Madde Metni
Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali
Madde 175- Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünü, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde ihmal eden kişi, altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
TCK 175 akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçu, bakım ve gözetim sorumluluğu bulunan kişinin bu yükümlülüğünü ihmal ederek başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike oluşturmasını cezalandırmaktadır. Bu düzenleme ile hem akıl hastasının korunması hem de toplum güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Akıl hastası üzerinde bakım ve gözetim yükümlülüğü, aile bireyleri, yasal temsilciler, sağlık kurumları, bakım merkezleri veya somut olayda sorumluluğu bulunan kişiler bakımından gündeme gelebilir. Suçun oluşması için kişinin yalnızca bakım yükümlüsü olması yeterli değildir; bu yükümlülüğün başkaları açısından tehlike doğuracak şekilde ihmal edilmesi gerekir.
TCK 175 suçu somut tehlike suçu niteliğindedir. Bu nedenle suçun oluşması için mutlaka bir kişinin yaralanması, ölmesi veya malvarlığı zararının meydana gelmesi aranmaz. Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihmali sonucunda başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı açısından objektif olarak tehlikeli bir durumun ortaya çıkması yeterlidir.
Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihmali sonucunda zarar meydana gelirse, fail yalnızca TCK 175 kapsamında değil, ortaya çıkan netice bakımından da sorumlu tutulabilir. Örneğin bir kişinin yaralanması, ölmesi veya malvarlığı zararının doğması halinde, failin kastı veya taksiri dikkate alınarak ayrıca değerlendirme yapılır.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 175 cezası, akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde ihmal edilmesi halinde uygulanır. Kanunda bu suç için altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür.
Cezanın niteliği bakımından TCK 175, seçimlik yaptırımlı bir suçtur. Mahkeme somut olayın özelliklerine göre hapis cezasına veya doğrudan adli para cezasına hükmedebilir. Tehlikenin ağırlığı, ihmalin derecesi, bakım ve gözetim yükümlülüğünün kapsamı, failin kusuru ve olayın sonuçları cezanın belirlenmesinde önem taşır.
Yargılama ve infaz rejimi açısından suç için öngörülen ceza miktarı düşük olduğundan, şartların bulunması halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelebilir. Ancak bu değerlendirme her somut olayda mahkeme tarafından ayrıca yapılır.
Basit yargılama usulü, TCK 175 bakımından uygulanabilecek yargılama usullerinden biridir. Suçun ceza üst sınırı dikkate alındığında mahkeme, kanuni şartlar mevcutsa dosya üzerinden karar verebilir ve bu usulün uygulanması halinde sonuç cezada indirim yapılabilir.
Akıl Hastası Üzerindeki Bakım ve Gözetim Yükümlülüğünün İhlali Suçunda Tutuklama
TCK 175 suçunda tutuklama, suç için öngörülen ceza miktarının düşük olması ve tutuklamanın istisnai bir koruma tedbiri niteliği taşıması nedeniyle uygulamada beklenen bir durum değildir. Bu suçta yaptırım altı aya kadar hapis veya adli para cezası olduğundan, tutuklama ölçülülük ilkesi bakımından oldukça sınırlı değerlendirilir.
Tutuklama kararı, yalnızca suçun işlendiği iddiasıyla verilemez. Ceza muhakemesi bakımından kuvvetli suç şüphesinin yanında kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya yargılamayı engelleme riski gibi somut tutuklama nedenlerinin bulunması gerekir.
Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçunda, çoğu durumda tutuklama yerine adli kontrol veya tutuksuz yargılama gündeme gelir. Failin sabit ikametgâhının bulunması, delillerin toplanmış olması ve kaçma riskinin olmaması halinde tutuklama tedbiri ölçülü kabul edilmeyebilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 175 suçu şikâyete tabi değildir. Bu suç kamu güvenliğini ilgilendirdiği için savcılık tarafından resen soruşturulur. Mağdurun veya zarar gören kişinin şikâyetçi olmaması, soruşturma yapılmasına engel değildir.
Şikâyetten vazgeçme, TCK 175 bakımından kamu davasını kendiliğinden düşürmez. Suçun işlendiği öğrenildiğinde soruşturma ve kovuşturma kamu adına yürütülür.
TCK 175 uzlaşma kapsamında değildir. Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali, yalnızca bireysel bir uyuşmazlık değil, aynı zamanda toplum güvenliğini ilgilendiren bir suç tipi olduğundan uzlaştırma yoluyla dosyanın kapatılması mümkün değildir.
TCK 175 dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Zamanaşımı süresi kural olarak suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre içinde soruşturma veya kovuşturma yapılmadığı takdirde dava zamanaşımı gündeme gelebilir.
Görevli Mahkeme
TCK 175 akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Bu suç nedeniyle açılacak ceza davaları, suçun işlendiği yer bakımından yetkili Asliye Ceza Mahkemesi tarafından görülür.
TCK 175 yargılamasında mahkeme; bakım ve gözetim yükümlülüğünün kimde olduğunu, bu yükümlülüğün ihmal edilip edilmediğini, ihmalin başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından somut tehlike doğurup doğurmadığını birlikte değerlendirir.
Akıl Hastası Üzerindeki Bakım ve Gözetim Yükümlülüğünün İhlali Suçu Sıkça Sorulan Sorular
TCK 175 akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçu, bakım sorumluluğu bulunan kişinin bu yükümlülüğü ihmal ederek başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike oluşturmasını cezalandıran kamu güvenliği suçudur.
Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali suçu, bakım ve gözetim sorumluluğu bulunan kişinin bu yükümlülüğü başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde ihmal etmesiyle oluşur. Bu suçla hem akıl hastasının korunması hem de toplum güvenliği amaçlanır.
TCK 175 cezası, altı aya kadar hapis veya adlî para cezasıdır. Kanunda seçimlik yaptırım öngörüldüğü için mahkeme, somut olayın özelliklerine göre hapis cezasına ya da doğrudan adli para cezasına hükmedebilir.
TCK 175 suçunun oluşması için mutlaka bir kişinin yaralanması, ölmesi veya malvarlığı zararının meydana gelmesi gerekmez. Suç, somut tehlike suçu niteliğindedir. Bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihmali nedeniyle başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı açısından tehlike doğması yeterlidir.
TCK 175 suçunda tutuklama, suç için öngörülen ceza miktarının düşük olması ve tutuklamanın istisnai niteliği nedeniyle uygulamada sık görülmez. Kuvvetli suç şüphesiyle birlikte kaçma, delilleri karartma veya yargılamayı engelleme riski gibi somut nedenler yoksa genellikle adli kontrol veya tutuksuz yargılama gündeme gelir.
TCK 175 suçu şikâyete tabi değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulur. Bu suç uzlaşma kapsamında değildir. Dava zamanaşımı süresi genel olarak 8 yıl olup, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
