Madde Metni
Madde 192-(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş olan kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, diğer suç ortaklarını ve uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin saklandığı veya imal edildiği yerleri merciine haber verirse, verilen bilginin suç ortaklarının yakalanmasını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini sağlaması halinde, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa, hakkında cezaya hükmolunmaz.
(3) Bu suçlar haber alındıktan sonra gönüllü olarak, suçun meydana çıkmasına ve fail veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım eden kişi hakkında verilecek ceza, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadarı indirilir.
(4) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/16 md.) Bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının 279 uncu ve 280 inci maddeler uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.
Madde Gerekçesi
TCK 192 etkin pişmanlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında failin suçu ortaya çıkarmaya, suç ortaklarının yakalanmasına veya uyuşturucu maddelerin ele geçirilmesine yardımcı olması hâlinde uygulanan özel bir ceza hukuku kurumudur. Bu madde, tek başına bağımsız bir suç değil; TCK 188, TCK 190 ve TCK 191 gibi uyuşturucu suçlarıyla bağlantılı bir etkin pişmanlık hükmüdür.
Maddenin birinci fıkrasında, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu bakımından soruşturma başlamadan önce gösterilen etkin pişmanlık düzenlenmiştir. Kişinin suç ortakları, uyuşturucu maddenin saklandığı veya imal edildiği yerler hakkında bilgi vermesi ve bu bilginin suçluların yakalanmasını ya da maddenin ele geçirilmesini sağlaması hâlinde ceza verilmemesi gündeme gelebilir.
İkinci fıkrada, kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme veya bulundurma suçu yönünden etkin pişmanlık düzenlenmiştir. Kişi, soruşturma başlamadan önce uyuşturucu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini bildirerek suçluların yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa hakkında cezaya hükmolunmaz.
Üçüncü fıkraya göre, soruşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce gönüllü olarak bilgi veren ve suçun ortaya çıkarılmasına, failin veya suç ortaklarının yakalanmasına yardım eden kişi hakkında ceza indirimi uygulanabilir. Burada önemli olan, verilen bilginin etkili, somut ve gönüllü olmasıdır.
Dördüncü fıkrada ise uyuşturucu madde kullanan kişi bakımından özel bir etkin pişmanlık hâli yer alır. Kişi, hakkında soruşturma başlamadan önce resmî makamlara başvurarak tedavi edilmek istediğini bildirirse cezalandırılmaz. Bu düzenleme, cezalandırmadan önce tedavi ve topluma kazandırma amacını öne çıkarır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 192, bağımsız bir suç tipi değil, uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık hükümlerini düzenleyen özel bir maddedir. Bu nedenle cezanın niteliği, kişinin işlediği asıl suça göre belirlenir. Etkin pişmanlık şartları oluşursa bazı hâllerde ceza verilmez, bazı hâllerde ise verilecek cezada indirim yapılır.
Yargılama sürecinde mahkeme; verilen bilginin zamanını, doğruluğunu, soruşturma makamlarına sağladığı katkıyı ve suçun ortaya çıkarılmasına etkisini değerlendirir. Etkin pişmanlığın soruşturma başlamadan önce mi, yoksa soruşturma başladıktan sonra mı gerçekleştiği uygulanacak sonucun belirlenmesinde önemlidir.
İnfaz rejimi bakımından etkin pişmanlık kabul edilirse, ceza verilmemesi veya cezada indirim yapılması nedeniyle infaz süreci doğrudan etkilenir. Ceza verilmediği hâllerde infaz söz konusu olmaz; ceza indirimi yapılan hâllerde ise infaz, belirlenen daha düşük ceza üzerinden genel infaz hükümlerine göre yürütülür.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 192 etkin pişmanlık hükmü, bağımsız bir suç olmadığı için ayrıca şikâyet süresi veya şikâyete bağlılık değerlendirmesi yapılmaz. Uygulama, etkin pişmanlığın bağlantılı olduğu asıl uyuşturucu suçuna göre belirlenir.
Uzlaşma bakımından da TCK 192 tek başına uzlaşma kapsamında değerlendirilen bir suç değildir. Çünkü madde, suç tanımı değil; uyuşturucu suçlarında cezasızlık veya ceza indirimi sağlayan özel bir hükümdür.
Zamanaşımı ise TCK 192’ye göre değil, etkin pişmanlığın uygulandığı temel suça göre belirlenir. Örneğin TCK 188 uyuşturucu ticareti, TCK 190 uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma veya TCK 191 kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçlarında zamanaşımı, ilgili suçun ceza miktarı ve genel hükümler dikkate alınarak hesaplanır.
Görevli Mahkeme
TCK 192 için bağımsız bir görevli mahkeme yoktur. Çünkü bu madde tek başına bir suç değil, uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık düzenlemesidir. Bu nedenle görevli mahkeme, etkin pişmanlığın uygulandığı temel suça göre belirlenir.
TCK 188 uyuşturucu madde ticareti ve TCK 190 uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma gibi daha ağır suçlarda yargılama genellikle ağır ceza mahkemesinde yapılır. TCK 191 kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma gibi suçlarda ise dosyanın niteliğine göre asliye ceza mahkemesi görevli olabilir.
Mahkeme, yargılama sırasında kişinin verdiği bilginin suçun ortaya çıkarılmasına katkı sağlayıp sağlamadığını, bilginin gönüllü olup olmadığını ve etkin pişmanlık şartlarının oluşup oluşmadığını somut olayın özelliklerine göre değerlendirir.
TCK 192 Etkin Pişmanlık Sıkça Sorulan Sorular
TCK 192 etkin pişmanlık, uyuşturucu suçları, ceza indirimi, ceza verilmemesi, tedavi talebi, görevli mahkeme ve yargılama süreci bakımından sıkça merak edilen konular arasında yer almaktadır.
TCK 192 etkin pişmanlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarında failin suçun ortaya çıkarılmasına, suç ortaklarının yakalanmasına veya uyuşturucu maddelerin ele geçirilmesine yardımcı olması hâlinde uygulanan özel bir ceza hukuku kurumudur. Bu madde bağımsız bir suç değil, cezasızlık veya ceza indirimi sağlayabilen özel bir hükümdür.
TCK 192, özellikle uyuşturucu madde imal ve ticareti, uyuşturucu kullanımını kolaylaştırma ve kullanmak için uyuşturucu madde satın alma, kabul etme veya bulundurma suçlarıyla bağlantılı olarak uygulanabilir. Etkin pişmanlık değerlendirmesi, işlenen temel suçun niteliğine göre yapılır.
Kişi, resmi makamlar suçu öğrenmeden önce suç ortaklarını, uyuşturucu maddenin saklandığı veya imal edildiği yerleri bildirir ve bu bilgi yakalama ya da madde ele geçirilmesini sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmayabilir. Kullanmak için uyuşturucu madde bulunduran kişinin, maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini bildirmesi de bu kapsamda değerlendirilebilir.
Evet. Soruşturma başladıktan sonra da kişi gönüllü olarak suçun ortaya çıkarılmasına, failin veya diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım ederse ceza indirimi uygulanabilir. Bu indirimin uygulanabilmesi için bilginin gönüllü, somut ve suçun aydınlatılmasına katkı sağlayacak nitelikte olması gerekir.
TCK 192 için bağımsız bir görevli mahkeme yoktur. Çünkü bu madde tek başına suç değil, uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık hükmüdür. Görevli mahkeme, etkin pişmanlığın uygulandığı temel suça göre belirlenir. TCK 188 gibi ağır suçlarda genellikle ağır ceza mahkemesi, TCK 191 kapsamında ise dosyanın niteliğine göre asliye ceza mahkemesi görevli olabilir.
