Kamulaştırma Kanunu Madde 30, bir kamu kurumuna ait taşınmazın, kaynak veya irtifak hakkının başka bir kamu kurumu tarafından kamulaştırılamayacağını, bunun yerine özel bir idareler arası devir usulü uygulanacağını düzenler. Bir idarenin başka bir idareye ait taşınmaza ihtiyacı varsa, önce bedel belirlenir ve mal sahibi idareye yazılı başvuru yapılır.
Madde Metni
Bir idareye ait taşınmaz malın diğer idareye devri
Madde 30 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/17 md.)
Kamu tüzelkişilerinin ve kurumlarının sahip oldukları taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakları diğer bir kamu tüzelkişisi veya kurumu tarafından kamulaştırılamaz.
Taşınmaz mala; kaynak veya irtifak hakkına ihtiyacı olan idare, 8 inci madde uyarınca bedeli tespit eder. Bu bedel esas alınarak ödeyeceği bedeli de belirterek mal sahibi idareye yazılı olarak başvurur. Mal sahibi idare devire muvafakat etmez veya altmış gün içinde cevap vermez ise anlaşmazlık, alıcı idarenin başvurusu üzerine Danıştay ilgili idari dairesince incelenerek iki ay içinde kesin karara bağlanır.
Taraflar bedelde anlaşamadıkları takdirde; alıcı idare, devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde, 10 uncu maddede yazılı usule göre mahkemeye başvurarak, kamulaştırma bedelinin tespitini ister. Bu durumda yapılacak yargılamada mahkemece, 29/6/1938 tarihli ve 3533 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.
Mahkemece, 10 uncu maddede öngörülen usule göre kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit olarak mal sahibi idareye verilmek üzere belirleyeceği bir bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için alıcı idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Alıcı idare tarafından kamulaştırma bedelinin mal sahibi idare adına bankaya yatırıldığına dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın alıcı idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin mal sahibi idareye ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup tarafların bedele ilişkin temyiz hakları saklıdır.
Bu suretle devir alınan taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başkaca bir kamusal amaçla kullanılamaz. Aksi takdirde devreden idare, 23 üncü madde uyarınca taşınmaz malı geri alabilir. Bu husus tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir.
(Ek fıkra: 20/8/2016-6745/32 md.) İçişleri Bakanlığının güvenlik gerekçesiyle ihtiyaç duyduğu, kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ve il özel idareleri dâhil mahalli idareler ve diğer kamu tüzel kişilerine ait taşınmazlar, kaynak veya irtifak hakları, Cumhurbaşkanı kararıyla resen Hazine adına tescil ve İçişleri Bakanlığına tahsis edilir. Taşınmazın bedeli, tescil işleminden itibaren altmış gün içinde bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen kriterler de dikkate alınmak suretiyle valiliklerce resen tespit edilir. Bedele ilişkin itirazlar Danıştaya yapılır. İtirazlar tescil işlemini durdurmaz. Mahkemelerce ihtiyati tedbir ve yürütmenin durdurulması kararları verilemez, 3533 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Bu taşınmazlara ilişkin olarak ihtiyaç duyulan imar planı değişiklikleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca resen yapılır veya yaptırılır.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 30’un gerekçesi, kamu tüzel kişileri arasında klasik kamulaştırma yoluna gidilmesini önlemektir. Çünkü kamulaştırma, kural olarak özel mülkiyete konu taşınmazların kamu yararı amacıyla idareye geçirilmesi için öngörülmüş bir yoldur.
Kamu idareleri arasında taşınmaz ihtiyacı doğduğunda ise süreç devir, bedel tespiti, gerektiğinde Danıştay incelemesi ve mahkemece bedel belirlenmesi yoluyla yürütülür. Böylece kamu kurumları arasındaki taşınmaz ihtiyacı, özel bir usulle çözümlenir.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Mal sahibi idare açısından Madde 30, kendi mülkiyetindeki taşınmazın başka bir idareye devri konusunda muvafakat verip vermeme ve bedel konusunda itiraz etme hakkını korur. Mal sahibi idare, taşınmazın devrine veya belirlenen bedele karşı çıkabilir.
Alıcı idare açısından Madde 30, ihtiyaç duyulan taşınmazın başka bir kamu kurumuna ait olması halinde izlenecek yolu gösterir. Alıcı idare, doğrudan kamulaştırma davası açmak yerine önce yazılı başvuru yapmalı, bedeli belirtmeli ve kanundaki usulü takip etmelidir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, taraflar arasında uyuşmazlığın devir konusunda mı yoksa bedel konusunda mı olduğunun belirlenmesidir. Eğer mal sahibi idare devre açıkça karşı çıkıyorsa, uyuşmazlık Danıştay ilgili idari dairesince incelenir.
Bir diğer sorun, yalnızca bedelde anlaşmazlık bulunmasına rağmen mahkemenin davayı usulden reddetmesidir. Yargıtay uygulamasına göre devir konusunda anlaşmazlık yok, yalnızca bedel konusunda uyuşmazlık varsa mahkeme davaya devam ederek bedel tespiti ve tescil kararı vermelidir.
Dava Süreci
Madde 30 kapsamında alıcı idare, öncelikle ihtiyaç duyduğu taşınmazın bedelini Kamulaştırma Kanunu Madde 8 uyarınca tespit eder ve ödeyeceği bedeli belirterek mal sahibi idareye yazılı başvuruda bulunur. Mal sahibi idare devre muvafakat etmez veya 60 gün içinde cevap vermezse, uyuşmazlık Danıştay ilgili idari dairesince kesin olarak karara bağlanır.
Taraflar yalnızca bedelde anlaşamazsa, alıcı idare devirde anlaşma tarihinden veya Danıştay kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde mahkemeye başvurarak bedelin tespitini ister. Bedel bankaya yatırıldıktan sonra mahkeme taşınmazın alıcı idare adına tesciline karar verir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 30, özellikle belediyeler, Hazine, DSİ, Karayolları, TCDD, enerji idareleri, il özel idaresi niteliğindeki kurumlar ve diğer kamu tüzel kişileri arasındaki taşınmaz ihtiyaçlarında gündeme gelebilir. Yol, metro, tramvay, enerji hattı, su iletim hattı, kamu tesisi ve altyapı projeleri bu maddeyle bağlantılı olabilir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes ve Urla gibi ilçelerde kamu kurumları arasında taşınmaz devri yapılırken; taşınmazın hangi idare adına kayıtlı olduğu, devre muvafakat verilip verilmediği, bedel uyuşmazlığı ve Danıştay süreci dikkatle incelenmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2025/12867, K.2026/4432, T.11.03.2026
“Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.”
“Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi hükmünün sübuta ermesi için taraflar arasında hem bedel hem de devir yönünden anlaşmazlık mevcut olması gerekirken somut olayda davalı belediyenin devire ilişkin herhangi bir itirazı bulunmadığından yerel Mahkemece Danıştay’a başvurulmadan dava açıldığı sebebiyle usul yönünden ret kararı verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.”
“Dosya içindeki bilgi ve belgelere göre, davacı idarenin … dava konusu taşınmazın belirlenen bedel karşılığında 2942 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesi uyarınca devri hususunda muvafakat verilmesini talep ettiği, davalı idarenin … kıymet takdir komisyonunca belirlenen kamulaştırma bedelini kabul etmediklerini belirttiği…”
“…dolayısıyla devir konusunda bir anlaşmazlığın bulunmadığı, tarafların bedel konusunda anlaşamadıkları açıkça belli olduğundan davaya devam olunarak kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmesi gerekirken, devir konusunda anlaşma yapılmadığından bahisle yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 30 neyi düzenler?
Madde 30, bir kamu kurumuna ait taşınmazın başka bir kamu kurumu tarafından klasik kamulaştırma yoluyla değil, idareler arası devir usulüyle alınmasını düzenler.
Kamu kurumuna ait taşınmaz kamulaştırılabilir mi?
Hayır. Kamu tüzel kişileri ve kurumlarına ait taşınmazlar başka bir kamu kurumu tarafından klasik anlamda kamulaştırılamaz; Madde 30’daki özel usul uygulanır.
Sadece bedelde anlaşmazlık varsa ne olur?
Devir konusunda uyuşmazlık yoksa, alıcı idare mahkemeye başvurarak bedel tespiti ve tescil talep edebilir.
