657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 21, devlet memurlarının müracaat, şikayet ve dava açma hakkını düzenlemektedir. Kamu görevlileri, kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı yetkili makamlara başvurabilir, haklarında tesis edilen işlemlere karşı şikayet yolunu kullanabilir ve gerekli şartlar oluştuğunda idari yargıda dava açabilir. DMK Madde 21, memurların hak arama özgürlüğünü güvence altına alan temel düzenlemelerden biridir. Bu madde, idarenin hukuka bağlılığını güçlendirirken memurların özlük, disiplin ve görev işlemlerine karşı etkili başvuru yapabilmesini sağlar.
Madde Metni
Müracaat, şikayet ve dava açma
Madde 21 – (Değişik: 12/5/1982 – 2670/9 md.)
Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet ve dava açma hakkına sahiptirler.
Müracaat ve şikayetler söz veya yazı ile en yakın amirden başlayarak silsile yolu ile şikayet edilen amirler atlanarak yapılır.
Müracaat ve şikayetler incelenerek en kısa zamanda ilgiliye bildirilir. Müracaat ve şikayetlerle ilgili esas ve usuller Cumhurbaşkanınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
657 Sayılı Kanun Madde 21 Ne Anlama Gelir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 21. maddesi, devlet memurlarının hak arama özgürlüğünü güvence altına almaktadır. Madde kapsamında memurlar; görevleri, özlük hakları veya kişisel durumlarıyla ilgili konularda yetkili makamlara müracaat edebilir, hukuka aykırı olduğunu düşündükleri işlem ve uygulamalar hakkında şikâyette bulunabilir ve şartların oluşması hâlinde idari yargıda dava açabilir.
Bu düzenleme, memurların yalnızca yükümlülüklere sahip olmadığını, aynı zamanda hukuken korunması gereken temel haklara da sahip olduğunu göstermektedir. Böylece kamu personel rejiminde idarenin işlemleri hukuki denetime açık tutulurken, memurların hak kaybına uğramasının da önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
Müracaat Hakkı Nedir?
Müracaat hakkı, devlet memurlarının görevleri veya kişisel durumlarıyla ilgili konularda yetkili makamlara başvurabilmesini ifade eder.
Memurlar bu hak kapsamında;
- Atama işlemleri,
- Görev yeri değişiklikleri,
- İzin talepleri,
- Maaş ve diğer mali haklar,
- Özlük işlemleri,
- Sosyal haklar,
- Çalışma koşulları
gibi konularda idareye başvuruda bulunabilir.
Başvuruların usulüne uygun şekilde ve yetkili makamlara yapılması, sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından önem taşımaktadır.
Şikâyet Hakkı Nasıl Kullanılır?
Madde 21 kapsamında memurlar, hukuka aykırı olduğunu düşündükleri işlem, uygulama veya davranışlar hakkında şikâyet hakkını kullanabilir.
Şikâyet hakkı, idari hiyerarşi içerisinde yetkili mercilere başvurulmasını ifade eder. Başvurunun açık, somut ve hukuki gerekçelere dayanması, inceleme sürecinin sağlıklı yürütülmesini sağlar.
Bu hak sayesinde kamu kurumlarında hukuka aykırı uygulamaların düzeltilmesi ve idari denetimin etkin şekilde işletilmesi amaçlanmaktadır.
Memurlar Dava Açabilir mi?
Evet. Devlet memurları, haklarını ihlal ettiğini düşündükleri idari işlemlere karşı gerekli şartların oluşması hâlinde idari yargıda dava açabilir.
Örneğin;
- Hukuka aykırı disiplin cezaları,
- Atama ve nakil işlemleri,
- Görevden alma işlemleri,
- Maaş ve özlük haklarına ilişkin uyuşmazlıklar,
- Terfi ve görevde yükselme işlemleri
idari yargının denetimine konu olabilir.
Dava açılmadan önce başvurulması gereken idari yolların bulunup bulunmadığı ve dava açma süreleri ise ilgili mevzuata göre değerlendirilmelidir.
Madde 21 Neden Önemlidir?
DMK Madde 21, devlet memurlarının hak arama özgürlüğünü güvence altına alan en önemli düzenlemelerden biridir. Kamu yönetiminde hukuka bağlılık ilkesinin sağlanabilmesi için idarenin işlemlerinin denetlenebilir olması büyük önem taşımaktadır.
Bu madde sayesinde memurlar, hukuka aykırı işlemler karşısında yalnızca idareye başvurmakla kalmaz; gerekli şartların oluşması hâlinde bağımsız yargı mercileri önünde haklarını da arayabilir.
Sık Sorulan Sorular
657 sayılı Kanun’un 21. maddesi neyi düzenler?
Memurların müracaat, şikayet ve dava açma hakkını düzenler.
Memur idari işleme karşı dava açabilir mi?
Evet. Hukuka aykırı idari işlemlere karşı şartları oluştuğunda idari yargıda dava açabilir.
Şikayet hakkı nasıl kullanılır?
Yetkili makamlara, usulüne uygun ve genellikle yazılı başvuru yapılarak kullanılır.
