Madde Metni
Madde 38- (1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
(3) Azmettirenin belli olmaması halinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hallerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir.
Madde Gerekçesi
Azmettirme, belli bir suçu işleme hususunda henüz bir fikri olmayan bir kişinin başkası tarafından bu suçu işlemeye karar verdirilmesidir. İzlenen suç politikasının gereği olarak, azmettirenin suçun kanundaki cezası ile cezalandırılacağı kabul edilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde, azmettirenin cezasının belli bir oranda artırılması uygun görülmüştür. Ancak, çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmayacaktır. Bu durumlarda azmettirenin cezasında artırım öngörülmesinin hukukî dayanağı, ayrıca, azmettirme olgusunun tek başına bir haksızlık ifade etmesidir.
Üçüncü fıkrada, ceza soruşturması ve kovuşturmasının amacına hizmet eden bir hükme yer verilmiştir. Buna göre, azmettirenin belli olmaması hâlinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında verilecek cezada indirim yapılabilecektir. Bu durumda indirim yapılması hususunda hâkim takdir yetkisine sahiptir. Bu hükmün uygulanabilmesi için, kişiliğe ilişkin olarak verilen bilginin maddî gerçeğin ortaya çıkmasını sağlaması gerekir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/7-456 E. ve 2024/126 K.
Özet: TCK 38’e göre başkasını suç işlemeye azmettiren, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır. Üstsoy-altsoy nüfuzu veya çocuğun azmettirilmesi halinde ceza artırılır; azmettirme için failde suç kararı oluşturulmalıdır.
“Azmettirme” TCK’nın 38. maddesinde;
” ( 1 ) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
( 2 ) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme halinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
( 3 ) Azmettirenin belli olmaması halinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hallerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir” şeklinde düzenlenmiştir.
Azmettirme, belli bir suç işleme hususunda henüz bir düşüncesi olmayan kişide, bir başkası tarafından suç işleme kararının oluşmasının sağlanmasıdır. Eğer kişi daha önceden suçu işlemeye karar vermiş ise bu takdirde azmettirme değil, artık aynı Kanun’un 39/2. maddesi kapsamında manevi yardım söz konusu olacaktır. Azmettiren konumundaki kişinin kasten hareket etmesi gerekir. Bu kastın, failde belli bir suçu işleme konusunda karar oluşturmayı, suçun bu kişi tarafından işlenmesi hususunu ve azmettirilen suçun kanuni tanımındaki unsurlarını kapsaması gerekli olmasına karşın, eylemin yer ve zamanı ile işleniş tarzına ilişkin ayrıntıların belirlenmesine gerek yoktur.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi 2016/922 E. ve 2018/2106 K.
Özet: TCK m.38’e göre azmettiren, suçu işlemeye karar vermemiş kişide suç işleme iradesi oluşturan ve fail gibi cezalandırılan kişidir. Üstsoy-altsoy nüfuzunda ceza artırılır; azmettirenin ortaya çıkarılmasını sağlayana indirim uygulanabilir.
-Azmettirmeyi düzenleyen 5237 Sayılı TCK’nın 38. maddesi:
(1) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
(2) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
(3) Azmettirenin belli olmaması hâlinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hâllerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir.
Maddeye dair kısa izahat: Maddenin gerekçesinde “Azmettirme, belli bir suçu işleme hususunda henüz bir fikri olmayan bir kişinin başkası tarafından bu suçu işlemeye karar verdirilmesidir.” şeklinde ifade edilmiştir. Gerekçede de çok açık bir şekilde ifade edildiği gibi, azmettirme, bir suç işleme konusunda henüz bir fikri olmayan, suç işlemeyi aklının köşesinden dahi geçirmeyen, suç işlemeye karar vermemiş bir kişinin, bir başkası tarafından bu suçu işlemeye karar verdirilmesidir. Azmettiren, azmettirilen kişide suçun işlenmesi konusunda karar oluşturmalıdır. Şayet kişi daha önce suçu işlemeye karar vermiş ise; bu durumda azmettirmeye teşebbüs edilmiş veya suçun işlenmesine manevi yardımda bulunmuş olabilir. (3)
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2019/1-542 E. ve 2021/42 K.
Özet: TCK m.38’e göre azmettirme, suç işleme düşüncesi bulunmayan kişide suç işleme kararının oluşturulmasıdır; azmettiren fail gibi cezalandırılır. Üstsoy-altsoy nüfuzunda ceza artırılır. Önceden karar varsa azmettirme değil, TCK m.39/2 kapsamında manevi yardım söz konusudur. Azmettirme kasten gerçekleştirilmelidir.
“Azmettirme” 5237 Sayılı TCK’nın 38. maddesinde;
” ( 1 ) Başkasını suç işlemeye azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile cezalandırılır.
( 2 ) Üstsoy ve altsoy ilişkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde, azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde, bu fıkra hükmüne göre cezanın artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy ilişkisinin varlığı aranmaz.
( 3 ) Azmettirenin belli olmaması hâlinde, kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. Diğer hâllerde verilecek cezada, üçte bir oranında indirim yapılabilir” şeklinde düzenlenmiştir.
Azmettirme, belli bir suç işleme hususunda henüz bir düşüncesi olmayan kişide, bir başkası tarafından suç işleme kararının oluşmasının sağlanmasıdır. Eğer kişi daha önceden suçu işlemeye karar vermiş ise bu takdirde azmettirme değil, artık aynı Kanun’un 39/2. maddesi kapsamında manevi yardım söz konusu olacaktır. Azmettiren konumundaki kişinin kasten hareket etmesi gerekir. Bu kastın, failde belli bir suçu işleme konusunda karar oluşturmayı, suçun bu kişi tarafından işlenmesi hususunu ve azmettirilen suçun kanuni tanımındaki unsurlarını kapsaması gerekli olmasına karşın, eylemin yer ve zamanı ile işleniş tarzına ilişkin ayrıntıların belirlenmesine gerek yoktur.
Azmettirme, bir kişiyi suç işlemeye ikna etmek, yönlendirmek veya suç işlemeye karar aldırmak anlamına gelir. Suçu bizzat işlemese bile, azmettiren fail gibi sorumlu tutulur.
Azmettiren kişi, işlenen suçun cezası ile aynen cezalandırılır. Yani suçu işleyen kişi hangi cezayı alıyorsa, azmettiren de kural olarak aynı cezayı alır.
Evet. Sözle, mesajla, yönlendirme ile veya telkinle bir kişinin suç işlemeye karar vermesi sağlanmışsa, bu durum azmettirme olarak kabul edilebilir. Önemli olan suç kararının azmettirme sonucu oluşmasıdır.
Evet. Çocukların suça azmettirilmesi halinde, üstsoy–altsoy ilişkisi aranmaksızın azmettirenin cezası %33 ile %50 arasında artırılır.
Evet. Azmettirenin kimliğinin ortaya çıkmasını sağlayan fail veya suç ortağı hakkında ağır cezalarda süre indirimi, diğer hallerde ise ⅓ oranında ceza indirimi uygulanabilir.
