Kamulaştırma Kanunu Madde 25, kamulaştırma sürecinde hakların ne zaman sınırlandırılacağını ve mülkiyetin idareye ne zaman geçeceğini düzenler. Kamulaştırma işlemi, malik bakımından mahkemece yapılan tebligatla başlar; ancak mülkiyetin idareye geçmesi, mahkemece verilen tescil kararı ile gerçekleşir. Bu nedenle tescil kararı, kamulaştırma sürecinde kritik dönüm noktasıdır.
Madde Metni
Hakların sınırlandırılması ve mülkiyetin idareye geçmesi
Madde 25 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/14 md.)
Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi, mal sahibi için 10 uncu madde uyarınca mahkemece yapılan tebligatla başlar. Mülkiyetin idareye geçmesi, mahkemece verilen tescil kararı ile olur.
Mahkemece verilen tescil kararı tarihinden itibaren taşınmaz mal sahibinin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz malda yeni inşaat veya ekim yapmak veya mevcut inşaatta esaslı değişiklikler meydana getirmek gibi kullanma hakları kalkar. Bundan sonra yapılanların değeri dikkate alınmaz.
(Ek fıkra: 12/7/2013-6495/27 md.) Baraj, sulama şebekeleri ve boru hatları, karayolu, demiryolu, liman ve havaalanı gibi gelecek yıllara sari büyük projelerde kamu yararı kararı kamulaştırılacak taşınmazların bulunduğu mahalle ve/veya köy muhtarlığında on beş gün süre ile asılmak suretiyle ilan edilir. Kamu yararı kararının ilan süresinin bitiminden itibaren, kamulaştırılacak taşınmazlar üzerine yapılan sabit tesisler ile dikilen ağaçların bedeli, kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınmaz. (Değişik üçüncü cümle: 19/4/2018-7139/28 md.) Taşınmazlardaki bu sınırlama ilan tarihinin bitiminden itibaren beş yıl olup, (…)
Madde Gerekçesi
Kamulaştırma Kanunu Madde 25’in gerekçesi, malikin haklarının hangi aşamada sınırlanacağını ve taşınmaz mülkiyetinin idareye hangi hukuki işlemle geçeceğini açık şekilde belirlemektir. Bu düzenleme, hem taşınmaz maliki hem de idare açısından belirsizliği önler.
Maddeye göre malik, tescil kararından sonra taşınmaz üzerinde yeni inşaat, yeni ekim veya mevcut yapıda esaslı değişiklik yapamaz. Bu aşamadan sonra yapılan işlemlerin değeri kamulaştırma bedeli hesabında dikkate alınmaz.
Taşınmaz Maliki Ve İdare Açısından Önemi
Taşınmaz maliki açısından Madde 25, kamulaştırma sürecinde hangi tarihe kadar taşınmaz üzerinde tasarruf hakkının devam ettiğini gösterir. Malik, tescil kararından sonra yaptığı yeni inşaat, ekim veya esaslı değişikliklerin bedel hesabına dahil edilmeyeceğini bilmelidir.
İdare açısından Madde 25, mülkiyetin ancak mahkemece verilen tescil kararıyla geçeceğini ortaya koyar. Bu nedenle idare, tescil kararı verilmeden taşınmazı malik gibi kullanamaz; tescil öncesi fiili kullanım halinde ecrimisil veya benzeri talepler gündeme gelebilir.
Uygulamada Çıkan Sorunlar
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, tescil kararından önce idarenin taşınmaza fiilen el atmasıdır. Yargıtay uygulamasına göre mülkiyet, tescil kararıyla idareye geçtiğinden, tescilden önceki kullanım dönemi için malik ecrimisil talep edebilir.
Bir diğer sorun, tescil kararından sonra yapılan yapı, ekim, ağaç dikimi veya esaslı değişikliklerin bedel hesabında dikkate alınıp alınmayacağıdır. Madde 25 gereği bu tür sonradan yapılan işlemler kamulaştırma bedelinin tespitinde dikkate alınmaz.
Dava Süreci
Madde 25, özellikle Kamulaştırma Kanunu Madde 10 kapsamında açılan bedel tespiti ve tescil davalarında uygulanır. Mahkeme, kamulaştırma bedelini belirledikten ve bedelin yatırıldığını gördükten sonra taşınmazın idare adına tesciline karar verir.
Tescil kararından itibaren malikin taşınmaz üzerindeki kullanım hakları sınırlanır. Büyük projelerde ise kamu yararı kararının ilanından sonra taşınmaz üzerine yapılan sabit tesisler ve dikilen ağaçlar, kanundaki şartlar çerçevesinde bedel hesabında dikkate alınmayabilir.
İzmir Kamulaştırma Uygulamaları Açısından Değerlendirme
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 25, özellikle yol, metro, tramvay, altyapı, enerji hattı, liman, baraj, sulama ve büyük ölçekli kamu yatırımlarında önem taşır. Tescil kararının tarihi, mülkiyetin idareye geçişi ve malik haklarının sınırlandırılması bakımından belirleyicidir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Urla ve Seferihisar gibi ilçelerde kamulaştırma davası devam ederken taşınmaz üzerinde yapılan yeni yapı, ekim veya tesislerin bedel hesabına dahil edilip edilmeyeceği dikkatle incelenmelidir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2012/20326, K.2012/29002, T.27.12.2012
“Kamulaştırma Kanununun 25. maddesi uyarınca mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece verilen tescil kararı ile olur.”
“Bu nedenle; davalı tarafın taşınmaza el atıldığı tarihten taşınmazın idare adına tescil edildiği tarihe kadar ecrimisil isteme hakkı mevcuttur.”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2010/11095, K.2010/18552, T.28.10.2010
“Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili istemine ilişkindir.”
“Kamulaştırma Kanununun 4650 sayılı Kanunla değişik 25. maddesi uyarınca mülkiyetin idareye geçmesi, mahkemece verilen tescil kararı ile olacağı ve tescil kararı tarihinden itibaren taşınmaz mal sahibinin kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz malda yeni inşaat veya ekim yapmak gibi kullanma hakları kalkacağı gözetilerek…”
“…zemin için belirlenen kamulaştırma bedelinden ağaçların enkaz bedelinin düşülmemesi gerekirken, indirim yapılarak az bedele hükmedilmesi, doğru görülmemiştir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 25 neyi düzenler?
Madde 25, kamulaştırmada hakların sınırlandırılması ve mülkiyetin idareye geçmesi konusunu düzenler.
Mülkiyet idareye ne zaman geçer?
Mülkiyet, mahkemece verilen tescil kararı ile idareye geçer.
Tescilden sonra yapılan inşaat veya ekim bedel hesabında dikkate alınır mı?
Hayır. Tescil kararından sonra yapılan yeni inşaat, ekim veya esaslı değişiklikler kamulaştırma bedelinde dikkate alınmaz.
