Kamulaştırma Kanunu Madde 39, kamulaştırılan taşınmazın emlak vergisi değeri ile kesinleşen kamulaştırma bedeli arasındaki farkın vergilendirilmesini düzenler. Eğer taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden düşükse, aradaki fark üzerinden cezalı emlak vergisi tarh edilebilir.
Madde Metni
Madde 39 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/20 md.)
Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.
Emlak vergisi beyannamesinin ek süreye rağmen verilmemiş olması halinde, kesinleşen kamulaştırma bedeli, kamulaştırmanın yapıldığı yıla ait vergi değeri yerine geçer ve bu değer üzerinden cezalı emlak vergisi tarhiyatı yapılır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 39’un gerekçesi, taşınmazların emlak vergisi değerinin gerçek değerinden düşük gösterilmesini önlemek ve kamulaştırma sırasında ortaya çıkan değer farkını vergisel yönden dengelemektir. Kamulaştırma bedeli, çoğu durumda taşınmazın gerçek piyasa değerine daha yakın bir değer olarak ortaya çıkar.
Bu nedenle kanun, kamulaştırma bedeli ile emlak vergisine esas değer arasında fark bulunması halinde, bu fark üzerinden emlak vergisi tarhiyatı yapılmasını öngörmüştür. Beyanname verilmemişse, kesinleşen kamulaştırma bedeli ilgili yılın vergi değeri yerine geçebilir.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 39, kamulaştırma bedeli kesinleştikten sonra vergi yönünden ek yükümlülük doğabileceğini gösterir. Malik, taşınmazın emlak vergisi değerinin düşük olması halinde cezalı emlak vergisi tarhiyatı ile karşılaşabilir.
İdare açısından Madde 39, kamulaştırma sürecinde kesinleşen bedel ile vergi değeri arasındaki farkın ilgili vergi idaresi tarafından dikkate alınmasını sağlar. Ancak tarhiyatın hangi yıl için yapılacağı, geçmiş yıllara yayılıp yayılamayacağı ve kamulaştırmayı yapan idarenin ödeme sorumluluğu somut olaya göre değerlendirilmelidir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki farkın hangi yıllar için vergilendirileceğidir. Danıştay uygulamasında, kamulaştırma bedelinin geçmiş yıllara yayılı şekilde uygulanması eleştirilmiş; tarhiyatın kamulaştırmanın yapıldığı yıl bakımından değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bir diğer sorun, emlak vergisi beyannamesinin hiç verilmemiş olmasıdır. Bu durumda kesinleşen kamulaştırma bedeli, kamulaştırmanın yapıldığı yıla ait vergi değeri yerine geçebilir ve bu değer üzerinden cezalı tarhiyat yapılabilir.
Dava Süreci
Madde 39 kapsamında doğan uyuşmazlıklar çoğunlukla vergi tarhiyatı ve tahsilat işlemleriyle bağlantılıdır. Malik, cezalı emlak vergisi tarhiyatının hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa vergi mahkemesinde dava açabilir.
Mahkeme, kamulaştırma bedelinin kesinleşip kesinleşmediğini, emlak vergisi değerini, beyannamenin verilip verilmediğini, tarhiyatın hangi yıllara ilişkin yapıldığını ve kamulaştırmanın yapıldığı yılı birlikte inceler. Özellikle geçmiş yıllara yönelik geriye dönük cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk dikkatle değerlendirilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 39, özellikle yüksek bedelli arsa ve arazi kamulaştırmalarında önemlidir. Metro, yol, tramvay, enerji hattı, kentsel dönüşüm, liman, altyapı ve belediye hizmet alanı projelerinde kamulaştırma bedeli ile emlak vergisi değeri arasında ciddi farklar çıkabilir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde taşınmaz maliklerinin emlak vergisi beyanlarını, vergi değerlerini ve kesinleşen kamulaştırma bedelini birlikte kontrol etmesi gerekir. Vergi tarhiyatı yapılması halinde süreler kaçırılmadan dava yolu değerlendirilmelidir.
Yargıtay Kararları
Danıştay 9. Daire, E.1997/5059, K.1999/226, T.14.01.1999
“Yükümlünün sahibi bulunduğu taşınmazın davalı idare tarafından kamulaştırılması üzerine Kamulaştırma Kanununun 39. maddesi uyarınca 1986 ila 1994 yılları için adına tarh edilen ve kamulaştırma bedelinden mahsup yolu ile tahsil edilen kusur cezalı emlak vergisinin faizi ile birlikte red ve iadesi istemiyle dava açılmıştır.”
“2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 39. maddesinde, emlak vergisi tarhına esas olan en son vergi değerinin kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olması halinde aradaki farkın emlak vergisine tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.”
“Olayda, davalı idare tarafından bu farkın emlak vergisi genel beyan dönemine teşmil edilerek, kamulaştırmanın yapıldığı tarihten önceki yıllar için de emlak vergisi tarhiyatı yapılmıştır.”
“Oysa, gerek kamulaştırmayı yapan idare, gerekse bedele yapılan itiraz üzerine adliye mahkemeleri tarafından saptanan kamulaştırma bedeli, o taşınmazın kamulaştırmanın yapıldığı tarihteki rayiç değerini göstermekte olup; bu bedelin emlak vergisi genel beyan döneminin tümünü kapsayacak şekilde ve geçmişe teşmil edilmek suretiyle, kamulaştırmadan önceki yıllar için de ikmalen vergi hesaplanması… mümkün bulunmamaktadır.”
“Bu durumda, kamulaştırma bedeli ile beyan edilen emlak vergi değeri arasındaki fark üzerinden yapılması gereken tarhiyatın sadece kamulaştırmanın yapıldığı yıla münhasır olması gerekip, bunun da kamulaştırmayı yapan idare tarafından ödenmesi icabeder.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 39 neyi düzenler?
Madde 39, kesinleşen kamulaştırma bedeli ile emlak vergisi değeri arasındaki farkın vergilendirilmesini düzenler.
Kamulaştırma bedeli vergi değerinden yüksekse ne olur?
Kamulaştırıldığı yıla ait vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden düşükse aradaki fark üzerinden cezalı emlak vergisi tarh edilebilir.
Emlak vergisi beyannamesi verilmemişse ne olur?
Beyanname ek süreye rağmen verilmemişse, kesinleşen kamulaştırma bedeli ilgili yılın vergi değeri yerine geçebilir.
