TCK Madde 39 yardım etme, ceza hukukunda suçun işlenmesine doğrudan fail olarak katılmayan ancak suça destek sağlayan kişinin ceza sorumluluğunu düzenler. Bu maddeye göre, suçun işlenmesine yardım eden kişi, fail gibi değil; yardım eden sıfatıyla cezalandırılır ve hakkında indirimli ceza uygulanır. TCK 39. madde, suç işlemeye teşvik etme, suç kararını kuvvetlendirme, araç sağlama, yol gösterme veya suçun işlenmesinden sonra yardım vaadinde bulunma gibi halleri kapsar. Bu nedenle suça yardım etme, iştirak hükümleri, fail-yardım eden ayrımı ve ceza indirimi bakımından önemli bir düzenlemedir.
Madde Metni
Madde 39- (1) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.
(2) Aşağıdaki hallerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:
a) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.
b) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.
c) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak.
Madde Gerekçesi
TCK 39 yardım etme, suçun işlenmesine fail olarak katılmayan ancak suçun gerçekleşmesini kolaylaştıran kişinin ceza sorumluluğunu düzenleyen önemli bir iştirak hükmüdür. Bu maddeye göre, suçu doğrudan işleyen kişi fail olarak cezalandırılırken, suçun işlenmesine destek sağlayan kişi yardım eden sıfatıyla sorumlu tutulur.
Suça yardım etme, failin suç işleme kararını kuvvetlendirme, suçun nasıl işleneceği konusunda yol gösterme, suçta kullanılacak araçları sağlama veya suçun işlenmesinden önce ya da sırasında fiilin gerçekleşmesini kolaylaştırma şeklinde ortaya çıkabilir. Ayrıca suçun işlenmesinden sonra yardım edileceğine dair önceden vaatte bulunulması da TCK 39 kapsamında yardım etme olarak değerlendirilebilir.
Yardım eden kişinin sorumluluğu, failin sorumluluğundan farklıdır. Çünkü yardım eden, suçun kanuni tanımındaki fiili doğrudan gerçekleştirmez; yalnızca suçun işlenmesine katkı sunar. Bu nedenle kanun, yardım eden kişi hakkında failden daha hafif bir ceza öngörmüş ve ceza indirimi yapılmasını kabul etmiştir.
TCK 39 madde gerekçesi, suça katılan kişilerin rollerinin doğru ayrılmasını amaçlar. Suçun işlenmesinde belirleyici icra hareketlerini yapan kişi fail, suçu kolaylaştıran veya destekleyen kişi ise yardım eden olarak değerlendirilir. Bu ayrım, suça iştirak, ceza sorumluluğu ve adil ceza belirleme bakımından büyük önem taşır.
Suça yardım etme hükümleri, özellikle araç temin etme, bilgi verme, gözcülük yapma, kaçış planına destek olma veya suç kararını güçlendirme gibi durumlarda gündeme gelir. Ancak her katkı yardım etme sayılmaz; yardımın suçun işlenmesiyle bağlantılı, bilinçli ve elverişli bir destek niteliği taşıması gerekir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2023/7-456 E. ve 2024/126 K.
Özet: TCK 39’a göre suça yardım eden, failden indirimli cezayla sorumludur. Teşvik, karar güçlendirme, araç sağlama veya icrayı kolaylaştırma yardım sayılır; fiil üzerinde ortak hâkimiyet yoktur.
Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hakimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı fail konumundadır. Fiil üzerinde ortak hakimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır.
Yardım etme ise TCK’nın 39. maddesinde;
” ( 1 ) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi halinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hallerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez.
( 2 ) Aşağıdaki hallerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:
a- ) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.
b- ) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.
c- ) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak” şeklinde,
Yargıtay 16. Ceza Dairesi 2015/3 E. ve 2017/3 K.
Özet: TCK 39 ve 40’a göre fiil üzerinde ortak hâkimiyet yoksa kişi yardım eden sayılır ve indirimli cezalandırılır. İştirakte bağlılık kuralı gereği herkes kendi kusuruna göre sorumludur.
Müşterek faillikte, birlikte suç işleme kararının yanı sıra fiil üzerinde ortak hakimiyet kurulduğu için her bir suç ortağı “fail” konumundadır. Fiil üzerinde ortak hakimiyetin kurulup kurulmadığının belirlenmesinde suç ortaklarının suçun icrasında üstlendikleri rolleri ve katkılarının taşıdığı önem göz önünde bulundurulmalıdır. Suç ortaklarının, suçun işlenmesinde yaptıkları katkının, diğerinin fiilini tamamladığı durumlarda da müşterek faillik söz konusu olacaktır. Buna göre her müşterek fail, suçun icrasına dair etkin, fonksiyonel bir katkıda bulunmaktadır.
“Yardım etme” ise 5237 Sayılı TCK’nun 39. maddesinde; ” ( 1 ) Suçun işlenmesine yardım eden kişiye, işlenen suçun ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, onbeş yıldan yirmi yıla; müebbet hapis cezasını gerektirmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir. Diğer hâllerde cezanın yarısı indirilir. Ancak, bu durumda verilecek ceza sekiz yılı geçemez. ( 2 ) Aşağıdaki hâllerde kişi işlenen suçtan dolayı yardım eden sıfatıyla sorumlu olur:
a- ) Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek veya fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat etmek.
b- ) Suçun nasıl işleneceği hususunda yol göstermek veya fiilin işlenmesinde kullanılan araçları sağlamak.
c- ) Suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak” şeklinde, “Bağlılık kuralı” da aynı kanunun 40. maddesinde; ” ( 1 ) Suça iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığı yeterlidir. Suçun işlenişine iştirak eden her kişi, diğerinin cezalandırılmasını önleyen kişisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır.
( 2 ) Özgü suçlarda, ancak özel faillik niteliğini taşıyan kişi fail olabilir. Bu suçların işlenişine iştirak eden diğer kişiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur.
( 3 ) Suça iştirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için ilgili suçun en azından teşebbüs aşamasına varmış olması gerekir” biçiminde düzenlenmiştir.
Suçun icrasına iştirak etmekle birlikte, işlenişine bulunduğu katkının niteliği gereği kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen diğer suç ortaklarına “şerik” denilmekte olup, 5237 Sayılı TCK’nda şeriklik, azmettirme ve yardım etme olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Buna göre, kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik vasfını taşımadığı için fail olamayan bir suç ortağı, gerçekleşen fiilden 5237 Sayılı Kanun’un 40. maddesinde düzenlenen bağlılık kuralı uyarınca sorumlu olmaktadır.
Suçta yardım etme nedir?
Yardım edenin cezası ne kadardır?
Sözle destek vermek yardım etme sayılır mı?
Araç sağlamak veya yol göstermek yardım etme midir?
Suç sırasında destek vermek de yardım etme sayılır mı?
İzmir Ceza Avukatı Desteği
TCK 39, suçun işlenmesine yardım eden kişinin yardım etme hükümleri kapsamında ceza sorumluluğunun nasıl belirleneceğini düzenleyen temel hükümlerden biridir. Ancak ceza yargılamasında asıl değerlendirme, failin suça katkısına, yardımın niteliğine, suç işleme kararını kolaylaştırıp kolaylaştırmadığına, sağlanan araç veya desteğe ve somut olayın özelliklerine göre yapılır.
Ceza soruşturması, kovuşturma, ağır ceza davaları, yardım etme ve suça iştirak hükümleri ile ceza hukuku konularında hukuki destek almak için Minar Hukuk ve Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
