Madde Metni
Madde 147- (1) Hırsızlık suçunun ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmesi halinde, olayın özelliğine göre, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir.
Madde Gerekçesi
Türk Ceza Kanunu 147. madde kapsamında değerlendirme yapılırken, sanığın eylemi gerçekleştirdiği anda kendisinin veya başkasının ağır ve muhakkak bir zarardan kurtulması için zorunlu bir durumda bulunup bulunmadığı, bu tehlikenin başka şekilde bertaraf edilmesinin mümkün olup olmadığı, işlenen fiil ile korunmak istenen menfaat arasında ölçülülük bulunup bulunmadığı ve sanığın bu durumu bilerek ve isteyerek hareket edip etmediği hususları birlikte değerlendirilerek, somut olayda fiilin hukuka uygunluk nedeni kapsamında kalıp kalmadığı gerekçelendirilmelidir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
Türk Ceza Kanunu 147. madde kapsamında cezanın niteliği bakımından, fiilin zorunluluk hali içinde işlenmesi durumunda fail hakkında ceza verilmemesi veya cezada indirim yapılması söz konusu olup, bu durum somut olayın özelliklerine göre hâkimin takdirine bağlıdır; yargılama genel ceza yargılaması usullerine tabi olup görevli mahkeme suçun vasfına göre Asliye Ceza Mahkemesidir ve kovuşturma re’sen yürütülür, infaz rejimi açısından ise ceza verilmemesi halinde infaz söz konusu olmaz, ceza verilmesi halinde ise genel infaz hükümleri uygulanır ve koşullu salıverilme, erteleme ile denetimli serbestlik gibi kurumlar somut duruma göre değerlendirilebilir.
Zorunluluk Hâli Suçunda Tutuklama
Türk Ceza Kanunu 147. madde kapsamında tutuklama, fiilin hukuka uygunluk veya kusurluluğu kaldıran neden kapsamında değerlendirilebilme ihtimali bulunduğundan uygulamada oldukça sınırlı olup, ancak Ceza Muhakemesi Kanunu 100. madde uyarınca kuvvetli suç şüphesinin varlığı ve kaçma ya da delilleri karartma tehlikesinin somut olgularla ortaya konulması halinde mümkündür; zorunluluk hâlinin ciddi şekilde tartışıldığı durumlarda ölçülülük ilkesi gereği genellikle adli kontrol tedbirleri tercih edilir ve tutuklama istisnai bir tedbir olarak değerlendirilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu 147. madde bakımından şikâyet şartı, temel suç olan hırsızlık suçunun niteliğine bağlı olup kural olarak şikâyete bağlı değildir ve re’sen soruşturulur; uzlaşma yönünden ise hırsızlık suçunun uzlaşma kapsamında olması nedeniyle bu kapsamda değerlendirilebilir, ancak somut olayda zorunluluk hâlinin varlığı halinde zaten ceza verilmemesi söz konusu olabileceğinden uzlaşma uygulaması ikinci planda kalır; zamanaşımı bakımından ise Türk Ceza Kanunu 66. madde hükümleri uygulanır ve suç için öngörülen ceza miktarına göre genel olarak 8 yıllık dava zamanaşımı süresi geçerlidir.
Görevli Mahkeme
Türk Ceza Kanunu 147. madde kapsamında görevli mahkeme, fiilin dayandığı temel suç olan hırsızlık suçunun yargılama usulüne göre belirlenir ve bu kapsamda kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir, ancak somut olayda eylem nitelikli hırsızlık kapsamında değerlendirilirse cezanın üst sınırına göre görevli mahkeme değişebileceğinden her somut olayda suçun vasfına göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2021/6170 E. ve 2022/1462 K.
Özet: TCK 147 kapsamında zorunluluk hali değerlendirilmeden hüküm kurulması hukuka aykırı bulunmuş, bu nedenle karar sanık lehine bozulmuştur.
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:
7201 sayılı Tebligat Kanununun 14. maddesinde askeri şahıslara tebligat usulünün açıklandığı, bu madde uyarınca “…Astsubaylar hariç olmak üzere erata yapılacak tebliğler, kıta kumandanı ve müessese amiri gibi en yakın üste yapılır…” hükmü karşısında askerde bulunan sanığa yokluğunda verilen kararın tebliğinin usule aykırı olduğu anlaşılmakla, sanığın kararı öğrenmekle yaptığı temyiz isteminin süresinde olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;
5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin bazı bölümlerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin 24/11/2015 tarihinde yürürlüğe giren 08/10/2015 gün ve 2014/140 esas, 2015/85 sayılı kararı da nazara alınarak bu maddede öngörülen hak yoksunluklarının uygulanmasının infaz aşamasında gözetilmesi mümkün görülmüştür.
Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.
Ancak;
1) Dosya kapsamına göre olay yeri … Merkez İlçe Güllerpınarı Mahallesi ise de, suç tarihi 09/10/2013, suç saati ise gece 04:30’dur. Sanığın aşamalarda alınan savunmalarında; annesinin babası tarafından kendisi 12 yaşında iken öldürüldüğünü, sokaklarda yaşamını sürdürdüğünü, olay tarihinde havanın soğuk olması nedeniyle ısınmak amacıyla yakacağı ateşi tutuşturmak için müştekinin motosikletinden az miktarda (bir çay bardağı dolusu kadar) benzin çalmaya karar verdiğini beyan ettiği anlaşılmaktadır.
5237 sayılı TCK’nın “Zorunluluk Hali” 147. maddesinde “hırsızlık suçunun ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenmesi halinde, olayın özelliğine göre, verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi, ceza vermekten de vazgeçilebilir. ” hükmüne yer verilmiştir. Yargıtay’ın istikrar bulmuş içtihatları uyarınca hırsızlık suçuna özgü zorunluluk hali var ise TCK’nın 147. maddesi uyarınca cezada indirim yapılabilir veya ceza vermekten de vazgeçilebilir. Nitekim Yargıtay 13. Ceza Dairesi 2016/19800 Esas, 2018/11199 Karar numaralı ilamında “olay tarihinde havanın soğuk olması nedeniyle üşüdüklerini ve bu nedenle suça konu yere girerek Belediye personeline ait montları aldıkları” olayda; 2014/9942 Esas, 2014/3148 Karar numaralı ilamında “olay günü çok sayıda kişinin karıştığı kavgada bıçakla yaralanan arkadaşını hastaneye yetiştirmek amacıyla ekip aracını çalan sanığın arkadaşını hastaneye götürdüğü” olayda; sanıklar hakkında TCK’nın 147. maddesinin uygulanması gerektiğinden bahisle bozma kararları verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle;
Sanığın savunmalarının doğruluğunun tespit edilmesi bakımından sosyal ve ekonomik durumunun araştırılarak sonucuna göre TCK’nın 147. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağı hususu değerlendirilmeden yetersiz gerekçeyle hüküm kurulması,
Kabule göre ise;
2)Her ne kadar sanığın eylemi teşebbüs aşamasında kalmış ise de eylemini en fazla yanında bulunan 2.5 litrelik pet şişedeki miktara özgülediği anlaşılmakla, hırsızlık suçuna konu benzinin suç tarihindeki değerinin tespit edilerek sonucuna göre suçun konusunu oluşturan malın değerinin az olması halinde tayin edilen cezadan TCK’nın 145. maddesi gereğince ceza verilmekten vazgeçilemeyecek ise de belirlenecek oranda indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 14/02/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
