Kamulaştırma Kanunu Madde 41, diğer kanunlarda eski İstimlak Kanunu’na veya bu kanunun belirli maddelerine yapılan atıfların, artık 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na yapılmış sayılacağını düzenler. Bu madde, eski mevzuat atıflarının yeni kanun sistemine uyarlanmasını sağlayan geçiş ve yorum hükmüdür.
Madde Metni
İstimlak Kanununa yapılan atıflar
Madde 41 – Diğer kanunlarda İstimlak Kanununa veya belli maddelerine yapılan atıflar bu Kanuna veya bu Kanunun aynı konuları düzenleyen madde veya maddelerine yapılmış sayılır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 41’in gerekçesi, 6830 sayılı eski İstimlak Kanunu yürürlükten kaldırıldıktan sonra diğer kanunlarda yer alan eski atıfların uygulanamaz hale gelmesini önlemektir. Kanun koyucu, bu tür atıfların doğrudan yeni Kamulaştırma Kanunu’na veya aynı konuyu düzenleyen maddeye yapılmış kabul edilmesini sağlamıştır.
Bu düzenleme sayesinde özel kanunlarda veya eski mevzuatta geçen “İstimlak Kanunu” ibareleri, uygulamada boşluk yaratmadan Kamulaştırma Kanunu hükümleriyle birlikte yorumlanır.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 41, eski kanunlara dayalı kamulaştırma işlemlerinde hangi güncel hükümlerin uygulanacağını anlamak bakımından önemlidir. Malik, bir özel kanunda İstimlak Kanunu’na atıf yapılmışsa, bunun doğrudan 2942 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine yöneldiğini bilmelidir.
İdare açısından Madde 41, eski mevzuat atıflarını güncel Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre uygulama yükümlülüğü doğurur. İdare, özel kanunlarda geçen eski İstimlak Kanunu hükümlerini doğrudan eski haliyle değil, yeni kanundaki karşılıklarıyla değerlendirmelidir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, özel kanunlarda eski İstimlak Kanunu maddelerine yapılan atıfların hangi Kamulaştırma Kanunu maddesine karşılık geldiğinin belirlenmesidir. Bu durum özellikle geri alma hakkı, bedel tespiti, tescil, kamulaştırmasız el atma ve özel amaçlı kamulaştırmalar bakımından önem taşır.
Bir diğer sorun, özel kanunlarda saklı tutulan hükümler ile genel Kamulaştırma Kanunu hükümlerinin çatışmasıdır. Bu hallerde hem özel kanun hükmü hem de Madde 41’in atıf kuralı birlikte değerlendirilmelidir.
Dava Süreci
Madde 41, doğrudan bir dava türü düzenlemez; ancak davada hangi kanun hükmünün uygulanacağını belirler. Mahkeme, uyuşmazlığın dayandığı özel kanunu, bu kanunda eski İstimlak Kanunu’na yapılan atfı ve 2942 sayılı Kanun’daki karşılık hükmü birlikte inceler.
Özellikle eski tarihli kamulaştırmalar, erişme kontrollü karayolları, enerji, petrol, altyapı veya özel kanunlarla yapılan kamulaştırmalarda Madde 41, uygulanacak hükmün tespiti bakımından belirleyici olabilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 41, özellikle eski tarihli yol, otoyol, enerji hattı, liman, sanayi bölgesi, altyapı ve özel kanunlara dayanan kamu yatırımlarında önem taşır. Eski mevzuatta İstimlak Kanunu atfı bulunuyorsa, bu atıf güncel Kamulaştırma Kanunu’nun aynı konuyu düzenleyen hükümlerine yapılmış kabul edilir.
Aliağa, Menemen, Kemalpaşa, Torbalı, Menderes, Bornova, Bayraklı, Buca ve Konak gibi ilçelerde eski kamulaştırma dosyalarında; işlemin dayandığı özel kanun, atıf yapılan eski madde, 2942 sayılı Kanun’daki karşılık hüküm ve malik hakları birlikte değerlendirilmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2024/11166, K.2025/8702, T.29.05.2025
“Dava konusu taşınmaz, … tarafından servis ve geçit sahasında kalması nedeniyle mülga 1593 sayılı Erişme Kontrollü Karayolları Kanunu’nun 6 ncı maddesi uyarınca kamulaştırılmıştır.”
“2942 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesinin son fıkrasında hangi hâllerde malikin geri alma hakkını kullanamayacağı düzenlenmiş olup, mülga 1593 sayılı Erişme Kontrollü Karayolları Kanunu’nun 6 ncı maddesinde erişme kontrollü karayolunun yapımı, gelişmesi ve çevresinin korunması ve düzenlenmesi için gereken genişlikte arazi şeridinin kamulaştırılacağı, bu maksatla yapılan kamulaştırmalarda 6830 sayılı İstimlak Kanunu’nun 23 ncü maddesinin uygulanmayacağının hüküm altına alındığı…”
“2942 sayılı Kanun’un ‘İstimlak Kanununa yapılan atıflar’ başlıklı 41 nci maddesinde ‘Diğer kanunlarda İstimlak Kanununa veya belli maddelerine yapılan atıflar bu Kanuna veya bu Kanunun aynı konuları düzenleyen madde veya maddelerine yapılmış sayılır.’ hükmü…”
“…mülga 1593 sayılı Erişme Kontrollü Karayolları Kanunu’nun 6 ncı maddesi göz önüne alındığında, 2942 sayılı Kanun’un 23 üncü maddesinin eldeki davada uygulanma imkânı bulunmadığı, 2942 sayılı Kanun’un 22 nci maddesinde ise, kamulaştırılan taşınmaza kamu hizmetleri için ihtiyaç duyulmaması hâlinde idare tarafından taşınmazın eski malikine iadesine ilişkin koşullar düzenlenmiş olup, dosya kapsamında idarenin dava konusu bölüm ile ilgili 22 nci maddeye göre bir işlemi bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesi gerekir…”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 41 neyi düzenler?
Madde 41, diğer kanunlarda eski İstimlak Kanunu’na yapılan atıfların, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na yapılmış sayılacağını düzenler.
Eski İstimlak Kanunu’na yapılan atıflar geçersiz mi olur?
Eski İstimlak Kanunu’na yapılan atıflar geçersiz mi olur?
Madde 41 eski kamulaştırma davalarında önemli midir?
Evet. Eski veya özel kanunlara dayanan kamulaştırmalarda uygulanacak güncel hükmün belirlenmesi için Madde 41 önemlidir.
