İzinsiz define arama, Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak değil; esas olarak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 74. maddesi kapsamında değerlendirilir. Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapılması halinde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası, izinsiz define araştırması yapılması halinde ise 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası gündeme gelebilir.
Bu nedenle “define aramak suç mu?”, “dedektörle define arama cezası var mı?”, “kendi tarlamda define arayabilir miyim?” ve “kaçak kazı cezası ne kadar?” sorularında olayın yeri, kazı yapılıp yapılmadığı, sit alanı durumu, ruhsat bulunup bulunmadığı ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmelidir.
Define Aramak Suç Mu?
Define aramak, ancak kanuni izin ve ruhsat süreci tamamlanmışsa hukuka uygun hale gelebilir. Kişinin kendi arazisinde, başkasının arazisinde, ormanlık alanda, mezarlıkta, sit alanında veya kamu arazisinde izinsiz şekilde define araması hukuki ve cezai sonuç doğurabilir.
Burada önemli olan yalnızca “define bulundu mu?” sorusu değildir. Hiçbir şey bulunmasa bile, kültür varlığı bulma amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapılması suçun oluşması bakımından yeterli görülebilir. Buna karşılık yalnızca dedektör bulundurmak veya arazide bulunmak tek başına her olayda mahkûmiyet için yeterli olmayabilir; somut fiil, amaç ve deliller birlikte incelenmelidir.
İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar
Madde 74 – Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir.
İzinsiz olarak define araştıranlar, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Kültür varlıklarını yurt dışına kaçırma amacıyla izinsiz araştırma, kazı veya sondaj yapılması halinde, verilecek cezalar iki katına kadar artırılır.
Kişinin bu maddede tanımlanan suçları işlemek suretiyle bulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslim etmesi halinde, mahkeme verilecek cezada indirim yapabilir.
Bu suçların, kültür varlıklarını korumakla görevli kişiler tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
Bu suçların işlenmesi suretiyle bulunan kültür varlıklarının zilyetliğini devralan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır
Define Ararken Yakalanınca Ne Olur?
Define ararken yakalanan kişi hakkında genellikle kolluk tarafından tutanak tutulur, olay yeri fotoğraflanır, kazı alanı ölçülür, dedektör, kazma, kürek, jeneratör, hilti, ip, merdiven veya benzeri araçlar varsa muhafaza altına alınır. Ardından dosya Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.
Bu aşamadan sonra dosyada şu sorular kritik hale gelir:
Olay yerinde gerçekten kazı var mı? Kazının derinliği ve genişliği ne kadar? Yer sit alanı, mezarlık, ören yeri veya korunması gerekli kültür varlığı alanı mı? Müze müdürlüğünden veya koruma kurulundan görüş alınmış mı? Arkeolog bilirkişi raporu var mı? Sanığın kültür varlığı bulma amacı somut delillerle ispatlanabiliyor mu?
Yargıtay uygulamasında da kazı yapılan yerin sit alanı veya 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli alan olup olmadığı araştırılmadan mahkûmiyet kurulması sorunlu görülmektedir.
İzinsiz Define Arama Cezası Ne Kadardır?
İzinsiz define arama cezası, fiilin niteliğine göre değişir. 2863 sayılı Kanun m.74’e göre:
Kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir.
İzinsiz olarak define araştıran kişi ise üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir.
Eğer fiil yurt dışına kültür varlığı kaçırma amacıyla işlenmişse veya kültür varlıklarını korumakla görevli kişiler tarafından gerçekleştirilmişse ceza iki katına kadar artırılabilir. Resmî mevzuat metninde de izinsiz define araştırması için üç aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörüldüğü açıkça yer almaktadır.
Dedektörle Define Aramak Suç Mu?
Dedektör kullanmak, tek başına her durumda otomatik olarak suç anlamına gelmez. Ancak dedektörün kültür varlığı bulma amacıyla kullanılması, yanında kazı araçlarının bulunması, olay yerinde kazı izlerinin tespit edilmesi veya aramanın sit alanı, mezarlık, tarihi yapı çevresi gibi hassas bölgelerde yapılması halinde ceza sorumluluğu doğabilir.
Bu nedenle dedektör dosyalarında savunmanın merkezinde şu ayrım olmalıdır: Kişi yalnızca cihaz mı taşıyordu, yoksa cihazı kültür varlığı bulma amacıyla aktif şekilde kullanıyor muydu? Fiilen kazı yapıldı mı? Dedektör kaydı, kolluk tutanağı, kamera görüntüsü, tanık anlatımı veya olay yeri incelemesi bu iddiayı destekliyor mu?
Kendi Arazimde Define Aramam Suç Mu?
Evet, izin alınmadan kendi arazisinde define aramak da suç oluşturabilir. Çünkü burada korunan hukuki değer yalnızca taşınmaz malikinin mülkiyet hakkı değildir; devletin kültür ve tabiat varlıklarını koruma yükümlülüğüdür.
Bu yüzden “arsa benim, tarlamda istediğim gibi kazı yaparım” düşüncesi doğru değildir. Kendi taşınmazında dahi define aramak isteyen kişi, mevzuatta belirtilen başvuru ve ruhsat sürecini tamamlamalıdır.
Başkasının Arazisinde Define Aramak İçin Ne Gerekir?
Başkasına ait taşınmazda define aramak için taşınmaz malikinin rızası gerekir. Kültür ve Turizm Bakanlığı açıklamasına göre, define aranacak yer sahipli ise gerçek kişilerden noter tasdikli muvafakatname, tüzel kişilerden ise yetkili organ kararı alınmalıdır. Birden fazla hissedar varsa tüm hissedarların muvafakati gerekir.
Ancak malik muvafakati tek başına yeterli değildir. Ayrıca ilgili mülki amirlik ve müze müdürlüğü üzerinden yürütülen ruhsat sürecinin de tamamlanması gerekir.
Define Arama Ruhsatı Nasıl Alınır?
Define arama ruhsatı almak isteyen kişi, define aramak istediği yerin bağlı olduğu mülki amire dilekçe ile başvurmalıdır. Başvuruda arama yapılacak yer açıkça gösterilmeli, kroki, harita, fotoğraf, tapu bilgileri ve gerekiyorsa malik muvafakati sunulmalıdır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıklamasına göre Türkiye genelinde sınırsız define arama izni verilmez. Define aranacak yer belirli ve sınırlı olmalıdır; arama alanı 50 metrekareyi ve 10 metre derinliği geçemez.
Define Arama İzni Kaç Gün Sürer?
Define araması süre bakımından da sınırlıdır. 2020 yılında yapılan yönetmelik değişikliğiyle define aranacak yerin 50 metrekare ve 10 metre derinlikle sınırlı olduğu, su altında define araması yapılamayacağı ve aramanın en çok 15 gün devam edeceği açıklanmıştır.
Bu nedenle ruhsat alınmış olsa bile kişi sınırsız süreyle, istediği her yerde veya istediği derinlikte arama yapamaz. Ruhsatın kapsamı, alanı, süresi ve yöntemi dışına çıkılması ayrıca hukuki sorun doğurabilir.
Sit Alanında Define Aramak Neden Daha Risklidir?
Sit alanında, mezarlıkta, tescilli kültür varlığı çevresinde veya korunması gerekli alanlarda yapılan aramalar daha ağır sonuçlara neden olabilir. Çünkü bu alanlarda yapılan kazı yalnızca izinsiz arama olarak değil, kültür varlıklarına zarar verme ihtimali bakımından da değerlendirilir.
Yargıtay kararlarında, kazı yerinin sit alanı veya korunması gerekli alan olup olmadığının mutlaka araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Eğer olay yeri sit alanı değilse veya 2863 sayılı Kanun kapsamında korunması gerekli yerlerden değilse, cezada indirim uygulanması gündeme gelebilir.
Mezarlıkta Define Aramak Suç Mu?
Mezarlıkta define aramak, hem ceza hukuku hem de kamu düzeni bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir. Mevcut Yargıtay kararlarında mezarlıkta kazma ve kürekle kazı yapan kişilerin kültür varlığı bulma amacıyla hareket ettikleri kabul edilerek izinsiz kazı suçu kapsamında değerlendirme yapılmıştır.
Bu nedenle mezarlık, türbe, eski yapı kalıntısı, tarihi alan veya benzeri yerlerde yapılan kazılar sıradan bir izinsiz arama gibi görülmeyebilir.
Define Arama Suçunda Etkin Pişmanlık Var Mı?
Evet. 2863 sayılı Kanun m.74 kapsamında etkin pişmanlık benzeri özel düzenlemeler vardır. Kişi, bu suçları işlemek suretiyle bulduğu kültür varlığını soruşturma başlamadan önce mahallî mülkî amire teslim ederse mahkeme cezada indirim yapabilir. Ayrıca kişiyi bu fiile sevk eden veya gerekli cihazları sağlayan kişilerin kimliklerinin açıklanması ve yakalanmalarının sağlanması halinde indirim ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı gündeme gelebilir.
Bu başlık önemli; çünkü arama yapan kişi “yakalandım ama bir şey teslim edersem ceza düşer mi?” diye arıyor. Sayfada mutlaka ayrı H2 olarak durmalı.
Define Bulunursa Devlet Ne Kadar Verir?
Yasal izinle yapılan define aramasında define bulunursa, bulunan definenin değeri Maliye tarafından belirlenir. Define Hazineye ait arazide bulunmuşsa değerinin %50’si arayıcıya verilebilir. Özel veya tüzel kişilere ait arazide bulunmuşsa %40’ı arayıcıya, %10’u ise taşınmaz malikine verilir.
Bu başlık trafik açısından çok güçlüdür. Çünkü insanlar sadece “ceza” değil, “define bulursam devlet bana para verir mi?” diye de arıyor. Sayfada bu başlık kesin olmalı.
Define Arama Suçunda HAGB ve Erteleme Olur Mu?
Define arama suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi veya seçenek yaptırımlar dosyanın niteliğine göre tartışılabilir. Sanığın sabıkası, verilen cezanın miktarı, zararın oluşup oluşmadığı, olay yerinin niteliği, kültür varlığı bulunup bulunmadığı ve mahkemenin takdiri bu noktada belirleyicidir.
Ancak sit alanında kazı, kültür varlığına zarar verme, tarihi eser kaçakçılığı amacı, örgütlü hareket veya kamu görevlisi tarafından işlenme gibi hallerde dosya çok daha ağır değerlendirilir.
Define Arama Suçunda Savunma Nasıl Yapılır?
Define arama suçunda savunma, dosyadaki teknik eksiklikler üzerinden kurulmalıdır. Özellikle şu noktalar incelenmelidir:
Sanığın bulunduğu yerde gerçekten kazı yapılıp yapılmadığı, kazı varsa bunun sanıkla bağlantısının kurulup kurulmadığı, olay yerinin sit alanı olup olmadığı, müze müdürlüğü ve koruma kurulu yazılarının dosyada bulunup bulunmadığı, bilirkişi raporunun yeterli olup olmadığı, bulunan eşyanın kültür varlığı niteliği taşıyıp taşımadığı, iletişim kayıtları varsa bunların maddi delillerle desteklenip desteklenmediği ve sanığın kültür varlığı bulma kastının somut şekilde ispatlanıp ispatlanmadığı araştırılmalıdır.
Yargıtay, yalnızca soyut anlatım veya iletişim kayıtlarıyla mahkûmiyet kurulmasını yeterli görmemekte; somut ve maddi delillerin bulunması gerektiğini vurgulamaktadır.
Define Arama Suçunda Yargıtay Kararları Ne Diyor?
Yargıtay kararları define arama dosyalarında özellikle üç ana noktayı öne çıkarır: olay yerinin niteliği, bilirkişi raporu ve somut delil.
Kazı Yerinin Sit Alanı Olmaması Halinde İndirim Uygulanmalıdır
Yargıtay 12. CD., 2015/1688 E., 2016/4838 K.
“… İlçe Emniyet Müdürlüğü görevlilerince yapılan devriye görevi esnasında,… ilçesi, …mahallesinde bulunan … Mezarlığında sanıklar … ve … ile haklarında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı temyiz incelemesine gelmeyen … ve …’ın kazma, kürek gibi suç aletleriyle, izinsiz kazı yaptıkları esnada kolluk görevlilerince yakalandıkları, sanıkların verdikleri ifadelerinde, mezarlıkta altın gömülü olduğunu duymaları nedeniyle kazı yapmaya karar verdiklerini ve kazı esnasında da yakalandıklarını ikrar ettikleri, olay yerinde yapılan incelemede, 1 metre çapında ve 1,5 metre derinliğinde kazının yapılmış olduğunun tespit edildiği, tüm dosya kapsamından sanıkların kültür varlığı bulabilmek amacıyla, fikir ve eylem birliği ile izinsiz kazı yaptıkları ve eylemlerinin sabit olduğu anlaşılmakla,
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanıkların, eksik inceleme ile karar verildiğine ilişkin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Olay yerinde yapılan keşiften sonra arkeolog bilirkişi tarafından düzenlenen 22/01/2014 tarihli raporda; kazı mahallinde, 2863 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek korunması gerekli taşınır veya taşınmaz kültür varlığına rastlanmadığının ve kazı yerinin sit alanı ilan edilmiş bir bölge içerisinde de yer almadığının belirtilmesi karşısında, sanıklar hakkında aynı Kanunun 74/1-1. cümlesine göre tayin edilen temel cezadan, 74/1-2. cümlesi uyarınca indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi…bozmayı gerekirmiştir.”
Koruma Alanı Dışında Kalan Kazı Yerinde Fazla Ceza Tayin Edilemez
Yargıtay 12. CD., 2016/10684 E., 2017/7131 K.
“Kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı fiilinin gerçekleştirildiği 98 parselin, …kararı ile, tescilli kaya mezarı dışında herhangi bir korunması gerekli kültür varlığına rastlanmadığından, kaya mezarının korunma alanının 99 parsel ile sınırlı şekilde belirlendiği, yine aynı dosyada bulunan Koruma Bölge Kurulu müdürlüğünün 21/05/2015 tarihli cevabi yazısında, Yazıtlı Kaya korunma alanını gösterir karar eki koordinat listeli onaylı kroki ile kaçak kazının yapıldığı noktayı gösterir kroki çakıştırıldığında, kaçak kazı yerinin, korunma alanı sınırları dışında kaldığı sonucuna varılacağının belirtildiği, incelenen dosya içerisinde mevcut bilirkişi raporları ile de, kazı yapılan alanın, 2863 sayılı Kanun kapsamına girmediğinin tespit edildiği anlaşılmakla; sanıklar hakkında anılan Kanunun 74/1-1. cümlesi uyarınca teşdiden tayin edilen temel cezada, 74/1-2. cümlesi uyarınca indirim yapılması gerektiği gözetilmeksizin, hatalı
değerlendirme ile sanıklara fazla ceza tayini…bozmayı gerekirmiştir.”
Bilirkişi Heyetiyle Kazı Yerinin Niteliği Araştırılmalıdır
Yargıtay 12.CD., 2016/5175 E, 2017/493 K.
Davaya konu yerde arkeolog ve üniversitelerin sanat tarihi bölümlerinde görevli öğretim üyelerinin de yer aldığı tarafsız bilirkişi heyeti marifetiyle keşif yapılarak, kazı yapılan yerin sit alanı ya da 2863 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında kaldığının tespiti halinde anılan Kanunun 74/1. maddesi gereğince temel ceza tayin edilmesi; sit alanında ya da 2863 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamında bir yer olmadığının belirlenmesi durumunda ise, 74/1-2. cümle gereğince temel cezada indirim yapılması gerektiği gözetilmeksizin, eksik inceleme ile temel cezada indirim yapılması…bozmayı gerektirmiştir.
İletişim Kayıtları Tek Başına Mahkûmiyet İçin Yeterli Değildir
Yargıtay 12. CD., 2015/10714 E., 2017/888 K.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 135. maddesinde düzenlenen “iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması” tedbiri uygulanarak elde edilen delillerin, maddi yan delillerle desteklenmesinde zorunluluk bulunduğu, Yarg. Ceza Genel Kurulu’nun 10/12/1990 tarih, 1990/6-257 Esas, 1990/335 Karar ve 09/11/2010 tarih, 2010/8-134 Esas, 2010/217 Karar sayılı ilamlarında da vurgulandığı üzere, tek başına suçun nitelendirilmesine ilişkin yeterli bilgiyi içermeyen iletişimin tespiti tutanakları dışında delil elde edilememesi halinde, suçun sübuta erdiğinin kabul olunamayacağı, diğer yandan, mahkeme huzurundaki ikrarın dahi yan delillerle desteklenmediği sürece kesin kanıt olarak değerlendirilemeyeceği muhakkak iken, iletişim kayıtlarındaki ikrarın, suçun işlendiği hususunda tek başına delil olamayacağının evleviyetle kabulü gerektiği, bu bakımdan, “iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması” tedbiri ile ulaşılan soyut
verilerin yanı sıra, somut ve maddi delillerin varlığı halinde suçun sübut bulduğu; aksi takdirde, mahkumiyet hükmünün dayanağı olan kesin ve açık bir ispattan söz edilemeyeceğinden, “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi gereği suçun sübuta ermediği sonucuna varılacağı; Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde; 21/07/2013 tarihli iddianame ile sanıklar hakkında, “kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı yapma” suçunu işledikleri iddia edilerek, 2863 sayılı Kanunun 74/1. maddesi uyarınca cezalandırılmaları istemiyle dava açıldığı, bununla birlikte, 14/02/2013 tarihinde ele geçirilen 1 adet
mermer adak steli ve 1 adet bronz sikkenin dava konusu edilmediği anlaşılmakla; öncelikle, bahse konu varlıkların ele geçirildiği 14/02/2013 tarihli olay ile ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulup, dava açılması halinde incelenen dosya ile birleştirilmesine karar verilmesi, daha sonra, sanıkların Bayramiç ilçesinde nerede, ne zaman, kim ya da kimlerle kazı yaptıklarının, kazı yapılan yer
veya yerlerin sit alanı ya da 2863 sayılı Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olup olmadığının somut şekilde belirlenmesi, yukarıda sözü edilen 1 adet mermer adak steli ve 1 adet bronz sikke üzerinde üniversitelerin arkeoloji ve sanat tarihi kürsülerine mensup öğretim üyelerinden oluşan bilirkişi kuruluna inceleme yaptırılarak, korunması gerekli kültür varlığı olup olmadıklarının saptanması, Çanakkale
Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2013/648 sayılı soruşturma dosyası kapsamında, 5271 sayılı CMK’nın 135 ve 140. maddeleri uyarınca verilen tüm kararların dosya içerisine alınması, toplanan delillerin, sözü edilen kanun maddeleri ile bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucu ulaşılacak kanaate göre sanıkların hukuki durumlarının takdir ve tayini gerektiği gözetilmeksizin, “ileri teknoloji dedektörler kullanmak suretiyle tarihi yerleşim yerlerinde arkeolojik eser bulabilmek için kazı yaptıkları” şeklindeki soyut ve yetersiz gerekçe ile “kültür varlıkları bulmak amacıyla izinsiz kazı yapma” suçundan sanıkların mahkumiyetlerine karar verilmesi…bozmayı gerektirmiştir.”
İzinsiz Define Arama Dosyasında Avukat Desteği Neden Önemlidir?
Define arama suçları, dışarıdan basit bir “kazı yapma” dosyası gibi görünse de teknik bilirkişi raporu, sit alanı araştırması, kültür varlığı niteliği, kast, etkin pişmanlık, müsadere ve ceza indirimi gibi çok sayıda özel değerlendirme içerir.
Bu nedenle dosyada yalnızca olay anlatımı değil; 2863 sayılı Kanun, Define Arama Yönetmeliği, müze müdürlüğü yazıları, bilirkişi raporları ve Yargıtay kararları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle sit alanı olmadığı halde ağır ceza verilmesi, kazı yapılmadığı halde izinsiz kazı suçundan hüküm kurulması veya yalnızca dedektör bulunmasına dayanılarak mahkûmiyet verilmesi halinde karar hukuka aykırı olabilir.
İzinsiz Define Arama Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İzinsiz kazı TCK suçu mudur?
İzinsiz kazı fiili uygulamada “TCK izinsiz kazı suçu” şeklinde aransa da kültür varlığı bulmak amacıyla yapılan izinsiz kazı ve sondaj fiilleri esas olarak 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 74. maddesi kapsamında değerlendirilir.
İzinsiz define arama cezası ne kadardır?
Kültür varlığı bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapılması halinde 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gündeme gelebilir. İzinsiz olarak define araştırması yapılması halinde ise 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası uygulanabilir.
Dedektörle define aramak suç mu?
Dedektör bulundurmak tek başına her olayda suç sayılmaz. Ancak dedektörün kültür varlığı bulma amacıyla kullanılması, yanında kazı araçları bulunması, olay yerinde kazı izi tespit edilmesi veya aramanın sit alanı gibi hassas bölgelerde yapılması halinde ceza sorumluluğu doğabilir.
Kendi arazimde define aramam suç olur mu?
Evet. Kişinin kendi arazisinde define araması da izin alınmadığı takdirde suç oluşturabilir. Çünkü burada korunan değer yalnızca taşınmaz mülkiyeti değil, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasıdır.
Kaçak kazı cezası paraya çevrilir mi?
Bu durum verilen cezanın miktarına, sanığın sabıka durumuna, olayın niteliğine ve mahkemenin takdirine göre değişir. Bazı dosyalarda HAGB, erteleme veya seçenek yaptırımlar tartışılabilir; ancak sit alanında kazı, kültür varlığına zarar veya organize hareket gibi hallerde değerlendirme daha ağır yapılabilir.
Sonuç
Define arama suçunda sonuç; aramanın nerede yapıldığına, kazı veya sondaj bulunup bulunmadığına ve kişinin kültür varlığı bulma kastının somut delillerle ispatlanıp ispatlanmadığına göre değişir.
Bu nedenle define ararken yakalanma, dedektörle arama, mezarlıkta kazı, sit alanında kazı, kendi arazisinde define arama veya bulunan tarihi eseri teslim etme gibi durumlarda her dosya ayrı değerlendirilmelidir. Doğru savunma, olay yerinin hukuki niteliğini, delillerin yeterliliğini ve 2863 sayılı Kanun m.74’teki indirim/etkin pişmanlık hükümlerini birlikte ele almalıdır.
