TCK 252 rüşvet suçu, bir kamu görevlisinin görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması, yapmaması, hızlandırması veya geciktirmesi karşılığında doğrudan ya da dolaylı olarak menfaat sağlaması veya bu konuda anlaşmaya varılması halinde oluşur. Rüşvet suçu, kamu idaresinin dürüstlüğünü ve tarafsızlığını koruyan en önemli suçlardan biridir. Bu nedenle hem rüşvet alan hem de rüşvet veren kişi cezai sorumluluk altına girmektedir.
Madde Metni
Madde 252- (Değişik: 2/7/2012-6352/87 md.)
(1) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, bir kamu görevlisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kişi, dört yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Görevinin ifasıyla ilgili bir işi yapması veya yapmaması için, doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, kendisine veya göstereceği bir başka kişiye menfaat sağlayan kamu görevlisi de birinci fıkrada belirtilen ceza ile cezalandırılır.
(3) Rüşvet konusunda anlaşmaya varılması halinde, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
(4) Kamu görevlisinin rüşvet talebinde bulunması ve fakat bunun kişi tarafından kabul edilmemesi ya da kişinin kamu görevlisine menfaat temini konusunda teklif veya vaatte bulunması ve fakat bunun kamu görevlisi tarafından kabul edilmemesi hâllerinde fail hakkında, birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.
(5) Rüşvet teklif veya talebinin karşı tarafa iletilmesi, rüşvet anlaşmasının sağlanması veya rüşvetin temini hususlarında aracılık eden kişi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.
(6) Rüşvet ilişkisinde dolaylı olarak kendisine menfaat sağlanan üçüncü kişi veya tüzel kişinin menfaati kabul eden yetkilisi, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadığına bakılmaksızın, müşterek fail olarak cezalandırılır.
(7) Rüşvet alan veya talebinde bulunan ya da bu konuda anlaşmaya varan kişinin; yargı görevi yapan, hakem, bilirkişi, noter veya yeminli mali müşavir olması halinde, verilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.
(8) Bu madde hükümleri;
a) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
b) Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler,
c) Kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar,
d) Kamu yararına çalışan dernekler,
e) Kooperatifler,
f) Halka açık anonim şirketler,
adına hareket eden kişilere, kamu görevlisi sıfatını taşıyıp taşımadıklarına bakılmaksızın, görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması amacıyla doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi; bu kişiler tarafından talep veya kabul edilmesi; bunlara aracılık edilmesi; bu ilişki dolayısıyla bir başkasına menfaat temin edilmesi halinde de uygulanır.
(9) Bu madde hükümleri;
a) Yabancı bir devlette seçilmiş veya atanmış olan kamu görevlilerine,
b) Uluslararası veya uluslarüstü mahkemelerde ya da yabancı devlet mahkemelerinde görev yapan hâkimlere, jüri üyelerine veya diğer görevlilere,
c) Uluslararası veya uluslarüstü parlamento üyelerine,
d) Kamu kurumu ya da kamu işletmeleri de dahil olmak üzere, yabancı bir ülke için kamusal bir faaliyet yürüten kişilere,
e) Bir hukuki uyuşmazlığın çözümü amacıyla başvurulan tahkim usulü çerçevesinde görevlendirilen vatandaş veya yabancı hakemlere,
f) Uluslararası bir anlaşmaya dayalı olarak kurulan uluslararası veya uluslarüstüörgütlerin görevlilerine veya temsilcilerine,
görevlerinin ifasıyla ilgili bir işin yapılması veya yapılmaması ya da uluslararası ticari işlemler nedeniyle bir işin veya haksız bir yararın elde edilmesi yahut muhafazası amacıyla; doğrudan veya aracılar vasıtasıyla, menfaat temin, teklif veya vaat edilmesi ya da bunlar tarafından talep veya kabul edilmesi halinde de uygulanır.
(10) Dokuzuncu fıkra kapsamına giren rüşvet suçunun yurt dışında yabancı tarafından işlenmekle birlikte;
a) Türkiye’nin,
b) Türkiye’deki bir kamu kurumunun,
c) Türk kanunlarına göre kurulmuş bir özel hukuk tüzel kişisinin,
d) Türk vatandaşının,
tarafı olduğu bir uyuşmazlık ya da bu kurum veya kişilerle ilgili bir işlemin yapılması veya yapılmaması için işlenmesi halinde, rüşvet veren, teklif veya vaat eden; rüşvet alan, talep eden, teklif veya vaadini kabul eden; bunlara aracılık eden; rüşvet ilişkisi dolayısıyla kendisine menfaat temin edilen kişiler hakkında, Türkiye’de bulundukları takdirde, resen soruşturma ve kovuşturma yapılır.
Madde Gerekçesi
TCK 252, kamu görevlilerinin görevlerini tarafsız ve dürüst şekilde yerine getirmelerini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Kanun koyucu, kamu görevlisinin göreviyle ilgili bir iş veya işlem karşılığında menfaat sağlamasını ya da menfaat sağlanması konusunda anlaşmaya varılmasını suç olarak kabul etmiştir.
Bu suçla korunan hukuki değer kamu idaresinin güvenilirliği, kamu hizmetlerinin tarafsızlığı ve vatandaşların devlete duyduğu güvendir. Rüşvet ilişkisi, kamu hizmetlerinin kişisel çıkar karşılığında yürütülmesine yol açtığından ağır yaptırıma bağlanmıştır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 252 kapsamında, rüşvet alan kamu görevlisi ile rüşvet veren kişi hakkında dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Rüşvet ilişkisinin aracı kişiler vasıtasıyla kurulması, menfaatin üçüncü kişilere sağlanması veya suçun belirli kurum ve kuruluşlar adına hareket eden kişiler tarafından işlenmesi halinde de madde hükümleri uygulanır.
Yargılama sürecinde menfaatin niteliği, taraflar arasındaki ilişki, görevin kapsamı, para transferleri, iletişim kayıtları, tanık beyanları ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. Suçun oluşması için menfaatin verilmiş olması şart değildir; rüşvet anlaşmasının kurulması yeterlidir.
İnfaz rejimi bakımından, cezanın ağırlığı nedeniyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve cezanın ertelenmesi çoğu durumda mümkün değildir. İnfaz hükümleri verilen cezanın süresine göre uygulanır.
İzmir Ceza Avukatı
İzmir ceza avukatı, ceza soruşturması ve kovuşturması süreçlerinde şüpheli, sanık, mağdur veya müşteki sıfatıyla yer alan kişilere hukuki destek sağlayan avukattır. Ceza hukuku; özgürlüğü, güvenliği ve temel hakları doğrudan ilgilendirdiği için sürecin başından itibaren profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır. İzmir ceza avukatı, ifade alma, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, iddianame, duruşma ve istinaf süreçlerinde dosyanın hukuki yönünü değerlendirerek savunma stratejisi oluşturur. Özellikle ağır ceza davaları, dolandırıcılık, hırsızlık, yağma, uyuşturucu suçları, cinsel suçlar ve kasten yaralama gibi dosyalarda delillerin doğru analiz edilmesi gerekir. İzmir’de ceza davasıyla karşılaşan kişiler için etkili savunma ve hak kayıplarının önlenmesi açısından uzman desteği büyük önem taşımaktadır.
Rüşvet Suçunda Tutuklama
TCK 252 rüşvet suçunda tutuklama, uygulamada sıklıkla gündeme gelebilen koruma tedbirlerinden biridir. Özellikle kamu görevlisinin deliller üzerinde etkide bulunabilme ihtimali, tanıklara müdahale riski, suçun örgütlü şekilde işlenmesi veya yüksek miktarda menfaat sağlanması halinde tutuklama kararı verilebilir.
Tutuklama değerlendirmesinde kuvvetli suç şüphesi, kaçma riski, delilleri karartma ihtimali ve soruşturmanın güvenliği dikkate alınır.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 252 rüşvet suçu şikâyete tabi değildir. Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur ve herhangi bir şikâyet şartı aranmaz.
Rüşvet suçu uzlaşma kapsamında değildir. Suçun kamu idaresine karşı işlenen suçlar arasında yer alması nedeniyle uzlaştırma hükümleri uygulanmaz.
TCK 252 dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Ancak suçun niteliği ve uygulanacak ceza miktarı dikkate alınarak zamanaşımı somut olayda ayrıca değerlendirilir.
Etkin Pişmanlık
TCK 252 kapsamında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilmektedir. Rüşvet veren kişinin, resmi makamlar tarafından durum öğrenilmeden önce suçu yetkili mercilere bildirmesi ve rüşvet konusu menfaati teslim etmesi halinde hakkında cezaya hükmolunmayabilir.
Benzer şekilde, rüşvet konusunda aracılık yapan kişilerin de belirli şartlar altında etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanması mümkündür.
Görevli Mahkeme
TCK 252 rüşvet suçunda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür ve yeterli şüphe bulunması halinde dava görevli ağır ceza mahkemesinde görülür.
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 252 rüşvet suçu nedir?
Rüşvet suçu, kamu görevlisinin göreviyle ilgili bir iş veya işlem karşılığında menfaat sağlaması veya bu konuda anlaşmaya varılması halinde oluşur.
TCK 252 cezası nedir?
TCK 252 kapsamında, rüşvet alan ve veren kişiler hakkında dört yıldan on iki yıla kadar hapis cezası uygulanır.
TCK 252 suçu şikâyete tabi midir?
Hayır. TCK 252 suçu şikâyete tabi değildir, resen soruşturulur, uzlaşma kapsamında değildir ve görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.
