Madde Metni
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma
Madde 190-(1) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmak için;
a) Özel yer, donanım veya malzeme sağlayan,
b) Kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alan,
c) Kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi veren, Kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(2) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendiren veya bu nitelikte yayın yapan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu maddede tanımlanan suçların tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren, kimyacılıkla veya ecza ticareti ile iştigal eden kişi tarafından işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Madde Gerekçesi
TCK 190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu, kamu sağlığını, toplum düzenini ve özellikle uyuşturucu madde kullanımının yayılmasını önlemeyi amaçlayan önemli bir suç tipidir. Bu maddeyle, kişiye doğrudan uyuşturucu madde verilmesi değil; uyuşturucu kullanımını kolaylaştıran ortam, araç, bilgi veya destek sağlanması cezalandırılmaktadır.
Suçun ilk görünümünde, bir kişiye uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması için özel yer, donanım ya da malzeme sağlanması yer alır. Burada önemli nokta, failin uyuşturucu maddeyi bizzat vermemesi; ancak kullanımı kolaylaştıracak imkânları sağlamasıdır. Suçun oluşması için kişinin fiilen uyuşturucu kullanmış olması şart değildir; kullanımın kolaylaştırılması yeterlidir.
Maddenin bir diğer kapsamında, uyuşturucu kullanan kişilerin yakalanmasını zorlaştırıcı önlemler almak da suç olarak kabul edilmiştir. Ayrıca kişilere uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma yöntemleri hakkında bilgi verilmesi de TCK 190 kapsamında cezai sorumluluk doğurabilir.
Bu suçun belirli meslek veya sanat mensupları tarafından işlenmesi, daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Ayrıca uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımının alenen özendirilmesi ya da bu yönde yayın yapılması, madde kapsamında ayrı bir suç görünümü olarak değerlendirilir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu, kanunda ciddi yaptırıma bağlanan ve kamu sağlığına karşı işlenen suçlar arasında yer alan bir düzenlemedir. Suçun temel hâlinde hapis cezası ve adlî para cezası gündeme gelir; cezanın belirlenmesinde fiilin işleniş biçimi, kolaylaştırılan kullanımın kapsamı, failin kastı ve somut olayın özellikleri dikkate alınır.
Yargılama sürecinde mahkeme; failin uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, araç, donanım veya bilgi sağlayıp sağlamadığını, yakalanmayı zorlaştırıcı önlem alıp almadığını ya da uyuşturucu kullanımını alenen özendirip özendirmediğini değerlendirir. Suçun niteliği ve ceza miktarı nedeniyle yargılama kural olarak ağır ceza mahkemesinde yapılır.
İnfaz rejimi bakımından, cezanın kesinleşmesinden sonra genel infaz hükümleri uygulanır. Verilen cezanın süresi, failin sabıka durumu ve dosyanın özelliklerine göre koşullu salıverilme, denetimli serbestlik ve diğer infaz kurumları değerlendirilebilir; ancak cezanın miktarı nedeniyle HAGB ve erteleme her dosyada ayrıca yasal şartlara göre incelenir.
Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçunda Tutuklama
TCK 190 uyuşturucu madde kullanılmasını kolaylaştırma suçunda tutuklama, otomatik uygulanan bir koruma tedbiri değildir. Tutuklama kararı için yalnızca suç isnadı yeterli olmayıp kuvvetli suç şüphesi, kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya somut tutuklama nedenlerinin bulunması gerekir.
Mahkeme, tutuklama değerlendirmesinde fiilin niteliğini, uyuşturucu kullanımının ne şekilde kolaylaştırıldığını, failin kastını, kullanıcıların durumunu, suçun sistematik veya örgütlü şekilde işlenip işlenmediğini ve dosyadaki somut delilleri birlikte değerlendirir. Özellikle birden fazla kişiye yönelik, organize veya yaygın nitelikteki fiiller daha ciddi şekilde incelenir.
Ölçülülük ilkesi gereğince, adli kontrol tedbirleriyle yargılamanın sağlıklı yürütülmesi mümkünse tutuklama yerine daha hafif koruma tedbirleri uygulanabilir. Bu nedenle uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçunda tutuklama, her somut olayın ağırlığına, delil durumuna ve failin kişisel durumuna göre ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 190 suçu, şikâyete bağlı suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesi hâlinde soruşturma, mağdur şikâyeti aranmaksızın Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Bu nedenle şikâyetten vazgeçilmesi, soruşturma veya kovuşturmayı kendiliğinden sona erdirmez.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu, uzlaşma kapsamında değildir. Çünkü bu suçta korunan temel değer bireysel menfaat değil; kamu sağlığı, toplum düzeni ve uyuşturucu kullanımının yayılmasının önlenmesidir.
Zamanaşımı bakımından genel dava zamanaşımı hükümleri uygulanır. TCK 190 zamanaşımı değerlendirmesinde suç tarihi, kanunda öngörülen ceza miktarı, nitelikli hâl bulunup bulunmadığı ve zamanaşımını kesen veya durduran nedenler dikkate alınır.
Görevli Mahkeme
TCK 190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçunda görevli mahkeme, suç için öngörülen ceza miktarı ve suçun niteliği nedeniyle kural olarak ağır ceza mahkemesidir. Soruşturma aşaması Cumhuriyet savcılığı tarafından yürütülür.
Mahkeme; failin uyuşturucu kullanımını kolaylaştırıcı hareketlerini, kullanım için yer veya araç sağlayıp sağlamadığını, kullanım yöntemlerine ilişkin bilgi verip vermediğini, uyuşturucu kullanımını alenen özendirip özendirmediğini ve fiilin kamu sağlığı üzerindeki etkisini değerlendirerek karar verir.
TCK 190 Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçu Sıkça Sorulan Sorular
TCK 190 uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçu, kullanım için yer sağlama, donanım veya malzeme temini, kullanma yöntemleri hakkında bilgi verme, alenen özendirme, tutuklama ve görevli mahkeme bakımından sıkça merak edilen konular arasında yer almaktadır.
TCK 190 suçu, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım veya malzeme sağlama, kullananların yakalanmasını zorlaştıracak önlemler alma ya da kullanma yöntemleri hakkında bilgi verme fiilleriyle oluşur. Bu suçla kamu sağlığı ve toplum düzeni korunur.
TCK 190 cezası, kanunda beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden on bin güne kadar adlî para cezası olarak düzenlenmiştir. Suçun belirli meslek mensupları tarafından işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Evet. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını alenen özendirmek veya bu nitelikte yayın yapmak, TCK 190 kapsamında ayrıca suç olarak düzenlenmiştir. Bu fiiller, uyuşturucu kullanımının yayılmasını teşvik edebileceği için kamu sağlığı bakımından ciddi risk oluşturur.
TCK 190 uyuşturucu madde kullanılmasını kolaylaştırma suçunda tutuklama, otomatik uygulanan bir tedbir değildir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, kaçma şüphesi, delilleri karartma ihtimali veya somut tutuklama nedenleri bulunmalıdır. Mahkeme, fiilin niteliğini, failin kastını ve dosyadaki somut delilleri birlikte değerlendirir.
TCK 190 suçu, şikâyete bağlı değildir; soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Suç, uzlaşma kapsamında değildir. Bu suçta görevli mahkeme, ceza miktarı ve suçun niteliği nedeniyle kural olarak ağır ceza mahkemesidir.
