Madde Metni
(1) Devlet tarafından ihraç edilip de hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller ve kuponlar, yetkili kurumlar tarafından çıkarılmış olup da kanunen tedavül eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet altınları, para hükmündedir.
Madde Gerekçesi
Paraya eşit sayılan değerler, hukuken doğrudan para olmasa da ekonomik hayatta ödeme aracı, teminat veya elden ele devredilebilen kıymetler olarak işlev görebilir. Bu nedenle kanun, belirli şartları taşıyan bazı değerleri para gibi koruma altına almıştır.
Hükûmet tarafından çıkarılan bono, tahvil, hisse senedi ve kuponların bu kapsamda değerlendirilebilmesi için, yetkili karar uyarınca ihraç edilmiş olması ve Devlet Hazinesini borçlandırması gerekir. Kamu kurumları veya kamu iktisadi teşekküllerince çıkarılan her bono bu madde kapsamında sayılmaz.
Yetkili kurumlarca çıkarılan ve kanunen tedavül eden senetler ise ancak özel kanunla verilen yetkiye dayanıyorsa ve kabulü zorunluysa para gibi değerlendirilir. Bu değerlerin temel özelliği, gerektiğinde madenî veya kâğıt para ile değiştirilebilir olmalarıdır.
Altın para, kanunen tedavülde bulunduğu sürece para niteliğini korur. Ancak piyasada alınıp satılan ziynet altınları, kanunen tedavül etmedikleri için para sayılmaz. Buna rağmen taklit veya değiştirmeye elverişli olduklarından kanun tarafından ayrıca korunmuştur.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 198 paraya eşit sayılan değerler, doğrudan bağımsız bir suç tipi olmaktan çok, para ve kıymetli damgalara ilişkin sahtecilik suçlarında hangi değerlerin para gibi korunacağını belirleyen tamamlayıcı bir hükümdür. Bu kapsamda cezanın niteliği, somut olayda işlenen temel suça ve fiilin ağırlığına göre belirlenir.
Yargılama sürecinde mahkeme; sahteciliğe konu değerin paraya eşit sayılan değerlerden olup olmadığını, failin kastını, belgenin veya değerin dolaşıma elverişliliğini ve kamu güveni üzerindeki etkisini değerlendirir. Gerekli hâllerde bilirkişi incelemesi ve teknik değerlendirmelerle deliller ayrıntılı şekilde incelenir.
İnfaz rejimi bakımından, mahkemece verilen cezanın kesinleşmesinden sonra genel infaz hükümleri uygulanır. Verilen cezanın süresi, suçun niteliği ve failin hukuki durumu dikkate alınarak koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, cezanın ertelenmesi veya diğer infaz kurumları somut olaya göre değerlendirilebilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 198 kapsamında değerlendirilen fiiller, genellikle kamu güvenine ve ekonomik düzene karşı işlenen sahtecilik suçlarıyla bağlantılıdır. Bu nedenle soruşturma, kural olarak şikâyet şartı aranmaksızın Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Şikâyetten vazgeçilmesi, kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.
Uzlaşma bakımından, para ve paraya eşit sayılan değerlerle ilgili sahtecilik suçları çoğunlukla uzlaşma kapsamında değildir. Çünkü bu suçlarda korunan temel değer bireysel menfaatten çok kamu güveni, ekonomik düzen ve resmî dolaşım sisteminin güvenilirliğidir.
Zamanaşımı yönünden genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. Süre belirlenirken somut olayda uygulanan temel suç, öngörülen ceza miktarı, fiilin işlendiği tarih ve zamanaşımını kesen veya durduran nedenler birlikte dikkate alınır.
Görevli Mahkeme
TCK 198 görevli mahkeme değerlendirmesinde belirleyici olan husus, paraya eşit sayılan değere ilişkin hangi temel suçun işlendiğidir. Bu nedenle görevli mahkeme, yalnızca TCK 198’e göre değil, bağlantılı sahtecilik suçunun niteliği ve kanunda öngörülen ceza miktarına göre belirlenir.
Uygulamada dosyanın kapsamına göre yargılama asliye ceza mahkemesi veya ağır ceza mahkemesi görev alanına girebilir. Mahkeme; sahtecilik konusu değerin hukuki niteliğini, failin kastını, delilleri ve fiilin kamu güveni üzerindeki etkisini değerlendirerek hüküm kurar.
TCK 198 Parayla Eşit Sayılan Değerler Sıkça Sorulan Sorular
TCK 198 parayla eşit sayılan değerler, hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller, kanunen tedavül eden senetler ve milli ziynet altınları bakımından sıkça merak edilen konular arasında yer almaktadır.
TCK 198 parayla eşit sayılan değerler, hukuken doğrudan para olmasa da ekonomik hayatta ödeme aracı, teminat veya elden ele devredilebilen kıymet olarak işlev gören değerlerdir. Bu nedenle kanun, belirli şartları taşıyan bu değerleri para gibi koruma altına almıştır.
Devlet tarafından ihraç edilen hamiline yazılı bonolar, hisse senetleri, tahviller, kuponlar, yetkili kurumlarca çıkarılan ve kanunen tedavül eden senetler ile milli ziynet altınları, TCK 198 kapsamında para hükmünde kabul edilir.
Hayır. Bir bono, tahvil, hisse senedi veya kuponun TCK 198 kapsamında değerlendirilebilmesi için yetkili karar uyarınca ihraç edilmiş olması ve Devlet Hazinesini borçlandırması gerekir. Kamu kurumları veya kamu iktisadi teşekküllerince çıkarılan her değer bu madde kapsamında sayılmaz.
TCK 198, doğrudan bağımsız bir suç tipi değil; para ve kıymetli damgalara ilişkin sahtecilik suçlarında hangi değerlerin para gibi korunacağını belirleyen tamamlayıcı bir hükümdür. Bu nedenle ceza, somut olayda işlenen temel sahtecilik suçuna göre belirlenir.
TCK 198 görevli mahkeme değerlendirmesinde belirleyici olan husus, paraya eşit sayılan değerle ilgili hangi temel suçun işlendiğidir. Dosyanın kapsamına göre yargılama asliye ceza mahkemesi veya ağır ceza mahkemesi görev alanına girebilir.
