Madde Metni
Zehirli madde imal ve ticareti
Madde 193- (1) İçeriğinde zehir bulunan ve üretilmesi, bulundurulması veya satılması izne bağlı olan maddeyi izinsiz olarak üreten, bulunduran, satan veya nakleden kişi, iki aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Madde Gerekçesi
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçu, kamu sağlığını korumak amacıyla düzenlenmiştir. Bu maddeyle, içeriğinde zehir bulunan ve üretimi, bulundurulması veya satışı izne bağlı olan maddelerin izinsiz şekilde imal edilmesi, bulundurulması, satılması veya devredilmesi cezai yaptırıma bağlanmıştır.
Suçun temel amacı, toplum sağlığı açısından tehlike oluşturabilecek zehirli maddelerin kontrolsüz dolaşımını engellemektir. Bu nedenle yalnızca zararın meydana gelmesi değil, bu maddelerin yetkisiz kişiler tarafından elde bulundurulması veya piyasaya sürülmesi de cezai sorumluluk doğurabilir.
TCK 193, zehirli maddelerin denetimsiz biçimde üretilmesini ve ticaretini önleyerek kamu sağlığı, toplum güvenliği ve düzenli denetim sistemini koruyan bir ceza hukuku düzenlemesidir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçu, kamu sağlığını korumaya yönelik ciddi suç tiplerinden biridir. Bu suç kapsamında zehirli maddelerin izinsiz şekilde imal edilmesi, bulundurulması, satılması, devredilmesi veya nakledilmesi cezai sorumluluk doğurur. Cezanın belirlenmesinde maddenin niteliği, kullanım amacı, failin kastı ve fiilin toplum sağlığı açısından oluşturduğu tehlike dikkate alınır.
Yargılama sürecinde mahkeme; ele geçirilen maddenin gerçekten zehirli madde niteliğinde olup olmadığını, failin bu maddeyi hangi amaçla bulundurduğunu veya ticarete konu edip etmediğini ve dosyadaki somut delilleri değerlendirir. Suçun kamu sağlığını ilgilendiren yönü nedeniyle yargılama, delil durumu ve ceza miktarı çerçevesinde titizlikle yürütülür.
İnfaz rejimi bakımından, cezanın kesinleşmesinden sonra genel infaz hükümleri uygulanır. Verilen cezanın süresi, failin adli sicil durumu ve somut olayın özelliklerine göre koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, cezanın ertelenmesi ve diğer infaz kurumları değerlendirilebilir.
Zehirli Madde İmal ve Ticareti Suçunda Tutuklama
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçunda tutuklama, otomatik uygulanan bir tedbir değildir. Tutuklama kararı için yalnızca suç isnadı yeterli olmayıp kuvvetli suç şüphesi, kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya somut tutuklama nedenlerinin bulunması gerekir.
Mahkeme, tutuklama değerlendirmesinde zehirli maddenin niteliğini, miktarını, ticari amaç bulunup bulunmadığını, failin kastını, kamu sağlığı açısından ortaya çıkan riski ve dosyadaki somut delilleri birlikte inceler. Fiilin toplum sağlığına yönelik tehlikesi arttıkça, koruma tedbirleri bakımından daha sıkı bir değerlendirme yapılabilir.
Ölçülülük ilkesi gereğince, adli kontrol tedbirleriyle yargılamanın sağlıklı şekilde yürütülmesi mümkünse tutuklama yerine daha hafif koruma tedbirleri uygulanabilir. Bu nedenle zehirli madde imal ve ticareti suçunda tutuklama, her olayın ağırlığına ve delil durumuna göre ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 193 suçu, şikâyete bağlı suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesi hâlinde soruşturma, mağdur şikâyeti aranmaksızın Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Bu nedenle şikâyetten vazgeçilmesi, soruşturma veya kovuşturmayı kendiliğinden sona erdirmez.
Zehirli madde imal ve ticareti suçu, kamu sağlığına karşı işlenen suçlar arasında yer aldığından uzlaşma kapsamında değildir. Bu suçta korunan temel değer bireysel menfaatten çok toplum sağlığı, kamu düzeni ve zararlı maddelerin denetimli dolaşımıdır.
Zamanaşımı bakımından genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. TCK 193 zamanaşımı değerlendirmesinde suç tarihi, kanunda öngörülen ceza miktarı, yargılama süreci ve zamanaşımını kesen veya durduran nedenler dikkate alınır.
Görevli Mahkeme
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçunda görevli mahkeme, suçun niteliği ve kanunda öngörülen ceza miktarına göre belirlenir. Yargılama sürecinde mahkeme, maddenin zehirli niteliğini, failin ticari veya kullanım amacını ve fiilin kamu sağlığı üzerindeki etkisini değerlendirir.
Görevli mahkeme belirlenirken suç için öngörülen ceza miktarı, olayın kapsamı ve bağlantılı suç bulunup bulunmadığı dikkate alınır. Dosyanın niteliğine göre yargılama, görev kuralları çerçevesinde yetkili ceza mahkemesinde yürütülür.
TCK 193 Zehirli Madde İmal ve Ticareti Suçu Sıkça Sorulan Sorular
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçu, zehirli madde, izinsiz üretim, bulundurma, satma, nakletme, kamu sağlığı ve görevli mahkeme bakımından sıkça merak edilen konular arasında yer almaktadır.
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçu, içeriğinde zehir bulunan ve üretilmesi, bulundurulması veya satılması izne bağlı olan maddenin izinsiz olarak üretilmesi, bulundurulması, satılması veya nakledilmesi hâlinde oluşur. Bu suçla kamu sağlığı ve toplum güvenliği korunur.
Suçun oluşması için maddenin zehirli nitelik taşıması ve üretimi, bulundurulması veya satılmasının izne bağlı olması gerekir. Failin bu maddeyi izinsiz şekilde üretmesi, bulundurması, satması veya nakletmesi hâlinde TCK 193 suçu gündeme gelir.
TCK 193 cezası, kanunda iki aydan bir yıla kadar hapis cezası olarak düzenlenmiştir. Ceza belirlenirken zehirli maddenin niteliği, miktarı, kullanım amacı, failin kastı ve fiilin kamu sağlığı bakımından oluşturduğu tehlike dikkate alınır.
TCK 193 zehirli madde imal ve ticareti suçunda tutuklama, otomatik uygulanan bir tedbir değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya somut tutuklama nedenleri bulunmalıdır. Mahkeme, zehirli maddenin niteliğini, failin kastını ve dosyadaki somut delilleri birlikte değerlendirir.
TCK 193 suçu, şikâyete bağlı değildir; soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Suç, kamu sağlığına karşı işlendiğinden uzlaşma kapsamında değildir. Görevli mahkeme ise suçun niteliği ve ceza miktarına göre belirlenir.
