Madde Metni
Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
Madde 189- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Madde Gerekçesi
TCK 189 tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde uygulanabilecek özel bir düzenlemedir. Bu maddeyle, yalnızca suçu işleyen gerçek kişilerin değil, suçtan yarar sağlayan veya suçun işlenmesine zemin hazırlayan tüzel kişilerin de hukuki sonuçlarla karşılaşması amaçlanmıştır.
Bu kapsamda, uyuşturucu suçunun bir şirket, dernek, vakıf veya benzeri tüzel kişi faaliyeti içinde işlenmesi durumunda, ilgili tüzel kişi hakkında faaliyet izninin iptali ve müsadere gibi güvenlik tedbirleri gündeme gelebilir. Böylece uyuşturucu suçlarının kurumsal yapılar üzerinden işlenmesi ve bu yapılardan ekonomik menfaat sağlanması önlenmek istenir.
Cezanın Niteliği, Yargılama ve İnfaz Rejimi
TCK 189, doğrudan hapis cezası öngören bağımsız bir suç tipi değildir. Bu madde, tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasına ilişkin özel bir hükümdür. Bu nedenle cezanın niteliği, gerçek kişiler bakımından işlenen asıl uyuşturucu suçuna göre belirlenirken; tüzel kişi bakımından faaliyet izninin iptali ve müsadere gibi yaptırımlar uygulanabilir.
Yargılama sürecinde mahkeme, uyuşturucu suçunun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğini, tüzel kişinin suçtan yarar sağlayıp sağlamadığını ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması için yasal şartların oluşup oluşmadığını değerlendirir. Tüzel kişi, yargılamada yetkili temsilcileri aracılığıyla temsil edilir.
İnfaz rejimi bakımından TCK 189’da klasik anlamda hapis cezası infazı söz konusu değildir. Mahkemece verilen güvenlik tedbiri kararı, ilgili idari kurumlar ve infaz makamları tarafından uygulanır. Faaliyet izninin iptali, müsadere veya benzeri sonuçlar, kararın kesinleşmesiyle birlikte hukuki etki doğurur.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK 189, bağımsız bir suç değil, uyuşturucu suçlarına bağlı tüzel kişi güvenlik tedbiri hükmüdür. Bu nedenle şikâyet, uzlaşma ve zamanaşımı değerlendirmesi doğrudan TCK 189’a göre değil, bağlantılı olan asıl uyuşturucu suçu esas alınarak yapılır.
Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçları, kural olarak şikâyete bağlı değildir ve soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür. Bu suçlar uzlaşma kapsamında da değildir. Zamanaşımı ise uygulanacak temel suçun ceza miktarına ve Türk Ceza Kanunu’nun genel zamanaşımı hükümlerine göre belirlenir.
Görevli Mahkeme
TCK 189 görevli mahkeme bakımından tek başına belirleyici bir suç tipi değildir. Görevli mahkeme, tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine konu edilen asıl uyuşturucu suçuna göre belirlenir.
Özellikle TCK 188 uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ile bağlantılı dosyalarda görevli mahkeme kural olarak ağır ceza mahkemesidir. Mahkeme, hem gerçek kişiler yönünden cezai sorumluluğu hem de tüzel kişi hakkında güvenlik tedbiri uygulanıp uygulanmayacağını birlikte değerlendirir.
TCK 189 Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri Sıkça Sorulan Sorular
TCK 189 tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri, uyuşturucu madde imal ve ticareti, faaliyet izninin iptali, müsadere, tüzel kişi sorumluluğu, şikâyet ve görevli mahkeme bakımından sıkça merak edilen konular arasında yer almaktadır.
TCK 189, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarının bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, ilgili tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirleri uygulanmasını düzenleyen özel bir hükümdür.
Hayır. TCK 189 bağımsız bir suç tipi değildir. Bu madde, uyuşturucu suçlarıyla bağlantılı olarak tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanmasını sağlayan tamamlayıcı bir düzenlemedir. Bu nedenle değerlendirme, asıl uyuşturucu suçuna göre yapılır.
TCK 189 kapsamında, uyuşturucu suçunun tüzel kişi faaliyeti içinde işlenmesi hâlinde faaliyet izninin iptali, müsadere ve benzeri güvenlik tedbirleri gündeme gelebilir. Bu tedbirlerle suçtan yarar sağlayan kurumsal yapıların faaliyetleri engellenmek istenir.
TCK 189, bağımsız suç olmadığı için şikâyet, uzlaşma ve zamanaşımı değerlendirmesi asıl uyuşturucu suçuna göre yapılır. Uyuşturucu madde imal ve ticareti suçları kural olarak şikâyete bağlı değildir, uzlaşma kapsamında değildir ve soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülür.
TCK 189 görevli mahkeme bakımından tek başına belirleyici değildir. Görevli mahkeme, güvenlik tedbirine konu edilen asıl uyuşturucu suçuna göre belirlenir. Özellikle TCK 188 uyuşturucu madde imal ve ticareti ile bağlantılı dosyalarda yargılama kural olarak ağır ceza mahkemesinde yapılır.
