Kamulaştırma Kanunu Madde 36, kamulaştırma işlemleri tamamlandıktan ve taşınmaz idare adına geçmiş olduktan sonra aynı yer için gerçek veya tüzel kişiler adına yeniden tapu kaydı oluşturulması halinde uygulanacak yolu düzenler. Bu durumda idare, sonradan oluşan tapu kaydının iptalini isteyebilir. Amaç, kamulaştırılmış taşınmaz üzerinde sonradan ortaya çıkan mükerrer veya hatalı tapu kayıtlarını ortadan kaldırmaktır.
Madde Metni
Kamulaştırmadan sonra alınan tapu kaydının iptali
Madde 36 – Kamulaştırma kanunları uyarınca gerekli işlemler tamamlanıp tapuda kayıtlı olanların idare adına intikallerinin yapılmasından, tapuda kayıtlı olmayanların tescillerinin sağlanmasından sonra, kamulaştırılan yer için herhangi bir nedenle gerçek ve tüzelkişiler adına yeniden tapu tesis edildiği takdirde, idarenin isteği üzerine hakim, evrak üzerinde ve lüzum gördüğü takdirde mahallinde inceleme yaparak sonraki kaydın iptali hakkında bir karar verir.
Bu işlemler harca ve resme bağlı değildir.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 36’nın gerekçesi, kamulaştırma işlemi tamamlanmış bir taşınmaz üzerinde sonradan gerçek veya tüzel kişiler adına yeniden tapu tesis edilmesi halinde idarenin mülkiyet hakkını korumaktır. Kamulaştırma tamamlanmış, bedel ödenmiş ve taşınmaz idare adına geçmişse, sonradan oluşturulan tapu kaydı hukuki sorun yaratır.
Bu madde, idareye hızlı ve özel bir başvuru yolu tanır. Hakim, evrak üzerinde veya gerek görürse mahallinde inceleme yaparak sonradan oluşan kaydın iptali konusunda karar verebilir.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 36, kamulaştırma sonrası tapu kayıtlarının dikkatle incelenmesi gerektiğini gösterir. Bir taşınmaz daha önce kamulaştırılmış ve idare adına intikal etmişse, sonradan oluşan tapu kaydı her zaman malik lehine kesin hak doğurmayabilir.
İdare açısından Madde 36, kamulaştırılmış taşınmaz üzerinde daha sonra oluşan hatalı veya mükerrer tapu kayıtlarının iptali için özel bir koruma sağlar. İdare, önceki kamulaştırma belgelerini, tapu intikal kayıtlarını, kadastro ve yenileme tespitlerini dosyaya sunarak sonradan oluşan kaydın iptalini talep edebilir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, sonradan oluşan tapu kaydının gerçekten daha önce kamulaştırılan alanla çakışıp çakışmadığıdır. Kadastro yenilemesi, parsel numarası değişikliği, yol terkini, ifraz veya imar uygulamaları nedeniyle eski ve yeni parsellerin karşılaştırılması gerekir.
Bir diğer sorun, idarenin kamulaştırmanın tamamlandığını yeterli belgelerle ispatlayamamasıdır. Madde 36’nın uygulanabilmesi için önceki kamulaştırma işlemlerinin tamamlandığı ve sonradan oluşan tapu kaydının aynı alana ilişkin olduğu açık şekilde ortaya konulmalıdır.
Dava Süreci
Madde 36 kapsamında idare, kamulaştırmadan sonra oluşan tapu kaydının iptali için mahkemeye başvurur. Hakim, öncelikle kamulaştırma evrakını, tapu kayıtlarını, kadastro belgelerini, fen bilirkişi raporlarını ve taşınmazın eski-yeni parsel bağlantısını inceler.
Gerekirse mahallinde keşif yapılır. Eğer sonradan oluşturulan tapu kaydının kamulaştırılmış alan üzerinde olduğu belirlenirse, bu kaydın iptaline karar verilebilir. Bu işlemler harç ve resme tabi değildir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 36, özellikle eski yol, enerji hattı, su kanalı, baraj, demiryolu, otoyol ve kamu tesisi kamulaştırmalarında önem taşır. Zaman içinde yapılan kadastro yenilemeleri, imar uygulamaları ve parsel değişiklikleri nedeniyle daha önce kamulaştırılmış alanlar üzerinde yeni tapu kayıtları oluşabilir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde eski kamulaştırma dosyaları ile güncel tapu ve kadastro kayıtlarının karşılaştırılması gerekir. Özellikle yol olarak terkin edilen veya kamu hizmetine ayrılan alanlarda mükerrer tapu kaydı riski dikkatle incelenmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2022/9991, K.2023/275, T.12.01.2023
“Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 36 ncı maddesine dayanan kamulaştırmadan sonra alınan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.”
“Davacı idare vekili dava dilekçesinde; dava konusu … parsel sayılı taşınmazın … kamu yararı kararına istinaden … kamulaştırılmasının tamamlandığını, bedellerinin hesaplara yatırıldığını, gerekli noter tebligatlarının yapıldığını ve karayolları lehine taşınmazın yol olarak terkin edilerek kamulaştırıldığını… beyan ederek kamulaştırmadan sonra alınan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesini talep etmiştir.”
“Uyuşmazlık, temel olarak kamulaştırmadan sonra alınan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkini istemine ilişkindir.”
“2942 sayılı Kanun’un ‘Kamulaştırmadan sonra alınan tapu kaydının iptali’ kenar başlıklı 36 ncı maddesi şöyledir: ‘Kamulaştırma kanunları uyarınca gerekli işlemler tamamlanıp tapuda kayıtlı olanların idare adına intikallerinin yapılmasından, tapuda kayıtlı olmayanların tescillerinin sağlanmasından sonra, kamulaştırılan yer için herhangi bir nedenle gerçek ve tüzel kişiler adına yeniden tapu tesis edildiği takdirde, idarenin isteği üzerine hakim, evrak üzerinde ve lüzum gördüğü takdirde mahallinde inceleme yaparak sonraki kaydın iptali hakkında bir karar verir.’”
“Dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporları uyarınca 2942 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinde yer alan koşulların bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi yerindedir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 36 neyi düzenler?
Madde 36, kamulaştırmadan sonra aynı yer için gerçek veya tüzel kişiler adına yeniden tapu kaydı oluşması halinde bu kaydın iptalini düzenler.
Sonradan oluşan tapu kaydı her durumda iptal edilir mi?
Hayır. Önceki kamulaştırma işleminin tamamlandığı ve sonradan oluşan tapu kaydının aynı alan üzerinde olduğu ispatlanmalıdır.
Madde 36 davasında hangi belgeler önemlidir?
Kamulaştırma Kanunu Madde 36, tapu kaydının iptali, kamulaştırma sonrası kayıt, kadastro, yol terkini ve malik hakları bakımından açıklanır.
