Madde Metni

Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması

Madde 171- (1) Taksirle;

a) Yangına,

b) Bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına,

Neden olan kişi, fiilin başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Madde Gerekçesi

Türk Ceza Kanunu’nun 171. maddesinde düzenlenen genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu, toplumun huzur ve güvenliğinin dikkati ve özen yükümlülüğünü ihlal eden davranışlarla bozulmasını önlemek amacıyla kabul edilmiştir. Bu düzenleme ile fail, tehlikeli bir sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmese de, gerekli önlemleri almayarak belirsiz sayıda kişinin hayatını, sağlığını veya malvarlığını tehlikeye attığı için cezai yaptırıma bağlanmıştır.

Kanun koyucu bu maddeyle, yangın, bina çökmesi, toprak kayması gibi felaketlerin “taksirle” yani ihmal veya tedbirsizlik sonucu tetiklenmesini cezalandırarak kamu güvenliğini teminat altına almıştır. Suçun oluşumu için bir zararın doğması şart değildir; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık sonucu somut bir tehlikenin ortaya çıkması yeterlidir.

Hilenin Niteliği ve Aldatıcılık Kabiliyeti

Dolandırıcılık suçundaki “hile” veya kasten tehlikeye sokmadaki “bilinçli eylem” unsurlarının yerini bu suçta “dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık” alır. Buradaki “kabiliyet” unsuru, failin ihmalinin veya tedbirsizliğinin toplumsal yaşamda kabul edilebilir risk sınırlarını aşarak gerçek bir tehlike doğurup doğurmadığına bakılarak değerlendirilir.

Örneğin, mutfakta unutulan bir yemeğin yangın tehlikesi yaratması veya bir inşaatın güvenlik önlemi alınmadan kazılması sonucu toprak kayması riskinin doğması, eylemin “tehlike kabiliyetini” gösterir. Yargısal uygulamalarda failin öngörülebilir bir tehlikeyi öngörememesi veya öngördüğü halde önlem almaması (taksir) üzerinde durulur. Basit, hiçbir tehlike doğurmayacak kadar küçük ihmaller ceza hukuku anlamında bu suçu oluşturmaz.

Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi

Türk Ceza Kanunu’nun 171. maddesinde düzenlenen genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu için öngörülen ceza, eylemin niteliğine göre farklılık gösterir:

  • Genel bir tehlikeye (yangın, patlama vb.) taksirle sebebiyet verilmesi halinde üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
  • Kanunda hapis cezasının yanı sıra doğrudan adli para cezası seçeneği sunulmasa da, kısa süreli hapis cezası olması nedeniyle adli para cezasına çevrilmesi mümkündür.

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. İnfaz rejimi bakımından, ceza miktarı düşük olduğu için genellikle Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya para cezasına çevirme gibi fail lehine kararların uygulanma ihtimali yüksektir. Ancak mağduriyetin boyutu ve kusur oranı belirleyici kriterlerdir.

Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

Türk Ceza Kanunu’nun 171. maddesinde düzenlenen bu suç, kural olarak şikâyete bağlı değildir ve soruşturması re’sen yürütülür. Kamu güvenliğini ilgilendirdiği için bir şikâyetçi olmasa dahi savcılık dosyayı kapatmaz.

Uzlaşma bakımından bu suç, m. 170’in aksine (taksirli suç olması nedeniyle) uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturma veya kovuşturma aşamasında tarafların uzlaşması durumunda dava düşebilir veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir. Zamanaşımı süresi, suç için öngörülen cezanın üst sınırı dikkate alındığında genel hükümler uyarınca sekiz yıl olarak uygulanmaktadır.

Görevli Mahkeme

Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ancak, taksirli eylem sonucunda bir kişinin yaralanması veya ölümü gerçekleşmişse, suç “taksirle yaralama” veya “taksirle öldürme” suçuna dönüşür ve sonucun ağırlığına göre ağır ceza mahkemesi görevli olabilir.

Genel Güvenliğin Taksirle Tehlikeye Sokulması Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak istemeden yangın, patlama, çökme veya benzeri genel tehlike oluşturmasıdır. Burada önemli olan toplum açısından somut bir tehlikenin doğmuş olmasıdır.

Eğer oluşan yangın veya yoğun duman apartmanı, komşuları veya ortak alanları tehlikeye sokacak seviyeye ulaşmışsa TCK m.171 kapsamında soruşturma açılabilir.

Evet. Özellikle baca temizliğinin yapılmaması, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması veya ihmal sonucu yangın çıkması halinde genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması suçu gündeme gelebilir.

TCK m.171 kapsamında ceza 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezasıdır. Kusur oranı, olayın ağırlığı ve oluşan tehlikenin boyutu cezanın belirlenmesinde önemlidir.

Hayır. Bu suç şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından re’sen soruşturulur. Ancak uzlaştırma prosedürü uygulanabilir.

Evet. Suçun taksirle işlenmesi nedeniyle uzlaştırma hükümleri uygulanabilir. Uzlaşma sağlanması halinde dosya lehe şekilde kapanabilir.

Evet. Ceza davasından bağımsız olarak zarar gören kişiler maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Kastta kişi sonucu bilerek ister; taksirde ise sonucu istemez ancak dikkatsizlik veya tedbirsizlik nedeniyle olay meydana gelir.

İlk kez işlenen olaylarda ve düşük cezalarda çoğu zaman HAGB, erteleme veya adli para cezasına çevirme gündeme gelebilir.

Gerekli iksa, istinat ve güvenlik önlemleri alınmadan yapılan kazılar nedeniyle genel tehlike doğmuşsa sorumlular hakkında ceza soruşturması açılabilir.