak genel ve özel şartları belirlemektedir.
Devlet memurluğuna atanabilmek için adayların yalnızca sınavda başarılı olması yeterli değildir. Kanunda belirtilen genel şartların tamamının taşınması ve başvurulan kadro için öngörülen özel şartların da sağlanması gerekir.
Madde 48’in temel amacı, kamu hizmetini yürütecek kişilerin hukuki, mesleki ve etik açıdan gerekli niteliklere sahip olmasını sağlamaktır.
Devlet Memurluğuna Girişte Aranan Genel Şartlar Nelerdir?
DMK Madde 48 uyarınca devlet memurluğuna atanacak kişilerde genel olarak şu şartlar aranır:
- Türk vatandaşı olmak (kanunda belirtilen istisnalar saklıdır).
- 18 yaşını tamamlamış olmak veya kanundaki istisna kapsamında gerekli şartları taşımak.
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak.
- Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak.
- Askerlik çağına gelmiş erkek adaylar bakımından askerlikle ilişiği bulunmamak, askerlik görevini yapmış, ertelemiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak.
- Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak.
Bu şartların atama tarihinde mevcut olması gerekmektedir.
Devlet Memurluğuna Girişte Aranan Özel Şartlar Nelerdir?
Genel şartların yanında adayların, başvurdukları kadroya ilişkin özel şartları da taşıması gerekir.
Bunlar arasında;
- İlgili öğrenim düzeyinden mezun olmak,
- Belirli bir bölüm mezunu olmak,
- KPSS veya ilgili sınavdan yeterli puanı almak,
- Mesleki belge, ruhsat veya sertifikaya sahip olmak,
- Yabancı dil veya mesleki yeterlilik şartını sağlamak
gibi kriterler yer alabilir.
Özel şartlar, ilgili kurumun ilanı ve özel mevzuat hükümlerine göre belirlenmektedir.
Hangi Suçlar Memuriyete Engel Olabilir?
DMK Madde 48 kapsamında bazı suçlardan mahkûmiyet, devlet memurluğuna atanmaya engel teşkil edebilir.
Özellikle;
- Devletin güvenliğine karşı suçlar,
- Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
- Zimmet,
- İrtikâp,
- Rüşvet,
- Hırsızlık,
- Dolandırıcılık,
- Sahtecilik,
- Güveni kötüye kullanma,
- Hileli iflas,
- İhaleye fesat karıştırma,
- Edimin ifasına fesat karıştırma,
- Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,
- Kaçakçılık
gibi kanunda sayılan suçlar, mahkûmiyetin niteliğine göre memuriyete engel oluşturabilir.
Her somut olay, mahkûmiyet kararı ve ilgili mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmektedir.
Madde 48 Neden Önemlidir?
DMK Madde 48, devlet memurluğuna girişin temel şartlarını belirleyen en önemli düzenlemelerden biridir.
Bu madde sayesinde kamu hizmetine alınacak personelin hukuki yeterliliği, güvenilirliği ve mesleki uygunluğu denetlenmekte; kamu yönetiminde liyakat, tarafsızlık ve kamu yararı ilkeleri güçlendirilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 48. maddesi neyi düzenler?
Devlet memurluğuna atanacak kişilerde aranacak genel ve özel şartları düzenler.
KPSS’yi kazanmak memur olmak için yeterli midir?
Hayır. Adayın DMK Madde 48’de yer alan genel şartları ve ilgili kadro için belirlenen özel şartları da taşıması gerekir.
Sabıka kaydı olan herkes memur olamaz mı?
Hayır. Memuriyete engel olup olmadığı, mahkûm olunan suçun niteliği ve 657 sayılı Kanun’un 48. maddesi kapsamında ayrıca değerlendirilir.
