Türk Ceza Kanunu Madde 289 Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma

TCK 289 muhafaza görevini kötüye kullanma suçu, hukuken muhafaza edilmek üzere kendisine teslim edilen mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunulması hâlinde oluşur. Bu suçla adalet hizmetlerinin güvenilirliği, haciz, rehin veya el koyma işlemlerinin etkinliği ve muhafaza altındaki malların korunması amaçlanmaktadır.

Madde Metni

Muhafaza görevini kötüye kullanma

Madde 289- (1) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek ceza yarı oranında indirilir.

(2) Birinci fıkrada tanımlanan suçun konusunu oluşturan eşyayı kovuşturma başlamadan önce geri veren veya bunun mümkün olmaması halinde bedelini ödeyen kişi hakkında verilecek cezaların beşte dördü indirilir.

(3) Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan malın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle kaybolmasına veya bozulmasına neden olan kişi, adlî para cezası ile cezalandırılır.

(4) Bir suça ilişkin soruşturma veya kovuşturma kapsamında elkonulan eşyayı amacı dışında kullanan kimse, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Madde Gerekçesi

TCK 289, muhafaza edilmek üzere kişiye teslim edilen malların korunmasını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Kanun koyucu, haczedilen, rehinli olan veya el konulan malın yediemin ya da benzeri şekilde muhafaza görevi verilen kişi tarafından hukuka aykırı biçimde kullanılması, gizlenmesi, devredilmesi veya yok edilmesini suç olarak kabul etmiştir.

Bu suçla korunan hukuki değerler adalet hizmetlerinin etkinliği, cebri icra sistemine duyulan güven ve muhafaza altındaki malların güvenliğidir. Muhafaza görevinin kötüye kullanılması, hem alacaklının haklarını hem de adli ve idari işlemlerin güvenilirliğini zedeler.

Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi

TCK 289 kapsamında, muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim edilen rehinli, hacizli veya el konulmuş mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunan kişi hakkında üç aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası uygulanır.

Suçun oluşabilmesi için malın kişiye hukuken geçerli şekilde teslim edilmiş olması ve failin bu mal üzerinde muhafaza göreviyle bağdaşmayan bir işlem yapması gerekir. Malı satmak, kullanmak, gizlemek, başkasına devretmek, bozmak veya teslimden kaçınmak bu suç kapsamında değerlendirilebilir.

Yargılama sürecinde teslim tutanakları, haciz veya el koyma belgeleri, yediemin kayıtları, malın akıbeti, failin kastı ve mal üzerinde yapılan işlem incelenir. İcra dosyası, kolluk tutanakları, tanık beyanları ve bilirkişi raporları önemli delil niteliği taşıyabilir.

İnfaz rejimi bakımından, ceza miktarı dikkate alındığında şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi, adli para cezası ve denetimli serbestlik hükümleri somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.

İzmir Ceza Avukatı

İzmir ceza avukatı, ceza soruşturması ve kovuşturması süreçlerinde şüpheli, sanık, mağdur veya müşteki sıfatıyla yer alan kişilere hukuki destek sağlayan avukattır. Ceza hukuku; özgürlüğü, güvenliği ve temel hakları doğrudan ilgilendirdiği için sürecin başından itibaren profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır. İzmir ceza avukatı, ifade alma, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, iddianame, duruşma ve istinaf süreçlerinde dosyanın hukuki yönünü değerlendirerek savunma stratejisi oluşturur.

Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma Suçunda Tutuklama

TCK 289 suçunda tutuklama, suç için öngörülen ceza miktarı nedeniyle uygulamada oldukça istisnai bir tedbirdir. Tutuklama kararı verilebilmesi için kuvvetli suç şüphesinin yanında kaçma riski, delilleri karartma ihtimali veya yargılamayı engelleme tehlikesi gibi somut nedenlerin bulunması gerekir.

Çoğu dosyada muhafaza görevini kötüye kullanma suçu bakımından tutuksuz yargılama veya adli kontrol tedbirleri değerlendirilir.

Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

TCK 289 muhafaza görevini kötüye kullanma suçu şikâyete tabi değildir. Cumhuriyet savcılığı tarafından resen soruşturulur.

Muhafaza görevini kötüye kullanma suçu uzlaşma kapsamında değildir. Suçun adliyeye karşı işlenen suçlardan olması nedeniyle uzlaştırma hükümleri uygulanmaz.

TCK 289 dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Zamanaşımı süresi suç tarihinden itibaren işlemeye başlar ve genel hükümlere göre değerlendirilir.

Görevli Mahkeme

TCK 289 muhafaza görevini kötüye kullanma suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür ve dava yetkili asliye ceza mahkemesinde görülür.

Sıkça Sorulan Sorular