Kamulaştırma Kanunu Madde 37, bu Kanundan doğan uyuşmazlıklarda görevli ve yetkili mahkemeyi düzenler. Buna göre adli yargıda çözümlenmesi gereken kamulaştırma uyuşmazlıkları, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde ve basit yargılama usulü ile görülür. Bu madde, kamulaştırma davalarında mahkeme seçimi ve dava süreci bakımından temel hükümlerden biridir.
Madde Metni
Yetkili ve görevli mahkeme ve yargılama usulü
Madde 37 – Bu Kanundan doğan tüm anlaşmazlıkların adli yargıda çözümlenmesi gerekenleri, taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemelerinde basit yargılama usulü ile görülür.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 37’nin gerekçesi, kamulaştırma uyuşmazlıklarında görevli ve yetkili mahkemeyi açık biçimde belirleyerek yargılama sürecindeki belirsizlikleri önlemektir. Kamulaştırma işlemleri çoğunlukla taşınmazın aynına, bedeline veya idare adına tesciline ilişkin olduğundan, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi esas alınır.
Bu düzenleme sayesinde kamulaştırma bedelinin tespiti, tescil, irtifak hakkı tesisi, tapu kaydı, bedel ödeme ve benzeri uyuşmazlıklar taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 37, kamulaştırma davasının hangi mahkemede görüleceğini bilmesi bakımından önemlidir. Malik, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılan davaları takip etmeli; tebligat, bilirkişi raporu, keşif ve bedel tespiti süreçlerine zamanında katılmalıdır.
İdare açısından Madde 37, kamulaştırma davasının doğru mahkemede açılması zorunluluğunu ortaya koyar. Yanlış yerde açılan davalar yetki uyuşmazlığına, zaman kaybına ve yargılama sürecinin uzamasına neden olabilir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, taşınmazın hangi yer mahkemesinin yetki alanında kaldığının belirlenmesidir. İlçe sınırlarının değişmesi, köy veya mahallelerin başka idari birime bağlanması, kadastro yenilemesi veya taşınmazın birden fazla yerde bulunması halinde yetkili mahkeme tartışması doğabilir.
Bir diğer sorun, uyuşmazlığın adli yargıda mı yoksa idari yargıda mı görüleceğidir. Kamulaştırma işleminin iptali gibi idari işlem niteliğindeki uyuşmazlıklar idari yargıda; bedel tespiti, tescil ve adli yargıda çözümlenmesi gereken diğer talepler ise Madde 37 kapsamında asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Dava Süreci
Madde 37 uyarınca adli yargıda görülecek kamulaştırma davaları, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır. Mahkeme, basit yargılama usulünü uygular; bu nedenle süreç yazılı yargılamaya göre daha hızlı yürütülür.
Dava sürecinde mahkeme, tapu kayıtlarını, kamulaştırma evrakını, bilirkişi raporlarını, keşif sonucunu ve taşınmazın niteliğini değerlendirir. Bedel tespiti davalarında taşınmazın arsa, arazi veya yapı niteliği ayrıca incelenir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 37, özellikle büyük ölçekli altyapı, yol, metro, tramvay, enerji hattı, kentsel dönüşüm ve belediye hizmet alanı projelerinde önemlidir. Taşınmaz hangi ilçede bulunuyorsa, adli yargıda çözümlenecek kamulaştırma uyuşmazlıklarında o yer asliye hukuk mahkemesi görevli ve yetkili olur.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde açılacak kamulaştırma davalarında taşınmazın güncel tapu kaydı, mahalle bilgisi, kadastro durumu ve imar sınırları dikkate alınarak doğru mahkeme belirlenmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/6240, K.2023/10357, T.06.11.2023
“Uyuşmazlık, 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve bu bedel karşılığından daimi irtifak hakkı/mülkiyetinin Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. adına tescili istemine ilişkindir.”
“2942 sayılı Kanun’un ‘Yetkili ve görevli mahkeme ve yargılama usulü’ başlıklı 37 nci madde şöyledir: ‘Bu Kanundan doğan tüm anlaşmazlıkların adli yargıda çözümlenmesi gerekenleri, taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemelerinde basit yargılama usulü ile görülür.’”
“6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ‘Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki’ başlıklı 12 nci maddesi şöyledir: ‘Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek davalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.’”
“Dosya kapsamında yapılan incelemede … dava konusu taşınmazın … köyü sınırları dahilinde olduğu ve anılan karar dikkate alındığında uyuşmazlığın … Asliye Hukuk Mahkemesince sonuçlandırılması gerekmektedir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 37 neyi düzenler?
Madde 37, kamulaştırma uyuşmazlıklarında görevli ve yetkili mahkemeyi ve uygulanacak yargılama usulünü düzenler.
Kamulaştırma davalarında görevli mahkeme hangisidir?
Adli yargıda görülmesi gereken kamulaştırma davalarında görevli mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesidir.
Kamulaştırma davalarında hangi yargılama usulü uygulanır?
Bu Kanundan doğan adli yargı uyuşmazlıkları basit yargılama usulü ile görülür.
