TCK 9. madde, “yabancı ülkede yargılanan kişi Türkiye’de tekrar yargılanır mı?”, “başka ülkede ceza alınca Türkiye’de dava açılır mı?”, “Türkiye’de işlenen suç için yabancı mahkeme kararı yeterli olur mu?”, “aynı suçtan iki ülkede yargılama yapılabilir mi?” gibi ceza hukukunda özellikle yurt dışı bağlantılı dosyalarda gündeme gelen önemli bir hükümdür.
Bu maddeye göre, Türkiye’de işlenen bir suç nedeniyle yabancı ülkede hüküm verilmiş olsa bile, Türkiye’de yeniden yargılama yapılabilir. Çünkü suç Türkiye’de işlenmişse, Türk ceza yargılaması bakımından asıl yetki Türk adli makamlarına aittir. Yabancı mahkeme tarafından verilen karar, her durumda Türkiye’de soruşturma veya kovuşturma yapılmasını engellemez.
Örneğin “Türkiye’de işlenen dolandırıcılık için sanık yurt dışında yargılandıysa Türkiye’de dava açılır mı?”, “Türkiye’de mağduru bulunan bir suç hakkında yabancı mahkemenin verdiği karar bağlayıcı mı?”, “Türkiye’de işlenen yaralama, tehdit, hakaret, cinsel suç, uyuşturucu veya bilişim suçu için başka ülkede karar verilirse ne olur?” gibi sorular TCK m.9 kapsamında değerlendirilir.
Bu madde özellikle Türkiye’de işlenen suçlar, yabancı mahkeme kararları, uluslararası ceza yargılaması, yurt dışı bağlantılı sanıklar, çifte yargılama tartışmaları, Türkiye’de mağduru bulunan suçlar, bilişim ve internet suçları, dolandırıcılık, tehdit, hakaret, yaralama ve kamu düzenini ilgilendiren suçlar bakımından önem taşır. Suçun Türkiye’de işlenmiş kabul edilmesi hâlinde, yabancı ülkedeki karar tek başına Türk mahkemelerinin yargılama yetkisini ortadan kaldırmayabilir.
Bu nedenle TCK Madde 9, yalnızca yabancı mahkeme kararlarının etkisini düzenleyen teknik bir hüküm değildir. Türkiye’de işlenen suçlarda Türk ceza kanunlarının uygulanmasını, Türk savcılıklarının soruşturma yetkisini ve Türk mahkemelerinin yargılama görevini güvence altına alan temel bir düzenlemedir. Özellikle yurt dışı bağlantılı ceza dosyalarında, yabancı ülkede verilen kararın Türkiye’deki yargılamaya etkisi somut olayın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Madde Metni
Yabancı ülkede hüküm verilmesi
Madde 9- (1) Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye’de yeniden yargılanır.
Madde Gerekçesi
Hükümet tasarısında, Türkiye’de işlediği suçtan dolayı, yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan yabancı ile, vatandaş arasında yabancı lehine bir ayırım öngörülmüştü. Anayasa’da güvence altına alınan eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığı düşüncesiyle, madde metninde yapılan değişiklikle, bu ayırım ortadan kaldırılmıştır.
Keza, maddenin ‘ Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır ‘ şeklindeki ikinci fıkrası hükmü, yukarıdaki maddenin gerekçesinde belirtilen düşüncelerle, metinden çıkarılmıştır.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 15. Ceza Dairesi 2017/29170 E. ve 2020/12054 K.
Özet: TCK 9’a göre, sanık yabancı ülkede hüküm giymiş olsa da Türkiye’de yeniden yargılanır. Netice Türkiye’de gerçekleştiğinden davanın reddi hukuka aykırıdır; Türkiye’de yargılama yapılmalıdır.
2-)a-Sanık … hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan davanın reddine ilişkin hükme ilişkin temyiz incelemesinde;
5237 Sayılı TCK’nın 8. maddesine göre “Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi veya neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç, Türkiye’de işlenmiş sayılır.” ve aynı Kanunun 9. maddesine göre “Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye’de yeniden yargılanır.” Bu ilkeler ışığında somut olay incelendiğinde; katılan şirketin İtalya’daki irtibat bürosunun fiilen Türkiye’den yönetildiği ve sanığın eyleminin neticesinin Türkiye’de gerçekleştiği, TCK’nın 8. maddesi bağlamında atılı suçun Türkiye’de işlendiğinin kabulü gerektiği anlaşılmakla, sanığın eylemi nedeniyle Türkiye’de yargılanması gerektiği gözetilmeksizin yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi,
Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2017/3111 E. ve 2017/4650 K.
Özet: TCK 9’a göre, Türkiye’de işlenen suçtan dolayı yabancı ülkede hüküm verilse dahi kişi Türkiye’de yeniden yargılanır. Somut olayda eksik incelemeyle karar verilmesi bozma sebebidir.
Bu şartlar gözönüne alındığında, suçta mülkilik prensibi uyarınca, ülkesinde suç işlenen devletin o kişiyi işlemiş olduğu suçtan dolayı yargılama hakkı vardır. Suç tamamen veya kısmen iade talep edilen ülkede işlenmiş ise yukarda anılan sözleşmenin (SİDAS) 7/1. maddesi uyarınca kişiyi iade etmeyebilir. 6706 Sayılı Kanun’un 11. maddesi de Türkiye’nin yargılama yetkisine giren suçlarda geri verme talebinin kabul edilmeyeceğine amirdir. Burada suçun hangi ülkede işlendiğine ise iade talep edilen devlet karar verecektir. 5237 Sayılı TCK’nın 8. maddesine göre “Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi veya neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç, Türkiye’de işlenmiş sayılır.” ve aynı Kanunun 9. maddesine göre “Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye’de yeniden yargılanır.”
Bu ilkeler ışığında somut olay incelendiğinde; 24.01.1986 doğumlu Kırgızistan vatandaşı … adına tanzim olunan …seri numaralı pasaportu kullanarak ülkemize giriş yaptığı tespit edilen sanığın, pasaportunun sahte olup olmadığı belirlenmeden ve vatandaşı olduğunu iddia ettiği Kırgızistan Cumhuriyetinden … isimli bir vatandaşının olup olmadığı, bu isimde bir kişi varsa sanığın bu kişi olup olmadığı hususunda kimlik bilgileri duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmeden fotokopi evrakı üzerinden parmak izi incelemesi yaptırılarak sanık hakkında eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi,
SONUÇ : Bozmayı gerektirmiş, sanık savunmanının temyiz itirazı bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan sebeplerle isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 20/11/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi 2015/4956 E. ve 2015/23469 K.
Özet: TCK 9’a göre Türkiye’de işlenen suçtan yabancı ülkede hüküm bulunsa da yeniden yargılama yapılır. Türkiye’nin yetkisine giren suçlarda iade yerine yargılama esastır; iddianameyle dava açılması hukuka aykırıdır.
Bu şartlar göz önüne alındığında, suçta mülkilik prensibi uyarınca, ülkesinde suç işlenen devletin o kişiyi işlemiş olduğu suçtan dolayı yargılama hakkı vardır. Suç tamamen veya kısmen iade talep edilen ülkede işlenmiş ise yukarda anılan sözleşmenin (SİDAS) 7/1. maddesi uyarınca kişiyi iade etmeyebilir. 5237 Sayılı TCK’nın 18/1-d maddesi de Türkiye’nin yargılama yetkisine giren suçlarda geri verme talebinin kabul edilmeyeceğine amirdir. Burada suçun hangi ülkede işlendiğine ise iade talep edilen devlet karar verecektir. 5237 Sayılı TCK’nın 8. maddesine göre “Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye’de işlenmesi veya neticenin Türkiye’de gerçekleşmesi hâlinde suç, Türkiye’de işlenmiş sayılır.” ve aynı Kanunun 9. maddesine göre “Türkiye’de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse, Türkiye’de yeniden yargılanır.”
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 170/2. maddesine göre “Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa; Cumhuriyet Savcısı bir iddianame düzenler.”
Anılan yasal düzenleme karşısında, iade talebi ile ilgili olarak iddianame ile kamu davası açılmasının 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na uygun olmadığı, iade talebi hakkında yukarda belirtilen ilkeler ışığında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesi gerektiği gözetilerek itirazın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden 5271 Sayılı CMK’nın 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.
TCK 9. Madde Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı ülkede yargılanan kişi Türkiye’de tekrar yargılanır mı?
Evet. Suç Türkiye’de işlenmişse, kişi yabancı ülkede yargılanmış veya hakkında hüküm verilmiş olsa bile Türkiye’de yeniden yargılanabilir. TCK m.9 bu durumu açıkça düzenler.
Başka ülkede ceza alınması Türkiye’de dava açılmasına engel olur mu?
Her zaman engel olmaz. Eğer suçun tamamı veya bir kısmı Türkiye’de işlenmişse ya da suçun sonucu Türkiye’de doğmuşsa, Türk savcılıkları soruşturma başlatabilir ve Türkiye’de kamu davası açılabilir.
Yurt dışında işlenen suç için TCK 9 uygulanır mı?
TCK 9’un ana uygulama alanı, Türkiye’de işlenen suçlardır. Suç tamamen yurt dışında işlenmişse TCK 9 değil; TCK’nın yabancı ülkede işlenen suçlara ilişkin diğer hükümleri ayrıca değerlendirilir.
İnternet veya sosyal medya üzerinden işlenen suçlarda Türkiye’de yargılama yapılabilir mi?
Evet. Hakaret, tehdit, dolandırıcılık veya bilişim suçu gibi eylemlerde mağdur Türkiye’deyse, zarar Türkiye’de doğmuşsa veya netice Türkiye’de gerçekleşmişse suç Türkiye’de işlenmiş kabul edilebilir. Bu durumda TCK 8 ve TCK 9 birlikte gündeme gelebilir.
Aynı suçtan iki ülkede yargılama yapılması hukuka aykırı mı?
TCK m.9 bakımından, suç Türkiye’de işlenmişse yabancı ülkede hüküm verilmiş olması Türkiye’de yeniden yargılama yapılmasını tek başına engellemez. Ancak somut olayda uluslararası sözleşmeler, infaz edilen ceza, yabancı kararın niteliği ve Türkiye’nin yargılama yetkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
İzmir Ceza Avukatı Desteği
TCK 9, Türkiye’de işlenen bir suç hakkında yabancı ülkede hüküm verilmiş olsa bile, kişinin Türkiye’de yeniden yargılanabileceğini düzenleyen temel hükümlerden biridir. Ancak ceza yargılamasında asıl değerlendirme, suçun Türkiye’de işlenip işlenmediğine, yabancı ülkede verilen kararın niteliğine, delil durumuna ve somut olayın özelliklerine göre yapılır.
Ceza soruşturması, kovuşturma, ağır ceza davaları ve ceza hukuku konularında hukuki destek almak için Minar Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
