Kamulaştırma Kanunu Madde 6, kamu yararı kararının onaylanması, kamulaştırma yetkisi, idari denetim, mülkiyet hakkı ve kamulaştırma sürecinin hukuka uygunluğu bakımından önemli bir düzenlemedir. Kamulaştırma işlemi yalnızca kamu yararı kararının alınmasıyla tamamlanmaz; bazı durumlarda bu kararın yetkili makam tarafından onaylanması gerekir. Bu nedenle Madde 6, idarenin özel mülkiyete müdahale ederken denetimsiz hareket etmesini önleyen ve kamulaştırma işleminin geçerliliğini güçlendiren temel hükümlerden biridir.
Madde Metni
Madde 6 – Kamu yararı kararı;
a) Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kaymakamın, il merkezlerinde valinin,
b) İlçe idare kurulları, il daimi encümenleri ve il idare kurulları kararları, valinin,
c) Üniversite yönetim kurulu kararları, rektörün,
d) Yükseköğretim Kurulu kararları, Kurul başkanının,
e) Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu yönetim kurulu kararları, genel müdürün,
f) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yönetim Kurulu kararları, Yüksek Kurum Başkanının,
g) Kamu kurumları yönetim kurulu veya idare meclisleri veya yetkili idare organları kararları, denetimine bağlı oldukları bakanın,
h) Gerçek kişiler veya özel hukuk tüzelkişileri yararına; köy, belediye veya özel idarece verilen kararlar, valinin,
Onayı ile tamamlanır.
Cumhurbaşkanı veya bakanlıklar tarafından verilen kamu yararı kararlarının ayrıca onaylanması gerekmez.[5]
Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 6 gerekçesi, kamu yararı kararlarının tek aşamalı ve denetimsiz şekilde uygulanmasını engellemek amacı taşır. Kamulaştırma, doğrudan mülkiyet hakkına müdahale eden bir işlem olduğundan, kararın yalnızca ilgili idari organ tarafından alınması bazı hallerde yeterli görülmemiştir.
Onay mekanizması, kamu yararı kararının üst veya yetkili makam tarafından denetlenmesini sağlar. Böylece kamulaştırmanın gerçekten kamu hizmeti, kamu yararı ve hukuka uygun amaç taşıyıp taşımadığı idari süreç içinde yeniden değerlendirilir.
Madde 6, özellikle yerel idareler veya farklı kamu kurumları tarafından alınan kamu yararı kararlarının hangi makamlarca onaylanacağını belirleyerek idari işleyişte açıklık sağlar. Bu yönüyle madde, yetki karmaşasını önlemeyi ve kamulaştırma sürecinde hukuki güvenliği artırmayı hedefler.
TAŞINMAZ MALİKİ VE İDARE AÇISINDAN ÖNEMİ
Taşınmaz maliki açısından Madde 6, kamulaştırma işleminin usulüne uygun başlatılıp başlatılmadığını denetleme imkânı sağlar. Malik, kamu yararı kararının doğru makam tarafından onaylanıp onaylanmadığını, onaya gerek bulunmayan istisnai bir durum olup olmadığını ve kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren kararın mevcut olup olmadığını inceleyebilir.
İdare açısından Madde 6, kamulaştırma sürecinde yetki eksikliği ve usul hatası yapılmasını önler. Kamu yararı kararının gerekli onaydan geçirilmemesi veya onay merciinin hatalı belirlenmesi, sonradan açılacak davalarda kamulaştırma işleminin hukuka aykırılığı iddiasına neden olabilir.
UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, kamu yararı kararının alınmasına rağmen gerekli onay kararının dosyada bulunmamasıdır. Özellikle belediye, köy, özel idare, üniversite veya kamu kurumu kararlarında onay merciinin doğru belirlenmemesi kamulaştırma dosyasını eksik hale getirebilir.
Bir diğer sorun, onaylı imar planı veya özel plan-proje bulunan durumlarda ayrıca kamu yararı kararı gerekip gerekmediğinin yanlış değerlendirilmesidir. Bu hallerde ayrıca kamu yararı kararı alınması ve onaylanması gerekmez; ancak yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren karar alınmalıdır.
DAVA SÜRECİ
Madde 6 kapsamında ortaya çıkan uyuşmazlıklar çoğunlukla kamu yararı kararının onaylanması, yetkili makam, usul eksikliği ve kamulaştırma işleminin hukuki dayanağıyla ilgilidir. Bu tür iddialar genellikle idari yargıda iptal davası kapsamında değerlendirilir.
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası ise taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. Ancak adli yargıdaki bedel tespiti davasında da kamu yararı kararı ve onay belgelerinin dosyada bulunması, kamulaştırma sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir.
İZMİR KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 6, özellikle belediye projeleri, ulaşım yatırımları, metro ve yol projeleri, altyapı çalışmaları, kentsel dönüşüm alanları ve kamu hizmet alanları bakımından önem taşır. İzmir’de büyükşehir belediyesi, ilçe belediyeleri ve diğer kamu kurumları tarafından yürütülen kamulaştırmalarda kamu yararı kararı ve onay süreci titizlikle incelenmelidir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Urla ve Seferihisar gibi ilçelerde imar planına dayalı kamulaştırmalarda ayrıca kamu yararı kararı gerekip gerekmediği somut projeye göre değerlendirilmelidir. Özellikle onaylı imar planı bulunan alanlarda yetkili organın kamulaştırmaya başlama kararı uygulamada belirleyici belge haline gelir.
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E.2014/17876, K.2015/7364, T.04.05.2015
“…6. maddesi ‘Kamu yararı kararı; a) Köy ihtiyar kurulları ve belediye encümenleri kararları, ilçelerde kaymakamın, il merkezlerinde valinin, … Onayı ile tamamlanır. … tarafından verilen kamu yararı kararlarının ayrıca onaylanması gerekmez. Onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için ayrıca kamu yararı kararı alınmasına ve onaylanmasına gerek yoktur. Bu durumlarda yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir karar alınır.’ hükmünü içermektedir.”
“Bu durumda, dava konusu … taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin yukarıda anılan yasa maddelerine uygun kamulaştırma kararı ile bu kararın onaylanmasına dair kararın aslı veya onaylı bir örneğinin ilgili ilçe kaymakamlığından getirtilerek dosyaya konulmasından sonra temyiz incelemesi yapılmak üzere gönderilmesi için dosyanın mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE…”
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2005/5-506, K.2005/545, T.28.09.2005
“Olayımızda davacı özel hukuk tüzel kişiliğinin başvurusu üzerine Bakanlıkça 10.02.2004 tarihinde kamu yararı kararı alınmıştır. Bu karar 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 6. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ayrıca onaya tabi değildir.”
“Söz konusu kamu yararı kararından sonra Bakanlık kamulaştırma işlemlerini tekemmül ettirmesi için ilgili tüzel kişiliğe göndermiş ve ilgili tüzel kişilik tarafından da … O.S.B. Yönetim Kurulunca kamulaştırma işlemlerinin yerine getirilmesi kararı alınmıştır. Bu karar 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 6/son maddesi cümlesi gereğince yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlandığını gösteren bir karardır.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 6 neyi düzenler?
Madde 6, kamu yararı kararının onay merciini düzenler.
Kamu yararı kararı her zaman onaylanmalı mı?
Kanunda öngörülen hallerde onay gerekir.
Onay eksikliği dava konusu olur mu?
Evet. Onay eksikliği iptal davasında ileri sürülebilir.
