Minar Hukuk ve Danışmanlık

Bayraklı / İzmir

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · Madde 210

Resmî Belge Hükmünde Belgeler

Senet, vasiyetname ve sağlık raporlarında sahtecilik hükümlerinin kapsamı.

Tam madde metni · TBMM madde gerekçesi · Uygulama ayrımları

TCK 210 resmi belge hükmünde belgeler, bazı özel belgelerin ceza hukuku bakımından resmi belge gibi korunacağını düzenler. Emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil ve vasiyetname gibi belgeler bu kapsamda değerlendirilir. Bu düzenleme ile belge güvenliği, ticari hayatın güvenilirliği ve hukuki işlemlere duyulan güven korunur.

Madde Metni

Resmi belge hükmünde belgeler

Madde 210- (1) Özel belgede sahtecilik suçunun konusunun, emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil veya vasiyetname olması halinde, resmi belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Gerçeğe aykırı belge düzenleyen tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire veya diğer sağlık mesleği mensubu, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Düzenlenen belgenin kişiye haksız bir menfaat sağlaması ya da kamunun veya kişilerin zararına bir sonuç doğurucu nitelik taşıması halinde, resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezaya hükmolunur.

Madde Gerekçesi

Madde, ticarî hayatta büyük yer tutan ve basit bir ciro ile veya buna bile gerek görülmeksizin tedavül eden bazı evrakı daha ciddî bir şekilde korumak maksadına yöneliktir. Madde ile, sayılan özel belgelerde sahtecilik yapılması hâlinde, resmî belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerin uygulanacağı kabul edilmiştir. Burada söz konusu olan, sadece resmî belgede sahtecilik suçuna ilişkin cezanın uygulanması değildir. Sayılan belgelerde sahtecilik yapılması durumunda, resmî belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler bütün olarak uygulanır.

Kambiyo senedi veya emtiayı temsil eden evrak, imzalı ve boş olarak faile tevdi edilmiş olup da, fail, bunu tevdi maksadından farklı bir şekilde doldurmuşsa, o takdirde açığa atılan imzanın, kötüye kullanılmasına ilişkin yaptırım uygulanacaktır. Çünkü, bu durumda, tevdi edilen kâğıt, imzalı ve fakat boş olarak verildiği için, henüz belge niteliğini kazanmamıştır.

Maddede, son zamanlarda tahvillerde de sahtecilik fiillerinin geniş ölçüde gerçekleştirilmesi ve bu nedenle güvenliğin çok zarara uğraması nedeni ile “her türlü tahviller”de özel himaye altına alınmıştır; ayrıca el yazılı vasiyetnamelerde gerçekleştirilen sahtecilik dolayısıyla, resmî belgede sahtecilik hükümlerinin uygulanacağı açıklanmıştır. Burada söz konusu olan vasiyetname, noter huzurunda yapılmamış olanlardır. Noterin, talep üzerine düzenlediği vasiyetname bir resmî belge olduğundan bu madde kapsamında zikredilmesine gerek yoktur. Burada geçen vasiyetname, ölen kişinin meydana getirdiği el yazısı ile yapılmış veya onun beyanı üzerine özel kişilerce saptanmış vasiyetnamelerdir.

Maddenin ikinci fıkrasında, kamu görevlisi sıfatıyla çalışmasalar bile, tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire veya diğer sağlık mesleği mensubu kişilerin, görevlerinin gereği olarak gerçeğe aykırı belge düzenlemesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Ancak, düzenlenen belgenin kişiye haksız bir menfaat sağlaması ya da kamunun veya kişilerin zararına bir sonuç doğurucu nitelik taşıması hâlinde, resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre cezaya hükmolunacaktır. Böylece, belirtilen kişilerin görevlerinin ifası bağlamında düzenledikleri belgelerin önemi vurgulanmış ve bunlara duyulan güvenin özellikle korunması amaçlanmıştır.

Gerekçenin değerlendirilmesi

Madde, ticarî hayatta büyük yer tutan ve basit bir ciro ile veya buna bile gerek görülmeksizin tedavül eden bazı evrakı daha ciddi bir şekilde korumak maksadına yöneliktir. Madde ile sayılan özel belgelerde sahtecilik yapılması hâlinde, resmî belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Burada söz konusu olan, sadece resmi belgede sahtecilik cezasının uygulanması değildir. Sayılan belgelerde sahtecilik yapılması durumunda, resmi belgede sahtecilik hükümleri bütün olarak uygulanır.

Kambiyo senedi veya emtiayı temsil eden evrak, imzalı ve boş olarak faile teslim edilmiş olup da fail bunu teslim amacından farklı şekilde doldurmuşsa, bu durumda açığa atılan imzanın kötüye kullanılması hükümleri uygulanır. Çünkü bu hâlde verilen kâğıt, imzalı ve boş olduğundan henüz belge niteliği kazanmamıştır.

Maddede, tahvillerde sahtecilik fiillerinin yaygınlaşması nedeniyle her türlü tahvil özel koruma altına alınmıştır. Ayrıca el yazılı vasiyetnamelerde sahtecilik yapılması hâlinde de resmî belgede sahtecilik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Burada geçen vasiyetname, noter huzurunda düzenlenen resmi vasiyetname değil; ölen kişinin kendi el yazısıyla hazırladığı veya beyanı üzerine özel kişilerce tespit edilen özel nitelikli vasiyetnamedir.

Maddenin ikinci fıkrası, sağlık mesleği mensuplarının görevleri gereği düzenledikleri belgelere güveni korur. Kamu görevlisi sıfatıyla çalışmayan sağlık mesleği mensupları da kapsamda olabilir. Haksız menfaat veya zarar doğurucu nitelik taşıyan belge bakımından ikinci cümledeki gönderme; kamu görevlisinin yetkisi ve görevi kapsamındaki resmî belgelerde ise 204/2 ile ilişki ayrıca değerlendirilir.

Sahte senet, vasiyetname ve sağlık raporunda hangi hüküm uygulanır?

Her borç senedi resmî belge hükmünde midir?

Hayır. TCK 210/1’de sayılan belge türlerinden biri olmalıdır. Bir kâğıda “senet” yazılması tek başına yeterli değildir: kambiyo senedi niteliği, zorunlu unsurları ve emre veya hamile yazılı olup olmadığı incelenir. Bu nitelikleri taşımayan belge yönünden koşulları varsa TCK 207 özel belgede sahtecilik gündeme gelebilir. 210/1 kapsamındaki belgelerde ise resmî belgede sahtecilik hükümleri bütün olarak uygulanır; özel belgede sahteciliğin kullanma koşulunu aynen aktarmak doğru değildir.

Boş imzalı senedin sonradan doldurulması

Gerçek imzayla belirli amaç için teslim edilen boş kâğıdın anlaşmaya aykırı doldurulması ile başkasının imzasının taklit edilmesi farklıdır. İlkinde teslim ve anlaşmanın kapsamı araştırılarak TCK 209 açığa imzanın kötüye kullanılması değerlendirilir. İmzalı boş kâğıdın hukuka aykırı ele geçirilmesi veya elde bulundurulması da 209/2 yönünden ayrı incelenir. İmzanın gerçekliği, yazılan borcun gerçekliğini kendiliğinden kanıtlamaz.

El yazılı vasiyetname ile noter vasiyetnamesi

Özel nitelikli vasiyetnamede sahtecilik, 210/1’in özel koruması kapsamındadır. Noterin düzenlediği resmî vasiyetname ise zaten resmî belgedir. Vasiyetnamenin geçerliliği veya miras payı konusundaki uyuşmazlık tek başına sahtecilik oluşturmaz; belgenin aslı, düzenleyeni, imza ve yazı aidiyeti ile kasıt ayrıca araştırılır.

Sahte istirahat veya sağlık raporu

210/2’nin ilk cümlesi sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belge düzenlemesine ilişkindir. Sağlık mesleği mensubu olmayan bir kişinin doktor imzası taklit etmesi otomatik olarak bu cümleye girmez; belgenin niteliğine göre sahtecilik hükümleri değerlendirilir. Haksız menfaat sağlayan veya zarar doğurucu nitelikteki belge için ikinci cümle uygulanır. Tıbbi değerlendirme hatası ile bilerek gerçeğe aykırı belge düzenlemek aynı değildir; kayıtlar, mesleki yetki ve kast somut delillerle incelenir.

Önödeme ve seri muhakeme uygulanır mı?

TCK 210 önödeme veya seri muhakeme kapsamında değildir. 210/2’nin ilk cümlesinde üst sınır bir yıldır; TCK 75/6 özel listesinde de yer almaz. CMK 250 listesinde bulunmadığından seri muhakeme uygulanmaz. İlk cümle bakımından CMK 251’deki basit yargılama koşulları değerlendirilebilir; resmî belgede sahtecilik hükümlerine gönderme yapılan hâllerle karıştırılmamalıdır.

Senet, rapor veya vasiyetnamede sahtecilik iddiası için TCK 204’ün ceza ve görev ayrımları birlikte okunmalıdır. Ceza soruşturması başlatılması, icra takibini veya mirasa ilişkin hukuk yargılamasını kendiliğinden durdurmaz; bu süreçlerin itiraz ve başvuru süreleri ayrıca takip edilir.

Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi

TCK 210, özel belge niteliğinde olsa da kanunen resmi belge hükmünde kabul edilen belgeler ile sağlık mesleği mensuplarının gerçeğe aykırı belge düzenlemesi hâllerini düzenler. Bu madde kapsamında yapılan sahtecilik, belgenin türüne ve doğurduğu hukuki sonuca göre daha ağır yaptırımlara neden olabilir.

Emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil veya vasiyetname üzerinde sahtecilik yapılması hâlinde resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanır. Yargılama sürecinde belgenin niteliği, hukuki sonuç doğurma gücü, sahtecilik kastı ve belgenin kullanılıp kullanılmadığı birlikte değerlendirilir.

Sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belge düzenlemesi, 210/2’nin ilk cümlesinde üç aydan bir yıla kadar hapisle cezalandırılır. Belgenin haksız menfaat sağlaması veya kamunun ya da kişilerin zararına sonuç doğurucu nitelik taşıması hâlinde resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre cezaya hükmolunur. Zarar doğurucu nitelik bakımından fiilen zarar gerçekleşmesini her durumda şart saymak doğru değildir.

Soruşturma Cumhuriyet savcılığınca yürütülür. Somut ceza ve yasal koşullara göre TCK 50 kapsamında seçenek yaptırım, TCK 51 kapsamında erteleme veya CMK 231 kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması değerlendirilebilir; hiçbiri otomatik değildir. HAGB bir infaz rejimi değildir. Kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı ve denetimli serbestlik ayrıca 5275 sayılı Kanun koşullarına tabidir.

İzmir Ceza Avukatı

İzmir ceza avukatı, ceza soruşturması ve kovuşturması süreçlerinde şüpheli, sanık, mağdur veya müşteki sıfatıyla yer alan kişilere hukuki destek sağlayan avukattır. Ceza hukuku; özgürlüğü, güvenliği ve temel hakları doğrudan ilgilendirdiği için sürecin başından itibaren profesyonel hukuki destek alınması büyük önem taşır. İzmir ceza avukatı, ifade alma, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, iddianame, duruşma ve istinaf süreçlerinde dosyanın hukuki yönünü değerlendirerek savunma stratejisi oluşturur. Özellikle ağır ceza davaları, dolandırıcılık, hırsızlık, yağma, uyuşturucu suçları, cinsel suçlar ve kasten yaralama gibi dosyalarda delillerin doğru analiz edilmesi gerekir. İzmir’de ceza davasıyla karşılaşan kişiler için etkili savunma ve hak kayıplarının önlenmesi açısından uzman desteği büyük önem taşımaktadır.

Resmi Belge Hükmünde Belgeler Suçunda Tutuklama

TCK 210/2’nin ilk cümlesi için üst sınır bir yıl olduğundan CMK 100/4’teki tutuklama yasağı uygulanır. Adli kontrol CMK 109/2 uyarınca mümkün olabilir; yükümlülüklerin isteyerek ihlaline ilişkin CMK 112 ayrıca değerlendirilir.

210/1 veya 210/2’nin ikinci cümlesi nedeniyle resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanıyorsa tutuklama, ilgili ceza sınırı ve CMK 100 koşullarına göre değerlendirilir. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil, tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir; sahtecilik iddiası tek başına yeterli değildir.

Tutuklamanın kanunen mümkün olduğu hâllerde dahi adli kontrolün yeterli olup olmadığı gerekçelendirilmelidir. Bu değerlendirme, 210/2’nin ilk cümlesindeki tutuklama yasağını ortadan kaldırmaz.

Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı

TCK 210 resmi belge hükmünde belgelerde sahtecilik suçu, kural olarak şikâyete bağlı değildir. Bu nedenle mağdur şikâyetçi olmasa bile soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Şikâyetten vazgeçilmesi tek başına davanın düşmesini sağlamaz.

Yetişkinler bakımından TCK 210 uzlaştırma kapsamında değildir. Çocuklarda 210/2’nin ilk cümlesi yönünden CMK 253/1-c’deki ceza sınırı, mağdurun gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olması ve diğer koşullar ayrıca incelenir; kamu güvenine karşı bir suçtan söz edilmesi tek başına çocuklar bakımından da otomatik sonuç vermez.

210/2’nin ilk cümlesinde olağan dava zamanaşımı sekiz yıldır. Resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanıyorsa süre, uygulanacak ceza ve nitelikli hâllere göre hesaplanır: 204/1’in temel hâlinde sekiz, 204/2’de on beş yıl; 204/3 gibi ceza artırımına yol açan hâller ayrıca dikkate alınır. Suç tarihi, kesilme, durma ve yaş küçüklüğü somut hesapta önemlidir.

Görevli Mahkeme

210/2’nin ilk cümlesindeki suçta asliye ceza mahkemesi görevlidir. Resmî belgede sahtecilik hükümlerine gönderme yapılan hâllerde uygulanacak hüküm önemlidir: TCK 204/1 bakımından asliye ceza, kamu görevlisinin görevine giren belgeyi düzenlemesine ilişkin 204/2 bakımından ise 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca ağır ceza mahkemesi görevlidir. Sadece belgenin resmî belge hükmünde sayılması bütün dosyaları ağır cezaya taşımaz.

Sıkça Sorulan Sorular

TCK 210 resmi belge hükmünde belgeler nedir?

TCK 210, bazı özel belgelerin sahtecilik suçları bakımından resmi belge gibi kabul edileceğini düzenler. Bu belgeler üzerinde sahtecilik yapılması halinde resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanabilir.

TCK 210 kapsamında hangi belgeler resmi belge sayılır?

Emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil ve vasiyetname gibi belgeler resmi belge hükmünde belge olarak kabul edilir.

TCK 210 bağımsız bir suç mudur?

TCK 210/1, sayılan özel belgelerde sahtecilik bakımından resmî belgede sahtecilik hükümlerine gönderme yapar. Ancak 210/2’nin ilk cümlesi, sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belge düzenlemesini bağımsız olarak cezalandırır: üç aydan bir yıla kadar hapis. İkinci cümledeki haksız menfaat veya zarar doğurucu nitelik varsa resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre ceza belirlenir.





Resmî kaynaklar

5237 sayılı TCK: 50, 66, 75, 185 ve 186 · CMK: 100, 109, 112, 250, 251 ve 253 · 5235 sayılı Kanun: mahkemelerin görevi · TBMM madde gerekçesi · Adalet Bakanlığı önödeme kapsamı

İzmir · Bayraklı

Ceza hukuku dosyanızı birlikte değerlendirelim

İlk görüşmede isnat edilen fiil, soruşturma veya kovuşturmanın aşaması ve mevcut belgeler birlikte değerlendirilir. İfade tutanağı, iddianame, mahkeme kararı veya tebligat varsa dosya incelemesine yardımcı olur. Hukuki çalışmanın kapsamı somut dosyanın ihtiyaçlarına göre belirlenir.

Minar Hukuk ve Danışmanlık
Mansuroğlu Mah. 1593/1 Sok. No:4 B Blok, Lider Centrio, Daire:37
Bayraklı / İzmir
0232 502 59 60 · info@minarlaw.com
author avatar
Av. Murat Turgut MİNAR Avukat
Av. Murat Turgut Minar, İzmir Barosu’na 12460 sicil numarasıyla kayıtlı olup; ceza hukuku, kamulaştırma hukuku, miras hukuku, gayrimenkul hukuku, icra ve iflas hukuku ile iş hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır.