TCK Madde 123/A, ısrarlı takip suçunu düzenleyen önemli ceza hukuku hükümlerinden biridir. Israrlı takip suçu, bir kimsenin fiziken takip edilmesi, iletişim araçlarıyla sürekli rahatsız edilmesi, üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurulmaya çalışılması veya mağdur üzerinde ciddi huzursuzluk ve güvenlik endişesi oluşturulması hâlinde gündeme gelir. Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesi, bireyin huzurunu, özel hayatını, psikolojik bütünlüğünü ve güven içinde yaşama hakkını korumayı amaçlar. Bu suç özellikle eski eş, eski partner, tanıdık veya yabancı kişiler tarafından gerçekleştirilen sistematik takip ve rahatsız etme davranışlarında önem taşır.
Madde Metni
MADDE 123/A- (Ek:12/5/2022-7406/8 md.)
(1) Israrlı bir şekilde; fıziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Suçun;
a) Çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi,
b) Mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması,
c) Hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi,
hâlinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(3) Bu maddede düzenlenen suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.
Madde Gerekçesi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun ile eklenen 123/A maddesi, bireylerin ısrarlı takip, sürekli rahatsız edilme ve güvenlik endişesi doğuran davranışlara karşı korunması amacıyla düzenlenmiştir. Bu hükümle, kişinin fiziken takip edilmesi, iletişim araçlarıyla ısrarla aranması, mesaj gönderilmesi veya üçüncü kişiler aracılığıyla sürekli temas kurulmaya çalışılması gibi fiiller bağımsız bir suç tipi olarak kabul edilmiştir.
Israrlı takip suçu, mağdur üzerinde ciddi huzursuzluk, psikolojik baskı, korku ve güvensizlik duygusu oluşturabilen sistematik davranışları kapsamaktadır. Özellikle telefon, mesaj, sosyal medya, e-posta ve benzeri iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, mağdurla sürekli temas kurmaya yönelik eylemler kişinin özel hayatını, günlük yaşam düzenini ve ruhsal bütünlüğünü ağır biçimde etkileyebilmektedir.
Kanun koyucu, TCK 123/A maddesi ile yalnızca fiziksel takip fiillerini değil, dijital veya dolaylı yollarla gerçekleştirilen sürekli rahatsız etme davranışlarını da cezai yaptırıma bağlamıştır. Bu düzenleme sayesinde mağdurun huzur içinde yaşama hakkı, kişisel güvenliği, psikolojik bütünlüğü ve özel hayatı ceza hukuku yoluyla korunmaktadır.
Ayrıca suçun çocuğa, ayrılık kararı verilen veya boşanılan eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, işyerini, konutunu veya yaşam düzenini değiştirmesine neden olması ya da uzaklaştırma ve koruma tedbirlerine rağmen fiilin sürdürülmesi gibi hâller daha ağır yaptırıma bağlanmıştır. Bu yönüyle ısrarlı takip suçu, özellikle aile içi şiddet, eski eş veya eski partner kaynaklı takip davranışları ve sistematik rahatsız etme eylemlerine karşı etkili bir cezai koruma sağlamayı amaçlamaktadır.
Israrlı Takip Suçuyla Bağlantılı En Çok Aranan Hukuki Konular
Israrlı takip suçu; mağdurun sürekli takip edilmesi, ısrarlı arama veya mesaj gönderilmesi, sosyal medya üzerinden rahatsız edilmesi, huzur ve güvenlik duygusunun zedelenmesi, tehdit, hakaret ve ceza yargılaması süreciyle birlikte değerlendirilmesi gereken önemli bir suç tipidir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 123/A maddesinde düzenlenen ısrarlı takip suçunda cezanın niteliği hapis cezasıdır. Bir kimsenin ısrarlı şekilde fiziken takip edilmesi, telefon, mesaj, sosyal medya, e-posta veya diğer iletişim araçlarıyla sürekli rahatsız edilmesi ya da üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurulmaya çalışılması sonucunda mağdurda ciddi huzursuzluk oluşması veya mağdurun kendisinin ya da yakınlarının güvenliğinden endişe duyması hâlinde fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Suçun çocuğa karşı, boşanılan veya ayrılık kararı verilen eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, işyerini, konutunu veya yaşam düzenini değiştirmek zorunda kalmasına neden olması ya da fail hakkında verilmiş uzaklaştırma veya koruma kararına rağmen eylemin sürdürülmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak uygulanır.
Yargılama bakımından ısrarlı takip suçu şikâyete bağlıdır ve mağdurun şikâyeti üzerine soruşturma başlatılır. Görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. İnfaz rejimi bakımından verilen hapis cezasının süresi, failin sabıkası ve somut olayın özelliklerine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hükümleri değerlendirilebilir. Bu yönüyle ısrarlı takip suçu, mağdurun özel hayatını, psikolojik bütünlüğünü ve güven içinde yaşama hakkını koruyan önemli bir ceza hukuku düzenlemesidir.
Israrlı Takip Suçunda Tutuklama
TCK 123/A kapsamında düzenlenen ısrarlı takip suçunda tutuklama, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre değerlendirilir. Tutuklama otomatik olarak uygulanmaz; çünkü bu suç katalog suçlar arasında yer almamaktadır. Hâkimin tutuklama kararı verebilmesi için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması ve ayrıca kaçma şüphesi, delilleri yok etme veya değiştirme ihtimali ya da mağdur üzerinde baskı kurulması tehlikesi gibi somut tutuklama nedenlerinin mevcut olması gerekir.
Uygulamada ısrarlı takip suçu bakımından çoğu durumda tutuklama yerine adli kontrol tedbirleri tercih edilmektedir. Mağdura yaklaşmama, mağdurla iletişim kurmama, belirli yerlere gitmeme, imza yükümlülüğü veya elektronik kelepçe gibi tedbirler somut olayın özelliklerine göre uygulanabilir. Ancak failin koruma kararına rağmen eylemlerini sürdürmesi, mağdurun güvenliği bakımından ciddi risk oluşturması veya delilleri karartma ihtimalinin bulunması hâlinde tutuklama tedbiri gündeme gelebilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 123/A ısrarlı takip suçu, şikâyete tabi suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle mağdurun şikâyeti olmadan Cumhuriyet savcılığı tarafından re’sen soruşturma başlatılamaz. Mağdurun, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Bu süre içinde şikâyet hakkı kullanılmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.
Uzlaşma bakımından ısrarlı takip suçu uzlaştırma kapsamında değerlendirilebilir. Dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; tarafların uzlaşması hâlinde kamu davası açılmayabilir veya açılmış dava düşebilir. Uzlaşma sağlanamazsa soruşturma ve kovuşturma süreci devam eder. Zamanaşımı bakımından ise suç için öngörülen ceza miktarı dikkate alındığında dava zamanaşımı süresi genel olarak 8 yıl olarak uygulanır.
Görevli Mahkeme
Israrlı takip suçunda görevli mahkeme, suç için öngörülen cezanın miktarı ve niteliği dikkate alınarak belirlenir. TCK 123/A maddesinde suçun temel hâli için altı aydan iki yıla kadar, nitelikli hâlleri için ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörüldüğünden yargılama kural olarak asliye ceza mahkemesinde yapılır.
Görev ve yetki hususu Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre değerlendirilir. Kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Mahkeme, failin takip veya iletişim davranışlarının sürekliliğini, mağdurda ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi oluşturup oluşturmadığını, koruma kararlarına aykırılık bulunup bulunmadığını ve dosyadaki delilleri birlikte değerlendirerek karar verir.
Yargıtay Kararları
ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. CEZA DAİRESİ 2022/889 E. Ve 2023/365 K.
ÖZET: Israr unsuru ve mağdurda oluşan korku/huzursuzluk yeterince araştırılmadan verilen mahkûmiyet kararı eksik inceleme nedeniyle bozulmuştur.
“Olayda, müşteki sanığın 10/07/2022 tarihi öncesinde de sanığın aracı ile ikametinin etrafında dolanarak ve bekleyerek rahatsızlık verdiğini iddia ettiği, sanığın kolluk tarafından tutulan tutanağa ve tanık beyanına göre müştekinin evinin önünde araç içinde beklerken 10/07/2022 tarihinde yakalanmış olduğunun anlaşılması karşısında, sanığın, müştekinin ve olay tanığının dinlenerek TCK’123/A nın maddesinde düzenlenen ısrarlı takip suçunun unsuru olan ısrar öğesinin ne şekilde gerçekleştiği ve olayın müşteki üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da müştekinin kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olup olmadığı müştekiden sorulup tespit edilmeden eksik inceleme ve yetersiz gerekçeyle sanığın mahkumiyetine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 123/A ısrarlı takip suçu nedir?
TCK 123/A ısrarlı takip suçu, bir kişinin fiziken takip edilmesi, haberleşme ve iletişim araçlarıyla sürekli rahatsız edilmesi veya üçüncü kişiler üzerinden temas kurulmaya çalışılması suretiyle mağdur üzerinde ciddi huzursuzluk oluşturulması halinde meydana gelir. Bu suçta korunan temel hukuki değer, kişinin huzurlu yaşam hakkı, özel hayatı, kişisel güvenliği ve psikolojik bütünlüğüdür.
Israrlı takip suçu hangi davranışlarla işlenebilir?
Israrlı takip suçu, mağdurun sürekli aranması, mesaj gönderilmesi, sosyal medya üzerinden rahatsız edilmesi, iş yerine veya evine gidilmesi, yolunun kesilmesi, fiziken takip edilmesi ya da yakın çevresi aracılığıyla baskı kurulması gibi davranışlarla işlenebilir. Somut olayda ısrar unsuru, davranışların sürekliliği, mağdurda oluşan korku veya huzursuzluk ve failin takip kastı birlikte değerlendirilir.
TCK 123/A ısrarlı takip suçu şikâyete tabi midir?
TCK 123/A ısrarlı takip suçu, kural olarak şikâyete tabi suçlardandır. Mağdurun süresi içinde şikâyette bulunması gerekir. Ancak fiilin tehdit, hakaret, kişisel verilerin hukuka aykırı kullanılması, özel hayatın gizliliğini ihlal veya konut dokunulmazlığının ihlali gibi başka suçlarla birlikte işlenmesi halinde ayrıca ceza hukuku sorumluluğu doğabilir.
