Kamulaştırma Kanunu Madde 7, kamulaştırmadan önce yapılacak işlemler, taşınmaz tespiti, malik araştırması, tapu kaydı incelemesi ve idari şerh bakımından kamulaştırma sürecinin hazırlık aşamasını düzenleyen önemli bir hükümdür. İdare, kamulaştırma işlemine başlamadan önce taşınmazın sınırlarını, niteliğini, maliklerini ve hukuki durumunu belirlemek zorundadır. Bu nedenle Madde 7, kamulaştırma işleminin sağlıklı yürütülmesi, mülkiyet hakkının korunması ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından temel bir güvence niteliği taşır.
Madde Metni
Kamulaştırmada önce yapılacak işlemler ve idari şerh
Madde 7 – Kamulaştırmayı yapacak idare, kamulaştırma veya kamulaştırma yolu ile üzerinde irtifak hakkı kurulacak taşınmaz malların veya kaynakların sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösterir ölçekli planını yapar veya yaptırır; kamulaştırılan taşınmaz malın sahiplerini, tapu kaydı yoksa zilyetlerini ve bunların adreslerini, tapu, vergi ve nüfus kayıtları üzerinden veya ayrıca haricen yaptıracağı araştırma ile belgelere bağlamak suretiyle tespit ettirir.
İlgili vergi dairesi idarenin isteği üzerine taşınmaz mal ve kaynakların vergi beyan ve değerlerini, vergi beyanı bulunmadığı hallerde beyan yerine geçecek takdir edilecek değeri en geç bir ay içerisinde verir.
İdare kamulaştırma kararı verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini kamulaştırmaya konu taşınmaz malın kayıtlı bulunduğu tapu idaresine bildirir. Bildirim tarihinden itibaren malik değiştiği takdirde, mülkiyette veya mülkiyetten gayri ayni haklarda meydana gelecek değişiklikleri tapu idaresi kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. (Değişik cümle: 24/4/2001 – 4650/2 md.) İdare tarafından, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 7 gerekçesi, kamulaştırma sürecinin belirsiz, eksik veya hatalı bilgilerle yürütülmesini engelleme amacına dayanır. Kamulaştırma, doğrudan taşınmaz mülkiyeti üzerinde sonuç doğurduğu için idarenin hangi taşınmazı, hangi kapsamda ve kime ait olduğunu açık şekilde belirlemesi gerekir.
Madde 7, idarenin kamulaştırmadan önce taşınmazın sınırlarını, yüzölçümünü, cinsini, maliklerini ve varsa diğer hak sahiplerini araştırmasını öngören hazırlık sürecini ifade eder. Bu hazırlık yapılmadan başlatılan kamulaştırma işlemleri, hem idare hem de taşınmaz maliki bakımından ciddi hukuki sorunlara yol açabilir.
Tapuya idari şerh verilmesi, maddenin uygulamadaki en önemli yönlerinden biridir. Bu şerh sayesinde taşınmazla ilgili kamulaştırma sürecinin başladığı üçüncü kişiler tarafından görülebilir hale gelir. Böylece tapu işlemleri, mülkiyet devri ve iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından hukuki açıklık sağlanır.
TAŞINMAZ MALİKİ VE İDARE AÇISINDAN ÖNEMİ
Taşınmaz maliki açısından Madde 7, taşınmaz üzerinde kamulaştırma hazırlığı yapıldığını ve tapuya konulan şerhin mülkiyet hakkını etkileyebileceğini gösterir. Malik, şerhin ne zaman konulduğunu, idarenin süresi içinde dava açıp açmadığını ve şerhin hâlen tapuda kalmasının hukuka uygun olup olmadığını incelemelidir.
İdare açısından Madde 7, kamulaştırma dosyasının eksiksiz hazırlanması bakımından önemlidir. Malik tespiti, adres araştırması, ölçekli plan, vergi değeri ve tapu kayıtları doğru hazırlanmazsa ileride tebligat, bedel tespiti, tescil ve şerh terkini aşamalarında ciddi uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir.
UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, tapuya konulan kamulaştırma şerhinin uzun süre kaldırılmamasıdır. İdare, şerh koydurmasına rağmen süresi içinde bedel tespiti ve tescil davası açmazsa, taşınmaz maliki açısından belirsizlik doğar ve taşınmazın satış, kredi, yatırım veya imar kullanımı olumsuz etkilenebilir.
Bir diğer sorun, malik ve adres tespitinin hatalı yapılmasıdır. Tapu, vergi ve nüfus kayıtları yeterince araştırılmadan işlem yapılması; yanlış kişiye tebligat gönderilmesine, gerçek malikin süreci öğrenememesine ve kamulaştırma davasında usul tartışmalarına neden olabilir.
DAVA SÜRECİ
Kamulaştırma Kanunu Madde 7, doğrudan bedel davasını düzenlemez; ancak 10. maddeye göre açılacak kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası için hazırlık aşamasını oluşturur. İdare, taşınmazı ve maliklerini tespit ettikten sonra kamulaştırma sürecini ilerletir ve gerekli şartlar oluştuğunda asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açar.
Tapuya konulan idari şerh, süresi içinde dava açıldığını gösteren belge ibraz edilmezse kaldırılmalıdır. Şerh kendiliğinden kaldırılmadığında taşınmaz maliki, somut duruma göre tapu kaydındaki şerhin terkini için dava açabilir. Kamulaştırma işleminin iptali ise ayrıca idari yargı alanında değerlendirilir.
İZMİR KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 7, özellikle yol genişletme, metro, altyapı, kentsel dönüşüm, enerji hattı ve belediye hizmet alanı projelerinde önem taşır. İzmir’de taşınmaz değerlerinin yüksek olduğu bölgelerde tapuya konulan kamulaştırma şerhi, taşınmazın satışını, devrini, krediye konu edilmesini ve yatırım planlarını doğrudan etkileyebilir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Urla ve Seferihisar gibi ilçelerde taşınmazların imar durumu, malik bilgileri, tapu kayıtları ve proje güzergâhı dikkatle incelenmelidir. Özellikle İzmir’de altyapı ve ulaşım projelerinde idari şerh süresi, bedel tespiti davası ve malik hakları birlikte değerlendirilmelidir.
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2024/220, K.2024/6742, T.30.05.2024
“Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 7 nci maddesi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.”
“…anılan yasal düzenlemede; şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerhin tapu idaresince resen sicilden silineceği hükme bağlanmış ise de eldeki dava tarihi 27.04.2021 tarihi itibarıyla şerhin halen sicilden terkin edilmediği…”
“…kanunda belirtilen 6 aylık süre dava tarihi itibarıyla geçtiği halde şerhin terkini yönünde davalının iradesi veya bir tasarrufu bulunmadığı, kamulaştırma bedelinin tespiti ile tescil istemine ilişkin açılan bir davanın da olmadığı, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının mevcut olduğu…”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/7495, K.2023/12658, T.18.12.2023
“Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; … 2942 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi gereği konulan şerhin şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10 uncu maddeye göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescili isteğinde bulunulduğuna dair mahkemeden alınacak belge tapu idaresine ibraz edilmediği takdirde, bu şerhin tapu idaresince resen sicilden silinmesi gerektiğini…”
“Dava konusu taşınmaz üzerinde davalı talebi ile konulan … şerhin dava tarihinden sonra kaldırıldığı, dava tarihi itibarıyla davacının dava açmakta haklı olduğu anlaşılmış, açıklanan sebeplerle yerel mahkemece davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde, davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 7 neyi düzenler?
Madde 7, kamulaştırmadan önce yapılacak hazırlık işlemlerini düzenler.
Tapuya kamulaştırma şerhi konulabilir mi?
Evet. İdare, taşınmaz için tapuya şerh koydurabilir.
Malik araştırması neden önemlidir?
Doğru tebligat ve bedel ödemesi için gereklidir.
