Madde Metni
Madde 65- (1) Genel af halinde, kamu davası düşer, hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar.
(2) Özel af ile hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir.
(3) Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları, özel affa rağmen etkisini devam ettirir.
Madde Gerekçesi
Hükûmet Tasarısındaki maddenin ikinci fıkrası değiştirilmiş ve maddeye üçüncü bir fıkra eklenmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında özel affın mahiyeti açık bir şekilde ortaya konulmuştur. Buna göre özel af ile sadece hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebileceği, infaz kurumunda çektirilecek sürenin kısaltılabileceği veya para cezasına çevrilebileceği kabul edilmiştir. Bu sistemde özel af sadece hapis cezaları açısından kabul edilebilecektir.
Maddenin üçüncü fıkrasında, özel affın cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları hakkında herhangi bir etkisinin olmadığı, açık bir şekilde vurgulanmıştır.
Mahkeme Kararları
Anayasa Mahkemesi 2013/839 B.
Özne: Türk Ceza Kanunu m.65 kapsamında, 4959 sayılı Kanun’un uygulanması özel af niteliğinde kabul edilerek mahkûmiyet değil ceza ortadan kaldırılmış; infaz edilecek hüküm kalmadığı sonucuna varılmıştır.
43. Başvurucu hakkında verilen mahkûmiyet kararına ilişkin olarak Malatya 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesinin uyguladığı 4959 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendinde terör örgütü mensuplarına belirli şartları sağlaması durumunda ceza verilmeyeceği hususu düzenlenmiştir. Başvurucunun madde metninde belirtilen şartları taşıdığı değerlendirilerek ve kendi talebi ile 12 yıl 6 ay hapis cezasının ortadan kaldırılmasına karar verilmiştir. Dolayısıyla başvurucu açısından mahkûmiyet kararı değil verilen cezanın ortadan kalkması söz konusudur. Cezayı ortadan kaldıran anılan düzenleme özel affı düzenleyen 765 sayılı mülga Kanun’un 98. maddesi ile 5237 sayılı Kanun’un 65. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası kapsamında değerlendirilmelidir. Bu açıklamalar çerçevesinde 4959 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi özel af niteliğinde olduğu kabul edilmelidir. Yargıtay 1. Ceza Dairesi de kanun yararına bozma talebini değerlendirirken aynı değerlendirmeyi yaparak Malatya 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesinin 21/10/2003 tarih ve E.2003/132, K.2003/13 sayılı kararında 4959 sayılı Kanun gereğince mahkûmiyet kararının sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmasına karar verildiğini ve bu sebeple ortada suç nedeniyle infaz edilecek bir mahkûmiyet kararı bulunmadığını belirterek suçun değil cezanın ortadan kaldırıldığını belirtmiştir (Bkz. § 19).
Bilgi Notu
Türk Ceza Kanunu’nun 65. maddesi, genel af ile özel af arasındaki farkları ve bu af türlerinin ceza davası ile cezanın hukuki sonuçlarına etkisini düzenlemektedir.
Genel af hâlinde, henüz devam eden kamu davası sona erer ve dava düşer. Aynı zamanda kesinleşmiş mahkûmiyetler de tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkar. Bu kapsamda yalnızca ceza değil, cezaya bağlı tüm hukuki sonuçlar da sona ermiş olur.
Özel af ise genel aftan farklı olarak suçu ve mahkûmiyet hükmünü ortadan kaldırmaz. Özel af ile yalnızca hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir, cezaevinde geçirilecek sürenin kısaltılmasına karar verilebilir ya da hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir. Bu yönüyle özel af, cezanın infazına ilişkin sonuçlar doğurur.
Bununla birlikte, özel af uygulanmış olsa dahi, mahkûmiyet hükmüne bağlı olarak ortaya çıkan veya hükümde açıkça belirtilen hak yoksunlukları etkisini sürdürür. Kişinin seçme ve seçilme hakkı, kamu görevine girme yasağı veya benzeri hak kısıtlamaları özel af nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Sonuç olarak, TCK m.65 kapsamında genel af ceza hukukunda çok daha geniş sonuçlar doğururken, özel af yalnızca hapis cezasının infazı yönünden sınırlı bir etki yaratmakta; mahkûmiyetin ve buna bağlı hak yoksunluklarının varlığını korumaktadır.
