Kamulaştırma Kanunu Madde 33, Madde 31’de düzenlenen yasak iş ve eylemlere aykırı davranılması halinde uygulanacak cezaları düzenler. Bu madde; bilirkişilerin haksız çıkar sağlaması, kamulaştırma bedelinin avukat veya dava vekiline ait olacağının kararlaştırılması, dava giderlerinin üstlenilmesi ve benzeri yasak fiillerin cezai yaptırımını belirler.
Madde Metni
Madde 33 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/19 md.)
Fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, bu Kanunun 31 inci maddesinin (a) bendine aykırı hareket edenler iki yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve iki milyar liradan dört milyar liraya kadar; (d), (e) ve (f) bentlerine aykırı hareket edenler ise, bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve beşyüz milyon liradan bir milyar liraya kadar ağır para cezasıyla, (b) ve (c) bentlerine aykırı hareket edenler, altı aydan iki yıla kadar hapis ve ikiyüz milyon liradan dörtyüz milyon liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. Bu maddedeki para cezaları her yıl 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı TürkCeza Kanununun ek 2 nci maddesi hükümleri uyarınca artırılır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 33’ün gerekçesi, Madde 31’de sayılan yasakların etkili şekilde uygulanmasını sağlamaktır. Yalnızca yasak koymak yeterli görülmemiş; bu yasaklara aykırı davrananlar hakkında hapis ve para cezası öngörülmüştür.
Bu düzenleme, özellikle kamulaştırma bedelinin malike ait olmasını, avukat veya aracı kişiler tarafından bedel üzerinden haksız menfaat sağlanmamasını ve yargılama sürecinin dürüst biçimde yürütülmesini amaçlar.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 33, kamulaştırma bedeli üzerinde üçüncü kişilerin haksız menfaat elde etmesini önleyen cezai bir güvencedir. Malik, kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukata ya da dava vekiline ait olacağı yönündeki anlaşmaların hukuki ve cezai risk taşıdığını bilmelidir.
İdare açısından Madde 33, kamulaştırma sürecinde görev alan kişilerin, bilirkişilerin ve taraf vekillerinin kanuna uygun davranmasını sağlayan tamamlayıcı bir hükümdür. İdare, kamulaştırma işlemlerinde yasak fiillerin ortaya çıkmaması için süreci şeffaf yürütmeli ve özellikle ödeme, tebligat ve tapu işlemlerini kayıt altına almalıdır.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kamulaştırma bedeli üzerinden yüzdeyle avukatlık ücreti kararlaştırılmasıdır. Madde 31’de bu tür anlaşmalar yasaklanmış; Madde 33’te ise bu yasağa aykırı davranışların cezai yaptırımı düzenlenmiştir.
Bir diğer sorun, hangi fiilin daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç oluşturduğudur. Madde 33, “fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde” uygulanır. Bu nedenle somut olayda sahtecilik, dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma veya zimmet gibi daha ağır suçların oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilir.
Dava Süreci
Madde 33 kapsamındaki fiiller ceza soruşturmasına konu olabilir. Savcılık; yasak sözleşmeleri, ödeme kayıtlarını, vekalet ücreti anlaşmalarını, bilirkişi ilişkilerini, tapu devri ve temlik işlemlerini inceleyerek fiilin Madde 31’deki yasaklardan hangisine aykırı olduğunu değerlendirir.
Ceza yargılamasında mahkeme, öncelikle fiilin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturup oluşturmadığını inceler. Böyle bir suç yoksa, Madde 33’te öngörülen yaptırımlar uygulanabilir. Hukuk davalarında ise yasak fiile dayanan sözleşmelerin geçersizliği ve ödenen bedellerin iadesi ayrıca gündeme gelebilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 33, özellikle yüksek bedelli kamulaştırma dosyalarında önemlidir. Metro, tramvay, yol, enerji hattı, altyapı, kentsel dönüşüm ve belediye hizmet alanı kamulaştırmalarında malikin kamulaştırma bedelini koruyan hükümler dikkatle uygulanmalıdır.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde kamulaştırma bedeli üzerinden yapılan vekalet ücreti anlaşmaları, dava giderlerinin üstlenilmesi veya bedelin önceden ödenmesi gibi işlemler Madde 31 ve Madde 33 kapsamında hukuki risk doğurabilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2022/3700, K.2023/1980, T.21.06.2023
“Davacı vekili istinafında; davalı avukatın sadece maktu ücrete hak kazandığını, Avukatlık Kanunu 164/4 maddesinin uygulanmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kamulaştırma Kanununun 31 ve 33 üncü maddelerinin uygulanması gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.”
“2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 31 inci maddesi; ‘Aşağıda yazılı işler ve eylemler yasaktır… Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılması.’”
“Aynı Kanunun 33 üncü maddesi ‘Fiilleri daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, bu Kanunun 31 inci maddesinin (a) bendine aykırı hareket edenler iki yıldan aşağı olmamak üzere hapis… (d), (e) ve (f) bentlerine aykırı hareket edenler ise, bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve ağır para cezasıyla… cezalandırılırlar.’ şeklindedir.”
“Ancak Kamulaştırma Kanununun 31 inci maddesinin (e) bendinde ‘kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılması’nın yasak ve suç sayılan bir eylem olduğu, aynı Kanunun 33 üncü maddesinde de, 31 inci maddenin (e) bendine aykırı hareket edenler hakkında bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve ağır para cezası öngörüldüğü açıkça yazılıdır.”
“Bu durumda kamulaştırma davaları ile ilgili olarak vekalet ücretinin belirlenmesi konusunda, özel kanun niteliğindeki Kamulaştırma Kanununun öncelikle uygulanması gerekeceğinden, kamulaştırma bedelinin tespit ve tesciline ilişkin bir davada, avukatlık ücretinin nispi olarak kararlaştırılmasının, anılan yasa hükümleri gereğince yasak ve suç teşkil etmesi itibariyle geçersiz olduğunun kabulü gerekir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 33 neyi düzenler?
Madde 33, Madde 31’de sayılan yasak iş ve eylemlere aykırı davranılması halinde uygulanacak cezaları düzenler.
Kamulaştırma bedelinden avukata yüzde verilmesi cezai risk doğurur mu?
Evet. Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat ya da dava vekiline ait olacağı kararlaştırılamaz; bu durum Madde 31 ve Madde 33 kapsamında değerlendirilir.
Madde 33 her durumda uygulanır mı?
Hayır. Fiil daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç oluşturuyorsa, somut olaya göre daha ağır ceza hükümleri uygulanabilir.
