Madde Metni
Çevrenin taksirle kirletilmesi
Madde 182– (1) Çevreye zarar verecek şekilde, atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya verilmesine taksirle neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu atık veya artıkların, toprakta, suda veya havada kalıcı etki bırakması halinde, iki aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) İnsan veya hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıkların ortaya çıkmasına, üreme yeteneğinin körelmesine, hayvanların veya bitkilerin doğal özelliklerini değiştirmeye neden olabilecek niteliklere sahip olan atık veya artıkların toprağa, suya veya havaya taksirle verilmesine neden olan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
TCK 182 çevrenin taksirle kirletilmesi suçu, çevreye zarar verebilecek atık veya artıkların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde toprağa, suya veya havaya verilmesini cezalandırmaktadır. Bu düzenleme ile çevrenin korunması, toplum sağlığının güvence altına alınması ve ekolojik dengenin bozulmasının önlenmesi amaçlanmıştır.
Çevreyi taksirle kirletme suçu, kasten işlenen çevre suçlarından farklı olarak failin bilerek ve isteyerek hareket etmediği, ancak gerekli dikkat ve özeni göstermediği durumlarda gündeme gelir. Suçun unsurlarının değerlendirilmesinde, çevreyi kasten kirletme suçu bakımından yapılan açıklamalar da dikkate alınmalıdır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 182 cezası, fiilin niteliğine ve çevrede meydana getirdiği etkiye göre değişmektedir. Çevreye zarar verecek şekilde atık veya artıkların toprağa, suya ya da havaya taksirle verilmesi halinde fail hakkında adli para cezası uygulanır.
Ancak taksirli davranış sonucunda atık veya artıkların toprakta, suda ya da havada kalıcı etki bırakması durumunda ceza daha ağırdır. Bu halde fail hakkında iki aydan bir yıla kadar hapis cezası gündeme gelir. Bu nedenle çevrenin taksirle kirletilmesi suçu, olayın sonuçlarına göre hem adli para cezası hem de hapis cezası doğurabilen bir suç tipidir.
Çevrenin taksirle kirletilmesi, çoğu durumda tehlike suçu niteliği taşır. Bu nedenle çevrede mutlaka somut ve ağır bir zararın meydana gelmesi gerekmez; çevre açısından tehlike oluşturabilecek nitelikte bir fiilin gerçekleşmesi suçun oluşması bakımından yeterli olabilir.
Çevrenin Taksirle Kirletilmesi Suçunda Tutuklama
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçunda tutuklama, suç için öngörülen cezanın ağırlığı ve tutuklama tedbirinin istisnai niteliği dikkate alındığında uygulamada sık başvurulan bir koruma tedbiri değildir. TCK 182 kapsamında temel halde fail hakkında adli para cezası öngörülmesi, kalıcı etki halinde ise cezanın iki aydan bir yıla kadar hapis cezası olması nedeniyle tutuklama kararı verilmesi oldukça sınırlı koşullara bağlıdır.
Tutuklama kararı, ancak kuvvetli suç şüphesinin bulunması ve buna ek olarak kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya yargılamayı engelleme riski gibi somut tutuklama nedenlerinin varlığı halinde gündeme gelebilir. Bu nedenle yalnızca çevrenin taksirle kirletilmesi suçu işlendiği iddiası, tek başına tutuklama için yeterli değildir.
TCK 182 çevre suçu, taksirle işlenen bir suç tipi olduğundan failin kastla hareket etmemesi de tutuklama değerlendirmesinde önem taşır. Özellikle temel suç bakımından adli para cezası öngörülmesi, ölçülülük ilkesi gereğince tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerinin tercih edilmesine yol açabilir.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçunda tutuklama, uygulamada ancak istisnai hallerde ve somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Failin kaçma ihtimali bulunmuyorsa, deliller toplanmışsa veya yargılamanın adli kontrol tedbirleriyle yürütülmesi mümkünse, tutuklama yerine daha hafif koruma tedbirleri uygulanması gerekir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçu şikâyete tabi değildir. Bu nedenle suçun soruşturulması için mağdurun, çevre sakinlerinin veya ilgili kişilerin şikâyette bulunması gerekmez. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir.
TCK 182 uzlaşma kapsamında değildir. Bu suç bakımından fail ile mağdur arasında uzlaştırma yoluyla dosyanın kapatılması mümkün olmaz. Çünkü çevre suçları yalnızca bireysel menfaatleri değil, aynı zamanda toplum sağlığını ve kamusal çevre düzenini de ilgilendirir.
TCK 182 dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Zamanaşımı süresi, kural olarak suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre içinde soruşturma veya kovuşturma yapılmadığı takdirde dava zamanaşımı gündeme gelebilir.
Görevli Mahkeme
TCK 182 çevrenin taksirle kirletilmesi suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Bu suç nedeniyle açılacak ceza davaları, suçun işlendiği yer mahkemesi dikkate alınarak yetkili Asliye Ceza Mahkemesi tarafından görülür.
Çevrenin Taksirle Kirletilmesi Suçu Sıkça Sorulan Sorular
TCK 182 çevrenin taksirle kirletilmesi suçu, atık veya artıkların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde toprağa, suya ya da havaya verilmesiyle oluşan çevre suçudur.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçu, atık veya artıkların çevreye zarar verecek şekilde toprağa, suya veya havaya taksirle verilmesine neden olunmasıdır. Bu suçta fail, kasten değil; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak çevre açısından tehlikeli bir sonuca yol açar.
TCK 182 cezası, fiilin niteliğine göre değişir. Atık veya artıkların çevreye zarar verecek şekilde taksirle verilmesi halinde adlî para cezası uygulanır. Bu atıkların toprakta, suda veya havada kalıcı etki bırakması halinde ise fail hakkında iki aydan bir yıla kadar hapis cezası verilebilir.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçunda ağır ceza, atık veya artıkların insan ya da hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıklara, üreme yeteneğinin körelmesine veya canlıların doğal özelliklerinin değişmesine neden olabilecek nitelikte olması halinde gündeme gelir. Bu durumda fail hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçu şikâyete tabi değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatabilir. Ayrıca TCK 182 uzlaşma kapsamında değildir; bu nedenle fail ile mağdur arasında uzlaştırma yoluyla dosyanın kapatılması mümkün olmaz.
Çevrenin taksirle kirletilmesi suçunda görevli mahkeme, Asliye Ceza Mahkemesidir. TCK 182 kapsamında açılacak ceza davaları, suçun işlendiği yer bakımından yetkili Asliye Ceza Mahkemesi tarafından görülür.
