TCK Madde 165, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunu düzenleyen önemli bir malvarlığı suçu hükmüdür. Bu suç, bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyanın, bu niteliği bilinerek satın alınması, kabul edilmesi veya başka şekilde devralınması hâlinde oluşur. Türk Ceza Kanunu’nun 165. maddesi, suçtan elde edilen ekonomik değerlerin dolaşıma sokulmasını önlemeyi, mülkiyet hakkını ve kamu düzenini korumayı amaçlar. Failin, eşyanın suçtan kaynaklandığını bilmesi veya somut koşullara göre bunu öngörebilecek durumda olması önem taşır. Bu nedenle TCK 165, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık gibi suçlardan elde edilen malların sonradan el değiştirmesi durumunda gündeme gelir.
Madde Metni
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi
Madde 165 – (Değişik: 26/6/2009 – 5918/3 md.)
(1) Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
TCK’nın 165. maddesi, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunu düzenleyerek suç işlenmesi suretiyle elde edilen ekonomik değerlerin piyasada dolaşıma girmesini engellemeyi amaçlamaktadır. Bu düzenleme ile özellikle hırsızlık, yağma, dolandırıcılık veya benzeri suçlardan elde edilen malların kolayca el değiştirmesi önlenmekte; böylece asıl suç failleri için bir “pazar” oluşmasının önüne geçilmektedir.
Kanun koyucu, bu suç tipiyle hem mülkiyet hakkını hem de kamu düzenini koruma altına almıştır. Suçtan elde edilen eşyanın satın alınması, kabul edilmesi veya devralınması, asıl suçun delillerinin karartılmasına ve mağdurun malına ulaşmasının zorlaşmasına neden olabilir. Bu nedenle suça doğrudan katılmasa bile, suçtan elde edilen malı bilerek kabul eden kişi TCK 165 kapsamında cezai sorumluluk altına girer.
Eşyanın Niteliği ve Kabul Etme Fiili
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunun oluşabilmesi için öncelikle ortada başka bir suçtan elde edilmiş bir eşya veya malvarlığı değeri bulunmalıdır. Failin, bu asıl suça iştirak etmemiş olması gerekir. Eğer fail hırsızlık, yağma veya dolandırıcılık gibi asıl suça katılmışsa, artık TCK 165 değil, ilgili asıl suç hükümleri uygulanır.
Bu suçta fail, eşyanın suçtan elde edildiğini bilerek veya somut olayın koşullarına göre bilebilecek durumda olmasına rağmen eşyayı satın alır, kabul eder, devralır ya da başkasına devreder. Malın piyasa değerinin çok altında satılması, faturasız veya belgesiz olması, satışın olağan olmayan yerde yapılması, tarafların durumu ve eşyanın niteliği suçun değerlendirilmesinde önem taşır.
Örneğin piyasa değeri yüksek bir telefonun kutusuz, faturasız ve çok düşük bedelle satılması hâlinde, alıcının eşyanın suç eşyası olduğunu bilmesi veya en azından bundan şüphelenmesi beklenir. Bu nedenle mahkeme, failin iyi niyetli olup olmadığını olayın tüm şartlarıyla birlikte değerlendirir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 165 kapsamında suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu için kanunda altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür. Bu suçta hapis cezası ile adli para cezası birlikte uygulanır. Mahkeme, eşyanın değerini, failin kastını, eşyanın hangi suçtan elde edildiğini ve olayın özelliklerini dikkate alarak cezayı belirler.
Yargılama bakımından görevli mahkeme, suç için öngörülen ceza miktarı nedeniyle asliye ceza mahkemesidir. Yargılama sırasında eşyanın gerçekten suçtan elde edilip edilmediği, failin bunu bilip bilmediği ve malı hangi koşullarda kabul ettiği araştırılır.
İnfaz rejimi bakımından hükmedilen cezanın miktarına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi veya diğer bireyselleştirme kurumları gündeme gelebilir. Ancak eşyanın mağdura iade edilmemesi veya zararın giderilmemesi, fail lehine hükümlerin uygulanmasını zorlaştırabilir.
İzmir Ceza Avukatı
İzmir ceza avukatı, ceza soruşturması ve kovuşturması süreçlerinde şüpheli, sanık, mağdur veya müşteki sıfatıyla yer alan kişilere hukuki destek sağlayan avukattır. Ceza hukuku; özgürlüğü, güvenliği ve temel hakları doğrudan ilgilendirdiği için sürecin başından itibaren profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır. İzmir ceza avukatı, ifade alma, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, iddianame, duruşma ve istinaf süreçlerinde dosyanın hukuki yönünü değerlendirerek savunma stratejisi oluşturur. Özellikle ağır ceza davaları, dolandırıcılık, hırsızlık, yağma, uyuşturucu suçları, cinsel suçlar ve kasten yaralama gibi dosyalarda delillerin doğru analiz edilmesi gerekir. İzmir’de ceza davasıyla karşılaşan kişiler için etkili savunma, yalnızca kanun maddelerini bilmekle değil, somut olayın tüm yönleriyle değerlendirilmesiyle mümkündür. Bu nedenle İzmir ceza avukatı desteği, adil yargılanma hakkının korunması açısından kritik rol oynar.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 165 suçu, şikâyete bağlı değildir. Suçun işlendiğinin öğrenilmesi hâlinde Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen soruşturma yapılır. Asıl suçun mağdurunun şikâyetçi olmaması veya şikâyetinden vazgeçmesi, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu bakımından kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.
Uzlaşma bakımından bu suç, Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca uzlaştırma kapsamındadır. Bu nedenle soruşturma veya kovuşturma aşamasında uzlaştırma sürecinin işletilmesi gerekir. Tarafların uzlaşması hâlinde soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, dava açılmışsa davanın düşmesine karar verilebilir.
Zamanaşımı bakımından TCK 165 için öngörülen ceza miktarı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi genel olarak 8 yıl olarak uygulanır. Bu süre içinde soruşturma veya kovuşturma yapılmaz ya da dava kanuni süre içinde sonuçlandırılmazsa kamu davasının düşmesi gündeme gelebilir.
Görevli Mahkeme
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunda görevli mahkeme, suç için öngörülen ceza miktarı nedeniyle asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise genel olarak eşyanın satın alındığı, kabul edildiği, devralındığı veya devredildiği yer mahkemesidir.
Mahkeme, yargılama sırasında öncelikle eşyanın suçtan elde edilip edilmediğini, failin asıl suça iştirak edip etmediğini ve eşyanın suçtan geldiğini bilip bilmediğini değerlendirir. Bu şartların oluşması hâlinde fail hakkında TCK 165 suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu hükümleri uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu nedir?
Bir kişinin; hırsızlık, dolandırıcılık veya yağma gibi bir suç sonucu elde edildiğini bildiği veya bilmesi gereken bir malı satın alması, kabul etmesi, saklaması veya satılmasına aracılık etmesidir. Burada önemli olan, eşyanın bir suçtan gelmiş olması ve failin bu durumu bilmesidir.
Eşyanın çalıntı olduğunu bilmeden satın aldım, suçlu sayılır mıyım?
Bu suçun oluşması için “bilme” şartı aranır. Eğer eşyanın çalıntı olduğunu bilmiyorsanız ve bilmenizi gerektirecek bir durum (çok düşük fiyat, faturasız satış, şüpheli satıcı vb.) yoksa suç oluşmaz. Ancak piyasa değerinin çok altında bir fiyata, faturasız ve sokak ortasında satılan bir telefonu almak “bilmem gerekiyordu” karinesine yol açabilir.
Bu suçun cezası nedir?
Suç eşyasını satın alan veya kabul eden kişi, 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Dikkat edilmelidir ki; burada hapis cezası ile adli para cezası birlikte (aynı anda) verilir.
