TCK Madde 18, geri verme yani suç nedeniyle yabancı bir devlete iade usulünü düzenleyen önemli bir ceza hukuku hükmüdür. Bu madde, yabancı bir ülkede suç işlediği iddia edilen veya hakkında mahkûmiyet kararı bulunan kişinin, belirli şartlar altında ilgili devlete teslim edilip edilemeyeceğini açıklar. TCK 18. madde, özellikle suçluların iadesi, uluslararası ceza hukuku, siyasi suç istisnası ve insan hakları güvenceleri bakımından önem taşır. Geri verme kararı değerlendirilirken suçun niteliği, kişinin vatandaşlığı, yargılama güvenceleri ve temel haklara aykırılık riski dikkate alınır.
Madde Metni
(Mülga: 23/4/2016-6706/36 md.)
Madde Gerekçesi
Geri vermeye ilişkin koşullar, Türkiye’nin çeşitli devletlerle imzalamış bulunduğu iki taraflı sözleşmeler ile Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesinde belirlenmiştir.
Ancak, buna rağmen geri vermeye ilişkin asgari şartların, iç hukuk düzenlemesi olan kanunla belirlenmesi, uygulamada tek düzeliği sağlama açısından önem taşımaktadır. Geri verme taleplerinin hangi usul ve esaslara göre yerine getirileceği, sözleşmelerde genellikle düzenlenmemekte, taraf devletlerin iç hukukuna bırakılmaktadır. Kişi özgürlüğünün kısıtlanması sonucunu doğuran geri vermenin usul ve esasına ilişkin asgari şartların kanunla belirlenmesine ihtiyaç vardır.
Geri verme yoluna ancak Türkiye’nin egemenlik sahası dışında işlenmiş olan suçlar dolayısıyla gidilebilir. Anayasa’da hüküm altına alındığı üzere, vatandaş kural olarak geri verilemez. Ancak, Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler dolayısıyla vatandaş da yargılanmak veya mahkûm olduğu cezası infaz edilmek üzere yabancı bir devlete teslim edilebilecektir. Geri vermenin dayanağını teşkil eden fiilin Türk kanunlarına göre de suç oluşturması gerekir. Bu itibarla, yabancı bir ülkede işlenen veya işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle hakkında ceza kovuşturması başlatılan veya mahkûmiyet kararı verilmiş olan bir yabancı, talep üzerine, kovuşturmanın yapılabilmesi veya hükmedilen cezanın infazı amacıyla, geri verilebilir.
Geri vermenin dayanağını teşkil eden fiilin, düşünce suçu veya siyasî ya da askerî suç niteliğinde olmaması gerekir. Ancak, belirtmek gerekir ki, ceza kanunlarında esasen suç olarak tanımlanan ve suç oluşturduğu hususunda bütün insanlığın fikir birliği içinde bulunduğu fiillerin bu istisna kapsamında mütalâa edilmesi mümkün değildir.
Yargıtay Kararları
YARGITAY 15. CEZA DAİRESİ, E: 2014/8192, K: 2014/11278, T: 5.06.2014
ÖZET:TCK 18 kapsamında ABD’nin iade talebi hukuka uygun bulunmuş; dolandırıcılık ve bilgisayar korsanlığı suçları yönünden geri verme kabul edilerek temyiz reddedilmiş ve karar onanmıştır.
“Dolandırıcılık” ve “Bilgisayar Korsancılığı” suçlarından A.B.D. Vermont Bölge Mahkemesi tarafından çıkarılan tutuklama müzekkeresine istinaden bu ülkeye iadesi istenilen İran Devleti vatandaşı N. G. hakkında; yürürlükteki mevzuat, uluslararası andlaşma hükümleri ile TCK`nın 18.maddesi uyarınca “Geri verme talebinin kabul edilebilir olduğuna” dair verilen kararda bir isabetsizlik görülmediğinden;
SONUÇ: “İadesi talep edilen kişi” müdafinin 18.12.2014 havale tarihli dilekçesiyle vâki temyiz itirazının reddiyle, mahkemenin 12.02.2014 tarihli kararının ONANMASINA, 05.06.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
YARGITAY 5. CEZA DAİRESİ, E: 2012/2121, K: 2012/4028, T: 19.04.2012
ÖZET: İade dosyasında kimlik, zamanaşımı ve iade şartları yeterince araştırılmadan, suçların yer-zaman ve hukuki nitelendirmesi açıkça gösterilmeden gerekçesiz kabul kararı verilmesi hukuka aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.
İadesi istenen şahsın, intizar Aslanova olduğunun tespiti için denetimine imkan sağlayacak şekilde açık eşkali ve fotoğrafıyla durma ve kesilme nedenleri de dikkate alınarak yüklenen suçların zamanaşımı veya affa uğrayıp uğramadığına dair bilgi ve belgelerin iade evrakları arasında bulundurulmaması,
Anayasa’nın 90/son, 141/3, C.M.K.nın 34, 230/1-b ve T.C.K.nın 18/4. maddelerinde yer alan “usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir, bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır, hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230. madde gözönünde bulundurulur, hükmün gerekçesinde delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin gösterilmesi gerekir, kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi, geri verme talebi hakkında bu madde ve Türkiye`nin taraf olduğu ilgili uluslararası sözleşme hükümlerine göre karar verir biçimindeki düzenlemeler gözetilerek iddia ve kanıtlarını duruşmada ortaya konup ayrı ayrı tartışılıp değerlendirilmesi, T.C.K.nın 18. maddesiyle Ülkemizin ve iade isteğinde bulunan Azerbaycan Devletinin taraf olduğu sözleşmede öngörülen tüm iade koşullarının olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılıp saptanması, ulaşılan kanaatle birlikte karara esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterilmesi yerine noksan araştırmaya dayanılarak, yasal ve yeterli gerekçeye de yer verilmeden yazılı biçimde geri verme talebinin kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi,
5237 Sayılı T.C.K.nın 18/son ve Türkiye Cumhuriyetiyle iade talebinde bulunan Azerbaycan Devletinin taraf olduğu Suçluların İadesine Dair Avrupa sözleşmesinin 14. maddeleri gereğince iade edilen şahsın, iadeden evvel ika ettiği ve geri verme kararına dayanak teşkil eden suçlardan başka bir fiilden dolayı yargılanamayacağı gibi bir ceza veya emniyet tedbirinin infazı için tutuklanamayacağı ve herhangi bir surette hürriyetinin kısıtlanamayacağı nazara alınarak, iade eden Devletin egemenlik hakkıyla ilgili bu kuralın işletilebilmesi için iade talepnamesinde ve kararında geri vermeye konu edilen suçların ika edildikleri yer, zaman ve hukuki tavsiflerinin açıkça gösterilmesi gerektiği ve geri verme talebinde sanığın Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu`nun 179.3.2 ve 313. maddelerinde düzenlenen zimmet ve görev sahtekarlığı suçlarını işlediği ve bunlardan dolayı takip altında bulunduğu bildirilerek iadesi istendiği halde, kararda suçların işleniş biçimleri ve hukuki tavsiflerinin sarih ve iade sonrası yapılacak yargılamanın kapsamını belirleyecek şekilde gösterilmemesi,
Kanuna aykırı, sanık ve müdafiin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 Sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek C.M.U.K.nın 321. maddesi uyarınca ( BOZULMASINA ), oybirliğiyle karar verildi.
SIKÇA SORULAN SORULAR
TCK m.18 neyi düzenliyordu, neden kaldırıldı?
TCK m.18 mülga ise suçlular artık iade edilmiyor mu?
Bir kişi yabancı ülkede suç işlediyse Türkiye onu geri verebilir mi?
İzmir Ceza Avukatı Desteği
TCK 18, yabancı bir ülkede işlenen suç nedeniyle kişinin geri verilmesi veya diğer adıyla iade sürecine ilişkin temel hükümlerden biridir. Ancak ceza yargılamasında asıl değerlendirme, isnat edilen suçun niteliğine, kişinin vatandaşlığına, iade talebinin şartlarına, uluslararası sözleşmelere ve somut olayın özelliklerine göre yapılır.
Ceza soruşturması, kovuşturma, ağır ceza davaları ve ceza hukuku konularında hukuki destek almak için Minar Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
