Kamulaştırma Kanunu Madde 34, taşınmaz malikinin, Madde 31’deki yasaklara rağmen avukat, dava vekili, kanuna göre görevlendirilen kişiler veya üçüncü kişilere verdiği para ve sağladığı yararları geri alma hakkını düzenler. Bu madde, özellikle kamulaştırma bedelinin malike ait olduğunu ve yasak işlemler yoluyla üçüncü kişilere aktarılmasının sonradan geri istenebileceğini güvence altına alır.
Madde Metni
Mal sahibinin sağladığı yararları geri alma hakkı
Madde 34 – Mal sahiplerinin 31 inci maddedeki yasaklara rağmen avukat veya dava vekillerine veya bu Kanuna göre görevlendirilenlere veya üçüncü şahıslara verdikleri paraları veya sağladıkları yararlar karşılığını bir yıl içinde geri almaya hakları vardır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 34’ün gerekçesi, Madde 31’deki yasak iş ve eylemlere rağmen taşınmaz malikinden alınan para veya menfaatlerin iadesini sağlamaktır. Kanun koyucu, yalnızca yasak ve ceza düzenlemesi yapmakla yetinmemiş; malik lehine ayrıca geri alma hakkı tanımıştır.
Bu düzenleme, özellikle kamulaştırma bedelinden pay alınması, malike önceden ödeme yapılması, dava giderlerinin üstlenilmesi veya üçüncü kişilere menfaat sağlanması gibi durumlarda malikin korunmasını amaçlar.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 34, kanuna aykırı şekilde ödediği paraları veya sağladığı menfaatleri geri isteyebilmesi bakımından önemlidir. Malik, Madde 31’de yasaklanan işlemler nedeniyle avukata, dava vekiline, görevli kişiye veya üçüncü kişiye yaptığı ödemeleri bir yıl içinde talep edebilir.
İdare açısından Madde 34, kamulaştırma sürecinin taraflar ve vekiller yönünden hukuka uygun yürütülmesini destekler. İdare, kamulaştırma bedelinin doğru kişiye ve doğru şekilde ödenmesini sağlamalı; bedelin avukat, aracı veya üçüncü kişilerce hukuka aykırı biçimde paylaşılmasına yol açacak işlemlerden kaçınmalıdır.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kamulaştırma bedelinin bir kısmının avukatlık ücreti, masraf, danışmanlık, aracılık veya komisyon adı altında alınmasıdır. Eğer bu işlem Madde 31’deki yasaklar kapsamına giriyorsa, malik Madde 34 uyarınca verdiği parayı veya sağladığı menfaati geri isteyebilir.
Bir diğer sorun, bir yıllık sürenin ne zaman başlayacağıdır. Somut olayda ödemenin yapıldığı tarih, malikin yasak işlemi öğrendiği tarih, bedelin tahsil edildiği tarih ve taraflar arasındaki ilişki ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu nedenle iade davasında ödeme belgeleri, banka kayıtları, vekalet sözleşmesi ve kamulaştırma dosyası önem taşır.
Dava Süreci
Madde 34 kapsamında malik, yasak iş veya eylem nedeniyle ödediği paranın ya da sağladığı menfaatin iadesi için alacak davası açabilir. Mahkeme, önce işlemin Kamulaştırma Kanunu Madde 31 kapsamında yasak olup olmadığını inceler.
Eğer ödeme veya menfaat sağlama yasak işlem kapsamında görülürse, malik bir yıllık süre içinde geri alma hakkını kullanabilir. Davada banka dekontları, makbuzlar, vekalet ücreti sözleşmeleri, tahsilat belgeleri, kamulaştırma bedeli ödeme kayıtları ve taraf beyanları delil olarak değerlendirilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 34, özellikle yüksek bedelli kamulaştırma dosyalarında önem taşır. Yol, metro, tramvay, enerji hattı, altyapı, kentsel dönüşüm ve belediye hizmet alanı kamulaştırmalarında maliklerin, kamulaştırma bedeli üzerinden yapılan hukuka aykırı kesinti veya paylaştırmalara karşı dikkatli olması gerekir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde kamulaştırma bedeli üzerinden yapılan vekalet ücreti, komisyon, masraf veya aracılık ödemeleri Madde 31 ve Madde 34 kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2022/3700, K.2023/1980, T.21.06.2023
“Davacı; maliki olduğu taşınmazlar yönünden İSKİ Genel Müdürlüğü’nün aldığı kamulaştırma kararı kapsamında … kamulaştırma bedel tespiti ve tescili istekli ikame edilen davada vekil olarak davalı avukatın yer aldığını, davalarda karar altına alınan tutarların toplamı 16.055.017,89 TL olmasına rağmen davalı avukat tarafından tahsil edilen bu tutardan 13.121.017,89 TL’nin tarafına havale edildiğini… ileri sürerek, avukatın zimmetinde kalan 2.931.000,00 TL’nin … tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.”
“2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 31 inci maddeye göre aşağıda yazılı işler ve eylemler yasaktır… Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılması.”
“Anılan Kanunun 34 üncü maddesine göre, ‘Mal sahiplerinin 31 inci maddedeki yasaklara rağmen avukat veya dava vekillerine veya bu Kanuna göre görevlendirilenlere veya üçüncü şahıslara verdikleri paraları veya sağladıkları yararlar karşılığını bir yıl içinde geri almaya hakları vardır.’”
“Taraflar arasında yapılan protokole göre, kamulaştırma davasında artırılan bedelin %15’i vekâlet ücreti olarak kararlaştırılmıştır. Kamulaştırma Kanunu 31/1-e maddesine göre kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılması yasaklandığından taraflar arasında yapılan sözleşme geçersiz sayılmaktadır.”
“Kamulaştırma bedelinin tespit ve tesciline ilişkin bir davada, avukatlık ücretinin nispi olarak kararlaştırılmasının, anılan yasa hükümleri gereğince yasak ve suç teşkil etmesi itibariyle geçersiz olduğunun kabulü gerekir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 34 neyi düzenler?
Madde 34, maliklerin Madde 31’deki yasaklara rağmen verdikleri para veya sağladıkları yararları bir yıl içinde geri alma hakkını düzenler.
Malik avukata verdiği kamulaştırma bedeli payını geri isteyebilir mi?
Evet. Ödeme Madde 31’deki yasaklar kapsamındaysa, malik Madde 34 uyarınca geri alma hakkını kullanabilir.
Madde 34’te süre ne kadardır?
Malik, yasak işlem nedeniyle verdiği para veya sağladığı yarar karşılığını bir yıl içinde geri isteyebilir.
