Evlilik nedeniyle işten ayrılma, kadın işçiye kanunla tanınmış özel bir fesih hakkıdır. Kadın işçi, resmi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini kendi isteğiyle sona erdirirse, şartların bulunması hâlinde kıdem tazminatı almaya hak kazanabilir.
Bu hak, doğrudan 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesine dayanmaktadır. Her ne kadar 1475 sayılı İş Kanunu’nun büyük bölümü yürürlükten kaldırılmış olsa da, kıdem tazminatını düzenleyen 14. madde yürürlükte kalmaya devam etmektedir. Nitekim 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi, 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesi hariç diğer hükümlerinin yürürlükten kaldırıldığını düzenlemektedir.
Bu nedenle evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı değerlendirilirken temel mevzuat dayanağı 1475 sayılı Kanun m.14 ve 4857 sayılı Kanun m.120 hükümleridir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açıklamalarında da kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini kendi arzusu ile sona erdirmesi hâlinde kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmektedir; 1 yıl 2 ay sonra yapılan fesihte ise bu özel hak kullanılamaz.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Almanın Şartları
Kadın işçinin evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alabilmesi için bazı şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Sadece evlenmiş olmak tek başına kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.
Bu hakkın kullanılabilmesi için:
Kadın işçinin işçi statüsünde çalışması, aynı işveren yanında en az 1 yıl kıdeme sahip olması, resmi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini feshetmesi ve fesih sebebini açıkça evlilik nedeniyle işten ayrılma olarak bildirmesi gerekir.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, sürenin resmi nikâh tarihinden itibaren başlamasıdır. Nişan, söz veya dini nikâh bu hakkın kullanılabilmesi için yeterli değildir. Ayrıca bir yıllık süre hak düşürücü nitelikte değerlendirildiğinden, süre geçtikten sonra evlilik nedeniyle kıdem tazminatı talep edilmesi mümkün olmayacaktır.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan Kadın İşçi İhbar Süresi Vermek Zorunda mı?
Evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren kadın işçi, ihbar süresi vermek zorunda değildir. Bu fesih türü, işçiye kanunla tanınmış özel bir sona erdirme hakkıdır.
Bu nedenle kadın işçi, şartlar oluşmuşsa işverene haftalar öncesinden bildirim yapmak zorunda kalmadan iş sözleşmesini sona erdirebilir. İşveren de bu nedenle işçiden ihbar tazminatı talep edemez.
Ancak uygulamada uyuşmazlık yaşanmaması için fesih bildiriminin yazılı yapılması önemlidir. Özellikle noter ihtarnamesiyle yapılan bildirim, resmi nikâh tarihi, fesih sebebi ve kıdem tazminatı talebi bakımından güçlü bir ispat aracı olur.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçi Hangi Alacakları İsteyebilir?
Evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçi sadece kıdem tazminatı istemek zorunda değildir. İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte doğmuş ve ödenmemiş tüm işçilik alacakları da ayrıca talep edilebilir.
Bu kapsamda işçi;
kullanılmamış yıllık izin ücretini, fazla mesai ücretlerini, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerini, ödenmemiş maaş alacaklarını, prim ve ikramiye alacaklarını, yol ve yemek gibi düzenli yan haklarını talep edebilir.
Bu nedenle ihtarname hazırlanırken yalnızca “kıdem tazminatımın ödenmesini istiyorum” denilmesi eksik kalabilir. Daha güçlü bir bildirimde kıdem tazminatı yanında tüm işçilik alacaklarının da açıkça talep edilmesi gerekir.
Evlilik Nedeniyle Kıdem Tazminatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kadın işçinin evlilik nedeniyle işten ayrılması, kıdem tazminatı şartları, 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ve ihbar süresi hakkında kısa ve doğrudan cevaplar.
Evet. Kadın işçi, resmi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde iş sözleşmesini evlilik nedeniyle sona erdirirse ve aynı işveren yanında en az 1 yıl çalışmışsa kıdem tazminatı alabilir.
Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı, 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesine dayanır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi, 1475 sayılı Kanun’un kıdem tazminatına ilişkin 14. maddesini yürürlükte bırakmıştır.
Kadın işçi, resmi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde evlilik nedeniyle işten ayrılma hakkını kullanmalıdır. 1 yıllık süre geçtikten sonra bu özel nedenle kıdem tazminatı talep edilemez.
Hayır. Evlilik nedeniyle fesihte kadın işçi ihbar süresi vermek zorunda değildir. Bu nedenle işverenin, evlilik nedeniyle işten ayrılan kadın işçiden ihbar tazminatı istemesi kural olarak mümkün değildir.
Hayır. 1475 sayılı İş Kanunu m.14 kapsamında evlilik nedeniyle kıdem tazminatı hakkı yalnızca kadın işçilere tanınmıştır. Erkek işçiler evlilik sebebiyle işten ayrıldıklarında bu özel haktan yararlanamaz.
Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma İhtarname Örneği
Aşağıdaki ihtarname örneği, resmi nikâh tarihinden itibaren 1 yıl içinde evlilik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirmek ve kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarını talep etmek isteyen kadın işçiler için hazırlanmıştır.
Evlilik Nedeniyle İş Sözleşmesinin Feshi ve Kıdem Tazminatı Talepli İhtarname Örneği
Sayın Noterliğe,
Aşağıda bilgileri yazılı muhataba tebliğ edilmek üzere işbu ihtarnamenin düzenlenmesini ve muhataba gönderilmesini arz ve talep ederim.
İhtarname Metnidir
İşyerinizde [işe giriş tarihi] tarihinden bu yana [görev / pozisyon] olarak çalışmaktayım. [resmi nikâh tarihi] tarihinde evlenmiş bulunmaktayım. Resmi nikâh tarihinden itibaren bir yıllık yasal süre içerisinde, 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesi gereğince iş sözleşmemi evlilik nedeniyle sona erdiriyorum.
Anılan kanun hükmü uyarınca, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusu ile iş sözleşmesini sona erdirmesi hâlinde kıdem tazminatına hak kazanacağı açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle iş sözleşmemin evlilik nedeniyle feshedildiğinin kabulü ile kıdem tazminatımın tarafıma ödenmesi gerekmektedir.
Ayrıca iş sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle tarafıma ait kullanılmamış yıllık izin ücretleri, fazla mesai alacakları, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri, prim, ikramiye, ödenmemiş ücret ve varsa diğer tüm işçilik alacaklarının da hesaplanarak tarafıma ödenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda, işbu ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren en geç [7 gün] içinde kıdem tazminatımın ve diğer tüm işçilik alacaklarımın eksiksiz şekilde hesaplanarak tarafıma ödenmesini ihtaren bildiririm.
Aksi hâlde, zorunlu arabuluculuk başvurusu dâhil olmak üzere tüm yasal yollara başvuracağımı; yargılama giderleri, vekâlet ücreti, faiz ve sair ferilerden tarafınızın sorumlu olacağını ihtaren bildiririm.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükte bulunan 14. maddesi uyarınca evlilik nedeniyle iş sözleşmemin feshedildiğinin kabulünü, kıdem tazminatımın, kullanılmamış yıllık izin ücretlerimin, fazla mesai alacaklarımın, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerimin, prim, ikramiye, ödenmemiş ücret ve sair tüm işçilik alacaklarımın hesaplanarak tarafıma ödenmesini ihtaren talep ederim.
[Ad Soyad]
[İmza]
