Miras Hukuku : Terekenin Hukuki Yönetimi, Tasfiyesi ve İntikali
Miras hukuku, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) Dördüncü Kitabında düzenlenen, kişilerin ölümleri halinde mal varlıklarının (terekenin), haklarının ve borçlarının yasal mirasçılara veya atanmış kişilere nasıl ve hangi oranlarda intikal edeceğini düzenleyen son derece teknik ve hassas bir alandır. Minar Hukuk olarak, miras süreçlerinin başından (tereke tespiti) sonuna (tapu devri ve taksim) kadar müvekkillerimizin haklarını, mevcut yasal düzenlemeler ve yüksek yargı kararları çerçevesinde, tam bir gizlilik ve profesyonellikle yönetmekteyiz.
Miras hukuku faaliyet alanımız; karmaşık mal varlığı yapılarına sahip terekenin tasfiyesini, mirasçılar arası ihtilafların çözümünü, ölüme bağlı tasarrufların geçerliliğinin denetimini ve uluslararası miras hukuku meselelerini içermektedir.
I. Miras Hukukunun Temel İlkeleri ve Hukuki Statüler
A. Mirasçılık Kavramı ve Hukuki Dayanağı
Mirasçılık, vefat eden kişinin (muris) mal varlığına külli halefiyet (bir bütün olarak geçiş) ilkesi gereğince, pasifler de dahil olmak üzere tüm hak ve yükümlülüklerle birlikte sahip olma durumudur. Mirasçılar, kaynağına göre iki ana grupta ele alınır:
Yasal Mirasçılık (Kanuni): Kan hısımlığı, evlilik bağı (sağ kalan eş) veya mahkeme kararı ile tesis edilmiş evlat edinme ilişkisinden doğar. Kanun, mirasçıları Zümre Sistemine göre sıralar ve bu sıralama, bir zümrede mirasçı bulunması halinde sonraki zümredekilerin mirasçı olmasını engeller (hukukta buna “mirasçılığın sakıt olması” denir).
Atanmış Mirasçılık (İradi): Murisin, yasal düzenlemelere uygun olarak hazırladığı vasiyetname ya da miras sözleşmesi ile üçüncü kişileri veya yasal mirasçıları belirli paylara atamasıyla tesis edilir. Bu iradi tasarruflar, yasal mirasçıların saklı pay sınırlarına riayet etmek zorundadır.
B. Saklı Pay ve Tasarruf Oranı Kavramları
Miras bırakanın, mal varlığı üzerinde sınırsız bir tasarruf yetkisi bulunmamaktadır. Yasal mirasçılardan altsoy, anne, baba ve sağ kalan eşin kanunla korunmuş olan mutlak hakları, yani saklı payları mevcuttur. Miras bırakanın bu payları aşan tasarrufları, tasarruf nisabını ihlal eder ve ilgili mirasçının açacağı tenkis davasına esas teşkil eder. Bu, Miras Hukuku alanında en sık karşılaşılan ve uzmanlık gerektiren ihtilaf konularından biridir.
II. Miras Sürecinde Öncelikli Hukuki İşlemler ve Tespit
Miras bırakanın vefatı ile başlayan süreçte, terekede yer alan değerlerin korunması ve mirasçıların yetkilerinin tespiti öncelikli hukuki adımlardır:
A. Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) ve İptali
Veraset İlamı, mirasçıların kimler olduğunu, hukuki sıfatlarını ve her birinin yasal miras pay oranlarını kesin olarak belirleyen resmi bir belgedir. Bu belge, mirasçıların tapu, banka, vergi dairesi gibi resmi kurumlarda işlem yapabilmesi için zorunludur.
Veraset İlamının İptali Davası: Veraset İlamının, yanlış nüfus kayıtları, sahtecilik, sonradan ortaya çıkan bir vasiyetname veya bilinmeyen bir mirasçının varlığı gibi sebeplerle hukuka aykırı düzenlendiği tespit edildiğinde açılan bir tespit davasıdır.
B. Terekenin Tespiti ve Korunması
Tereke Tespiti, miras bırakanın hak ve alacakları ile borçlarının eksiksiz ve detaylı bir şekilde saptanarak kayıt altına alınması ve bu malların hukuki statülerinin korunması için Sulh Hukuk Mahkemesi’nden talep edilen hukuki bir tedbirdir. Bu işlem, mirasçıların mirası reddetme kararını vermeden önce mal varlığının net durumunu görmeleri açısından kritik öneme sahiptir. Minar Hukuk olarak, müvekkillerimizin menfaatine aykırı durumları önlemek amacıyla bu tespit sürecini ivedilikle takip etmekteyiz.
III. Minar Hukuk Tarafından Takip Edilen Başlıca Miras Davaları
Büromuz, miras hukukunun doğası gereği ortaya çıkan uyuşmazlıklarda uzmanlaşmıştır ve aşağıdaki ana dava türlerinde müvekkil temsili sağlamaktadır:
| Dava Türü | Hukuki Amaç ve Dava Konusu |
| Tenkis Davası | Murisin, saklı payı zedeleyen ölüme bağlı tasarruf veya bağışlamalarının, yasal sınırlara indirilerek saklı payın tam olarak karşılanmasının sağlanması. |
| Vasiyetname/Miras Sözleşmesinin İptali Davası | Murisin irade beyanının (vasiyetname) hukuki ehliyetsizlik, irade fesadı (hata, hile, tehdit) veya kanuni şekil şartlarına aykırılık gibi mutlak geçersizlik halleri nedeniyle mahkeme kararıyla hükümsüz kılınması. |
| Muris Muvazaası (Hileli Mal Kaçırma) Davası | Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak kastıyla yaptığı işlemlerin (genellikle tapuda satış gibi gösterilen bağışlamalar) gerçek iradeye aykırı olduğunun tespiti, tapu kaydının iptali ve terekeye dahil edilmek üzere tescili. |
| Miras Taksim (Ortaklığın Giderilmesi) Davası | Terekenin, mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti şeklinde devam eden ortaklığa son verilerek, aynen taksim (fiili paylaşım) veya satış suretiyle paylaştırılması. |
| Mirasın Reddi ve Hükmen Reddi Davaları | Mirasçıların, mirası kabul etmeme iradesini yasal sürede beyan etmesi veya terekenin borca batık olduğunun mahkemece tespit edilmesiyle sorumluluktan kurtulması. |
| Miras Sebebiyle İstihkak Davası | Hak sahibi mirasçının, kendisine ait tereke mallarını haksız bir şekilde elinde bulunduran üçüncü kişilerden ya da diğer mirasçılardan bu malların iadesini talep etmesi. |
IV. Miras Hukuku Neden Profesyonel Yönetim Gerektirir?
Miras süreçleri, sadece mal varlığı dağıtımı değil, aynı zamanda borç sorumluluğu, veraset ve intikal vergisi yükümlülükleri, yabancılık unsuru taşıyan miraslar (Uluslararası Miras Hukuku) gibi karmaşık hukuki ve mali sonuçlar doğurur.
Müteselsil Borç Sorumluluğu: Mirası kabul eden her mirasçı, miras bırakanın borçlarından kendi kişisel mal varlıklarıyla müteselsilen (bütün olarak) sorumlu olur. Bu, mirasın kabulünden önce derinlemesine bir mali analiz yapılmasını zorunlu kılar.
Hak Düşürücü Süreler: Mirasın reddi (3 ay) ve bazı dava türleri için öngörülen (örneğin vasiyetname iptalinde 1 yıl) kısa ve katı hak düşürücü süreler, hukuki sürecin uzman bir ekip tarafından zamanında ve doğru başlatılmasını şart koşar.
Minar Hukuk Bürosu, miras hukuku alanındaki bu teknik ve kritik ayrıntıları titizlikle ele alarak, müvekkillerimizin hukuki risklerini en aza indirmeyi ve haklarını en etkin şekilde korumayı amaç edinmiştir.
