Kamulaştırma Kanunu Madde 28, bazı kamu idarelerine belirli şartlarla kireç, taş ve kum ocaklarını bedelsiz kullanma yetkisi tanır. Bu yetki, özellikle milli savunma, karayolu, demiryolu ve su tesisleri gibi kamu hizmetlerinin yürütülmesi için gerekli malzemelerin temininde gündeme gelir. Ancak bu kullanım, gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde, tasarrufunda ya da ruhsatlı intifasında olmayan ocaklarla sınırlıdır.
Madde Metni
Madde 28 – Milli savunma inşaat ve tesisatı için gerekli görülen gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyet ve tasarrufunda veya ruhsatname ile intifaları altında bulunmayan kireç, taş ve kum ocaklarını, hiç bir resim ve ücrete tabi olmadan kullanmaya Milli Savunma Bakanlığı yetkilidir.
Bayındırlık, Köy İşleri ve Kooperatifler bakanlıkları ile T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü de aynı sebep ve şartlarla, demiryolu hattının veya karayolunun veya su tesislerinin her yönündeki, gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyet ve tasarrufunda veya ruhsatname ile intifaları altında bulunmayan kireç, taş ve kum ocaklarını hiç bir resim ve ücrete tabi olmadan kullanabilirler.
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 28’in gerekçesi, stratejik ve altyapı niteliğindeki kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında ihtiyaç duyulan yapı malzemelerinin hızlı ve maliyetsiz şekilde temin edilmesini sağlamaktır. Özellikle milli savunma inşaatları, demiryolu, karayolu ve su tesisleri için kireç, taş ve kum gibi temel malzemeler zorunlu olabilir.
Bu madde, idareye sınırsız bir kullanma yetkisi vermez. Bedelsiz kullanım yetkisi yalnızca başkasının özel mülkiyetinde, tasarrufunda veya ruhsatlı kullanımında bulunmayan ocaklar bakımından söz konusu olabilir.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 28, idarenin bedelsiz kullanım yetkisinin özel mülkiyet hakkını ortadan kaldırmadığını gösterir. Bir kireç, taş veya kum ocağı gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisinin mülkiyetinde, tasarrufunda veya ruhsatlı kullanımındaysa, idarenin bu maddeye dayanarak bedelsiz kullanım iddiası dikkatle incelenmelidir.
İdare açısından Madde 28, kamu hizmeti için gerekli malzeme ocaklarının belirli koşullarda ücretsiz kullanılmasını sağlar. Ancak idare, kullanacağı alanın özel mülkiyete veya ruhsata konu olup olmadığını araştırmalı; aksi halde kamulaştırma, tazminat veya haksız el atma uyuşmazlıkları doğabilir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, taş, kum veya kireç ocağının hukuki niteliğinin belirlenmesidir. Ocak devletin hüküm ve tasarrufu altında mı, özel mülkiyete konu mu, ruhsatlı işletme kapsamında mı, yoksa kamu hizmeti için ayrılmış bir alan mı; bu ayrım bedelsiz kullanım yetkisinin uygulanıp uygulanmayacağını belirler.
Bir diğer sorun, idarenin bedelsiz kullanım yetkisi ile kamulaştırma yetkisi arasındaki sınırdır. Eğer alan özel mülkiyete konuysa veya hak sahibi üçüncü kişiler varsa, idarenin yalnızca Madde 28’e dayanarak bedelsiz kullanım yapması hukuki uyuşmazlık yaratabilir.
Dava Süreci
Madde 28 ile ilgili uyuşmazlıklar çoğunlukla taş, kum veya kireç ocağının özel mülkiyete, ruhsata veya kamu kullanımına tabi olup olmadığı noktasında ortaya çıkar. Bu durumda mahkeme, tapu kaydı, ruhsat durumu, tahsis belgeleri, kamu yararı kararı ve fiili kullanım durumunu birlikte inceler.
Eğer taşınmaz özel mülkiyete konuysa veya idare tarafından kamulaştırma işlemi başlatılmışsa, uyuşmazlık kamulaştırma bedelinin tespiti, tescil, tazminat veya kamulaştırmasız el atma davası şeklinde gündeme gelebilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 28, özellikle yol, altyapı, baraj, su iletim hattı, taş ocağı, stabilize malzeme alanı ve kamu inşaatları bakımından önem taşıyabilir. Kamu idaresinin malzeme temini amacıyla kullandığı alanların hukuki statüsü açıkça belirlenmelidir.
Kemalpaşa, Aliağa, Menemen, Torbalı, Menderes, Ödemiş, Tire, Bergama ve Kınık gibi bölgelerde taş, kum, kireç ve malzeme ocaklarıyla ilgili uyuşmazlıklarda; alanın özel mülkiyet, mera, hazine arazisi, ruhsat sahası veya kamu hizmetine tahsisli alan olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2016/18551, K.2017/620, T.25.01.2017
“Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.”
“Dosyada bulunan kanıt ve belgelere göre dava konusu taşınmazın … Taş Ocağı kamulaştırma sahasında kaldığı, Karayolları Genel Müdürlüğünce kamu yararı kararına istinaden kamulaştırılmasına karar verildiği…”
“Mahkemece Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliğinin 73. maddesinin 7. bendinde bulunan ‘I.Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi için kamulaştırma hükümleri uygulanmaz.’ düzenlemesi uyarınca davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.”
“Kamu kurum ve kuruluşlarının kamu hizmetlerini yürütürken ihtiyaç duyacakları yerlerle ilgili olarak genel kamulaştırma hükümleri ve özel kanunlardaki hükümler çerçesinde kamulaştırma yetkileri bulunmaktadır. Buna göre anılan yönetmeliğin ilgili madde ve fıkrasının dava dosyasında uygulama imkanı bulunmamaktadır.”
“Mahkemece işin esasına girilip oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 28 neyi düzenler?
Madde 28, belirli kamu idarelerinin kireç, taş ve kum ocaklarını bazı şartlarla bedelsiz kullanma yetkisini düzenler.
İdare özel mülkiyetteki taş ocağını bedelsiz kullanabilir mi?
Hayır. Madde 28, gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetinde, tasarrufunda veya ruhsatlı kullanımında bulunan ocaklar için sınırsız bedelsiz kullanım hakkı vermez.
Madde 28 hangi kamu hizmetleri için önemlidir?
Özellikle milli savunma, karayolu, demiryolu ve su tesisleri gibi kamu hizmetlerinde ihtiyaç duyulan malzeme ocakları bakımından uygulanabilir.
