Kamulaştırma Kanunu Madde 31, kamulaştırma sürecinde yapılması yasak olan iş ve eylemleri düzenler. Bu madde özellikle bilirkişilerin çıkar sağlamasını, tebligattan sonra taşınmazın devrini, dava giderlerinin avukatlarca üstlenilmesini ve kamulaştırma bedelinin avukat veya dava vekiline ait olacağının kararlaştırılmasını yasaklar. Amaç, kamulaştırma sürecinde malik haklarını, yargılamanın tarafsızlığını ve kamu düzenini korumaktır.
Madde Metni
Madde 31 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/18 md.)
Aşağıda yazılı işler ve eylemler yasaktır.
a) 15 inci madde uyarınca oluşturulan bilirkişilerin, kendilerine mahkemece takdir edilen ücret dışında herhangi bir suretle çıkar sağlamaları,
b) Mahkemece 10 uncu madde uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmaz malın başkasına devir ve ferağ veya temliki.
c) Dava giderlerinin avukat veya dava vekilleri veya onlar adına hareket edenler tarafından kabullenilmesi.
d) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının nakden veya başka bir şekilde, avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenler tarafından mal sahibine önceden ödenmesi.
e) Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılması.
f)Yukarıda yazılı bentlerde yasaklanan fiillerin avukat veya dava vekillerince bizzat veya aracı ile mal sahibine teklif edilmesi veya bunlara yardımcı olunması.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 31’in gerekçesi, kamulaştırma bedelinin tespiti sürecinde kötüye kullanımları önlemek ve taşınmaz malikinin ekonomik olarak korunmasını sağlamaktır. Kamulaştırma sürecinde malik, çoğu zaman idare karşısında daha zayıf konumda olabilir.
Bu nedenle kanun, bilirkişilerin ücret dışında çıkar sağlamasını, avukat veya dava vekillerinin kamulaştırma bedelinden pay almasını, bedeli önceden ödeyerek maliki yönlendirmesini ve dava giderlerini üstlenmesini yasaklamıştır. Bu düzenleme, kamulaştırma bedelinin doğrudan malike ait olduğunu güvence altına alır.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 31, kamulaştırma bedelinin üçüncü kişiler veya vekiller tarafından paylaşılmasının önüne geçer. Malik, kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukata ya da dava vekiline ait olacağı yönündeki sözleşmelerin hukuken geçersiz olabileceğini bilmelidir.
İdare açısından Madde 31, kamulaştırma sürecinin usule uygun, şeffaf ve güvenilir yürütülmesini sağlar. Özellikle 10. maddeye göre yapılan tebligat, davet veya ilandan sonra taşınmazın devri yasaklandığından, idare tapu kayıtlarını ve taraf sıfatını dikkatle takip etmelidir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, kamulaştırma bedeli üzerinden yüzdeyle avukatlık ücreti kararlaştırılmasıdır. Yargıtay uygulamasında, kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukata ait olacağına ilişkin sözleşmeler Kamulaştırma Kanunu Madde 31 kapsamında yasak iş olarak değerlendirilebilmektedir.
Bir diğer sorun, mahkemece yapılan tebligat veya ilandan sonra taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesidir. Madde 31, bu aşamadan sonra taşınmazın başkasına devir, ferağ veya temlikini yasaklamaktadır. Bu yasak, kamulaştırma sürecinde taraf değişikliği ve bedel ödeme karmaşasını önlemeyi amaçlar.
Dava Süreci
Madde 31, özellikle Kamulaştırma Kanunu Madde 10 kapsamında açılan bedel tespiti ve tescil davalarında önem taşır. Mahkemece yapılan tebligat, davet veya ilan sonrasında taşınmazın devredilmesi yasak olduğundan, dava sürecinde malik sıfatı ve tapu kayıtları dikkatle incelenir.
Avukatlık ücret sözleşmeleri bakımından da Madde 31 önemlidir. Kamulaştırma bedelinin belirli bir oranının avukata bırakılacağına dair anlaşmalar, yargı denetiminde geçersizlik ve hatta ceza hükümleriyle bağlantılı şekilde değerlendirilebilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 31, özellikle yoğun kamulaştırma davalarının görüldüğü bölgelerde malikler açısından önemlidir. Yol, metro, tramvay, altyapı, enerji hattı, kentsel dönüşüm ve belediye hizmet alanı kamulaştırmalarında maliklerin vekalet ve ücret sözleşmelerini dikkatle düzenlemesi gerekir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında; bedelin avukat veya üçüncü kişilere devri, dava giderlerinin üstlenilmesi ve tebligattan sonra taşınmaz devri gibi işlemler hukuki risk doğurabilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E.2014/881, K.2014/16658, T.29.05.2014
“Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine göre açılmış kamulaştırma bedelinin tespiti ve yerin idare adına tescili davasında, davalı tarafı temsil eden avukatın vekalet ücreti alacağına ilişkindir.”
“Taraflar arasındaki tarihsiz ücret sözleşmesinde, kamulaştırma bedelinin alınması ve dava açılması, takibi ve sonuçlandırılması sonucunda, toplam avukatlık ücretinin kamulaştırma bedelinin %15’inin ücret olarak alınacağının kararlaştırıldığı… anlaşılmaktadır.”
“2942 Sayılı Kamulaştırma yasasının ‘Yasak İşler ve Eylemler’ başlığını taşıyan 31. maddesinin (e) bendinde ‘Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat veya dava vekili veya onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılamayacağı’ hüküm altına alınmıştır.”
“Bu nedenle yasanın açık düzenlemeleri karşısında kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukata ait olacağına ilişkin her türlü ücret kararlaştırmalarının yasaklandığı ve suç sayıldığı, taraflar arasında kurulduğu kabul edilen sözleşmenin BK 19 ve 20. maddeleri ile Yasanın 31. maddesi gereği kesin hükümsüzlüğü gözönüne alınmalıdır.”
“Mahkemece, davacı avukatın, davalıları temsil ettiği kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarında maktu vekalet ücreti alabileceği göz önünde bulundurularak… karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 31 neyi düzenler?
Madde 31, kamulaştırma sürecinde yapılması yasak olan iş ve eylemleri düzenler.
Kamulaştırma bedelinden avukata yüzde verilmesi kararlaştırılabilir mi?
Hayır. Kamulaştırma bedelinin tamamının veya bir kısmının avukat ya da dava vekiline ait olacağı kararlaştırılamaz.
Tebligattan sonra taşınmaz devredilebilir mi?
Hayır. Mahkemece yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir, ferağ veya temliki yasaktır.
