Madde Metni

Müebbet Hapis Cezası

Madde 48- (1) Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.

Madde Gerekçesi

Maddeyle, müebbet hapis cezası ayrı bir ceza olarak getirilmekte ve tanımlanmaktadır.

Hapis cezasının bir infaz rejimi olan koşullu salıvermenin ilgili kanun ve tüzükte düzenlenmesi gerektiği düşüncesiyle, Tasarının bu hükme karşılık gelen 61 inci maddesinin ikinci fıkrasındaki koşullu salıvermeye ilişkin hüküm metinden çıkarılmıştır.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 1.Ceza Dairesi 2024/2276 E. ve 2025/444 K.

Özet: TCK 48’e göre müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca sürer. İkinci kez mükerrirlerde koşullu salıverme uygulanmaz; müddetnamede tahliye tarihi yerine infazın ölünceye kadar olduğu belirtilmelidir.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Müebbet hapis cezası” başlıklı 48. maddesinin; “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.” şeklinde düzenlemenin bulunduğu, bu hususunun tek istisnasının 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirleri Hakkındaki Kanun’da düzenlenen koşullu salıverilme müessesesi olduğu, ancak hükümlünün kasten adam öldürme suçundan dolayı müebbet hapis cezasına mahkûm edilerek cezasının ikinci kez mükerrerlere özgü infaz rejimine göre infaz edilmesine karar verildiği, dolayısıyla 5275 Sayılı Kanun’un 108/3. maddesi gereğince koşullu salıverilemeyeceği,

5237 Sayılı Kanun’nun “Kasten öldürme” başlıklı 81. maddesinin “Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.” hükmünü içerdiği, anılan Kanun’un “Müebbet hapis cezası” başlıklı 48. maddesinin de bu anlam karşılığı olarak “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.”, yine Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin “Müebbet hapis cezasının infazı” başlıklı 36. maddesinin “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Bu ceza süreli hapis cezası uygulanan infaz rejimine göre infaz edilir.” şeklindeki hükümleri ihtiva ettiği,

5275 Sayılı Kanun’un “Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak işlemler” başlıklı 20. maddesindeki “Hükümlüye, Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarih ile ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin bulunduğunu belirten bir belge verilir.” şeklindeki düzenleme doğrultusunda Cumhuriyet Başsavcılıklarınca hazırlanan, yerleşik infaz hukuku uygulamasında “müddetname (süre belgesi)” adı verilen, hükümlünün ceza infaz kurumuna alındığı, salıverileceği ve ceza süresini belirten bir süre belgesinin düzenleneceği,

Elmalı Cumhuriyet Başsavcılığında bu kapsamda hükümlü hakkındaki 14.02.2023 tarihli müddetnamenin düzenlenerek anılan müddetnamede hükmedilen “müebbet hapis” cezasının infaz süresinin tâyini noktasında ve en önemlisi 5237 Sayılı Kanun’un 48.ve 81. maddelerindeki “Müebbet hapis cezasının, hükümlünün hayatı boyunca devam edeceği” âmir hükümleri gözardı edilmek suretiyle hak ederek tahliye tarihinin “ölünceye kadar” şeklinde ifade edilmeyerek, 23.11.2069 tarihi olarak belirlendiği, halbuki infazın en doğal haliyle ölünceye kadar devam ettiği ve ilgilisi hakkındaki müddetnamelerin de infazın ölünceye kadar devam edeceği hususu belirtilerek düzenlenmesi gerektiği, dolayısıyla koşullu salıverilme olmayacağından denetim süresinin de belirlenemeyeceği anlaşılmakla, müddetnameye karşı yapılan itirazın bu gerekçeyle kabul edilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

Yargıtay 1.Ceza Dairesi 2023/9535 E. ve 2024/2906 K.

Özet: TCK 48 uyarınca müebbet hapis hayat boyudur. Koşullu salıverme mümkün değilse müddetnamede belirli tarih yerine infazın hükümlünün hayatı boyunca süreceği belirtilmelidir; aksi düzenleme hukuka aykırıdır.

5275 Sayılı Kanun’un “Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak işlemler” başlıklı 20. maddesindeki “Hükümlüye, Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen ceza infaz kurumuna alındığı ve salıverileceği tarih ile ceza süresini ve cezanın hangi hükme ilişkin bulunduğunu belirten bir belge verilir.” düzenleme doğrultusunda Cumhuriyet Başsavcılıklarınca hazırlanan, yerleşik infaz hukuku uygulamasında “müddetname (süre belgesi)” adı verilen, hükümlünün ceza infaz kurumuna alındığı, salıverileceği ve ceza süresini belirten bir süre belgesinin düzenleneceği,

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Müebbet hapis cezası” başlıklı 48. maddesinin; “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.” şeklinde düzenlemenin bulunduğu, bu hususunun tek istisnasının 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirleri hakkındaki kanununda düzenlenen koşullu salıverilme kurumu olduğu, ancak hükümlünün terör suçlarından hakkında hükmolunan müebbet ve 36 yıl 3 ay süreli hapis cezalarını infaz ederken bulunduğu ceza infaz kurumunda 13 kez hücre hapis cezası aldığı, dolayısıyla 3713 Sayılı Kanun’un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hükümlünün koşullu salıverilemeyeceği, bu kapsamda hükümlü hakkında düzenlenen müddetnamede hak ederek tahliye tarihinin, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Müebbet hapis cezası” başlıklı 48. maddesinin de yer alan “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.”, yine Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin “Müebbet hapis cezasının infazı” başlıklı 36. maddesinin “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Bu ceza süreli hapis cezası uygulanan infaz rejimine göre infaz edilir.” şeklindeki hükümleri ihtiva ettiği,

Bu kapsamda hükümlü hakkında Bayburt Cumhuriyet Başsavcılığının 10.05.2022 tarihli müddetnamesinde, “müebbet hapis ve süreli hapis” cezalarının infaz süresinin belirlenmesi noktasında ve daha önemlisi 5237 Sayılı Kanun’un 48. maddesindeki “Müebbet hapis cezasının, hükümlünün hayatı boyunca devam edeceği” amir hükümleri gözardı edilmek suretiyle hak ederek tahliye tarihinin “hayatı boyunca” şeklinde ifade edilmeyerek, 24.11.2084 tarihi olarak belirlendiği, halbuki hakederek tahliye tarihinin en temel haliyle hükümlünün hayatı boyunca devam edeceği ve ilgilisi hakkında düzenlenmiş veya düzenlenecek müddetnamelerin de infazın, hayatı boyunca devam edeceği hususu belirtilerek düzenlenmesi gerektiği,

Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2022/5645 E. ve 2022/5255 K.

Özet: TCK 48’e göre müebbet hapis cezası hükümlünün hayatı boyunca sürer. Bu nedenle müddetnamede hak ederek tahliye tarihi yerine “hayatı boyunca” ibaresinin kullanılması kanuna uygundur.

DAVA : Kasten öldürme suçundan Bakırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 17/04/2013 tarihli ve 2013/1 Esas, 2013/128 Sayılı kararı ile müebbet hapis cezasına hükümlü …’ın, bu cezasının infazı aşamasında, Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 01/10/2021 tarihli ve 2021/4343 Sayılı müddetnameye karşı hükümlü tarafından, düzenlenen müddetnamede hak ederek tahliye kısmında “ölünceye kadar” ibaresinin yer almasına karşın hak ederek tahliye tarihinin 06/10/2048 olduğundan bahisle yapılan itiraz üzerine hükümlünün suç işleme tarihinin 14/10/2012 tarihi olduğu, hükümlü hakkındaki müebbet hapis cezasının infazı açısından 5275 Sayılı Kanunu’nun 107. maddesinin uygulanması gerektiği, müddetname düzenlenirken hükümlünün koşullu salıverileceği tarih ve hak ederek tahliye tarihinin bu madde kapsamında belirlenerek müddetnamede yer alması gerektiği, hakederek tahliye tarihi yerine ölünceye kadar hapis ibaresi yazılmasının kanunilik ilkesine aykırı olduğu, yine infazda insan onuruna saygının korunması ilkesine aykırılık teşkil edeceği bu nedenle hükümlü hakkında düzenlenen Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığının 01/10/2021 tarihli ve 2021/4343 Sayılı müddetnamenin iptaline dair Bitlis İnfaz Hâkimliğinin 02/11/2021 tarihli ve 2021/1830 dosya, 2021/1922 Sayılı kararına karşı Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan itirazın hükümlünün hapis cezasının 5237 Sayılı Kanun’un 48. maddesinde belirtildiği şekli ile “hayatı boyunca” ibaresinin kullanılmasının insan onuruna daha uygun olacağı değerlendirildiğinden bahisle reddine ilişkin Bitlis 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 15/12/2021 tarihli ve 2021/587 değişik iş sayılı kararı ile ilgili olarak;

Dosya kapsamına göre, hükümlü hakkında Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından düzenlenen 01/10/2021 tarihli ve 2021/4343 Sayılı müddetnameye, hak ederek tahliye kısmında “ölünceye kadar” ibaresinin yer aldığından bahisle yapılan itiraz üzerine Bitlis İnfaz Hâkimliğinin 02/11/2021 tarihli kararı ile bahse konu müddetnamenin iptal edilmesini müteakip Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan itiraz neticesinde hükümlünün hapis cezasının 5237 Sayılı Kanunu’nun 48. maddesinde belirtildiği şekli ile “hayatı boyunca” ibaresinin kullanılmasının insan onuruna daha uygun olacağı değerlendirildiği gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiş ise de;

Hükümlünün kasten adam öldürme suçundan Bakırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 17/04/2013 tarihli kararı ile müebbet hapis cezasına mahkûm edildiği, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kasten öldürme” başlıklı 81. maddesinin “Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır” hükmünü içerdiği, “müebbet” kelimesinin Türkçe’de “kalıcı kılınan, sonsuza dek süren, yaşadıkça süren, ömür boyunca olan” anlamını taşıdığı ve anılan Kanun’un “Müebbet hapis cezası” başlıklı 48. maddesinin de bu anlam karşılığı olarak “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder.”, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmeliğin “Müebbet hapis cezasının infazı” başlıklı 36. maddesinin “Müebbet hapis cezası, hükümlünün hayatı boyunca devam eder. Bu ceza süreli hapis cezası uygulanan infaz rejimine göre infaz edilir.” şeklindeki hükümleri ihtiva ettiği…