Kamulaştırma Kanunu Madde 19, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırılması ve zilyedin hakları konusunu düzenler. Tapu kaydı bulunmayan bir taşınmaz kamulaştırılacaksa idare, önce bu yerin kamu malı olup olmadığını araştırır. Taşınmaz kamu malı değilse ve üzerinde zilyetlik iddiası varsa, zilyedin kimliği, zilyetlik süresi, vergi kaydı ve mülkiyet kazanma şartları incelenir.
Madde Metni
Tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malların tescili ve zilyedin hakları
Madde 19 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/11 md.)
İdare öncelikle, kamulaştırılması kararlaştırılan tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malın, 21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16 ncı maddesinde sayılan kamu mallarından olup olmadığını ilgili yerlerden sormak suretiyle tespit eder.
İdarece yapılan bu araştırma sonucunda, kamulaştırılması kararlaştırılan tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz malın, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 16 ncı maddesinde sayılan kamu mallarından olmadığının, taşınmaz malın zilyedi mevcut olup da zilyetlikle iktisap iddiasında bulunulduğunun tespiti halinde, 9 uncu madde gereğince seçilen bilirkişiler marifetiyle mahallinde tahkikat yapar, delilleri toplar ve keyfiyeti bir tutanakla belirtir. Bu tutanakta, taşınmazın yüzölçümü, zilyedin kimliği, vergi kaydı, zilyetliğin başlangıç tarihi ve süresi, mülkiyeti kazanma şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirtilir.
İdarece hazırlanan ve 10 uncu madde uyarınca toplanılan belgelerin tamamı, taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine verilerek, taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin peşin veya kamulaştırma bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesi istenir.
Mahkeme, taşınmaz malın kamulaştırma bedelini 10 uncu maddede belirtilen usulde ve sürede tespit eder. Mahkeme, idarece verilen bilgi ve belgelerden, zilyedin kamulaştırma tarihinde taşınmaz malı Türk Kanunu Medenisi hükümleri dairesinde ve zilyetlikle iktisap etmiş olduğunu belirtmeye yeterli gördüğü takdirde, kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin bilirkişi raporunu idareye, bu raporla birlikte idarece verilen diğer belgeleri tespit edilen zilyede tebliğ eder.
Ayrıca taşınmaz malın durumu, o yerine en büyük mal memuruna bildirilmekle beraber, taşınmaz malın bulunduğu yerde çıkan bir yerel gazete ve bir internet haber sitesi ile Türkiye genelinde yayımlanan bir gazetede en az birer defa ilan edilir.
İlanda:
a) Taşınmaz malın bulunduğu yeri, mevkii, sınırı, miktarı,
b) Zilyedin kimliği,
c) Kamulaştırma bedelinin yatırılacağı banka,
d) Konuya ve taşınmaz malın değerine ilişkin tüm savunma ve delillerin, ilan tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,
e) Hak sahiplerinin son ilandan itibaren bir ay içinde itiraz etmedikleri takdirde, kamulaştırma bedelinin zilyede ödeneceğine karar verileceği,
Belirtilir.
Son ilandan itibaren otuz gün içinde Hazine veya üçüncü bir kimse tarafından itiraz edilmediği takdirde, mahkemece kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen miktarın, peşin ve nakit olarak veya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre taksitle kamulaştırma yapılmış ise, ilk taksidin yine peşin ve nakit olarak zilyet adına ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir. İdare tarafından kamulaştırma bedelinin zilyet adına yatırıldığına dair makbuzun mahkemeye ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin zilyede ödenmesine karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir.
Bu müddet içinde Hazine veya üçüncü şahıslar tarafından itiraz edilmesi halinde ise, mahkemece, tespit edilen kamulaştırma bedelinin ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere idarece ilanda belirtilen bankada açılacak üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasından sonra, taşınmaz malın idare adına tesciline karar verilir.
Kamulaştırma bedelinin zilyede verilmiş olması, o taşınmaz malda hak iddia edenlerin genel hükümler dairesinde zilyet aleyhine, bedele istihkak davası açmak hakkını düşürmez.
(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/35 md.) Başkası adına tapulu, sahipsiz ve/veya zilyedi tarafından iktisap edilmemiş yerin kamulaştırmasında binaların asgarî levazım bedeli, ağaçların ise 11 inci madde çerçevesinde takdir olunan bedeli zilyedine ödenir.
MADDE GEREKÇESİ
Kamulaştırma Kanunu Madde 19’un gerekçesi, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarda hak sahipliğinin belirlenmesini ve kamulaştırma bedelinin doğru kişiye ödenmesini sağlamaktır. Tapu kaydı bulunmayan taşınmazlarda malik doğrudan tapudan anlaşılamadığı için, zilyetlik ve fiili kullanım durumu özel olarak araştırılır.
Bu madde, hem idare hem de zilyet bakımından güvence sağlar. İdare, kamu hizmeti için gerekli taşınmazı kamulaştırabilir; zilyet ise şartları varsa kamulaştırma bedelini alma hakkını ileri sürebilir.
TAŞINMAZ MALİKİ VE İDARE AÇISINDAN ÖNEMİ
Zilyet açısından Madde 19, tapu kaydı bulunmasa bile fiili kullanımın ve zilyetlik yoluyla kazanma şartlarının dikkate alınmasını sağlar. Zilyet, taşınmazı ne zamandan beri kullandığını, vergi kaydını, sınırları, üzerindeki yapı ve ağaçları belgelemelidir.
İdare açısından Madde 19, tapusuz taşınmazlarda kamulaştırma dosyasının doğru hazırlanması bakımından önemlidir. İdare, taşınmazın kamu malı olup olmadığını, zilyetlik iddiasının haklılığını ve üçüncü kişilerin itiraz ihtimalini araştırmadan işlem yapmamalıdır.
UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR
Uygulamada en sık sorun, tapusuz taşınmazda gerçek hak sahibinin kim olduğunun belirlenmesidir. Birden fazla kişinin zilyetlik iddiasında bulunması, vergi kaydının farklı kişi adına olması veya taşınmazın kamu malı niteliği taşıyıp taşımadığı tartışma yaratabilir.
Bir diğer sorun, zilyede ödeme yapıldıktan sonra üçüncü kişilerin hak iddiasında bulunmasıdır. Madde 19’a göre bedelin zilyede ödenmiş olması, taşınmazda hak iddia edenlerin genel hükümlere göre bedele istihkak davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
DAVA SÜRECİ
Madde 19 kapsamında idare, belgeleri hazırlayarak taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescil talebinde bulunur. Mahkeme, zilyedin durumu ve taşınmazın niteliğini değerlendirir.
Son ilandan itibaren süresi içinde Hazine veya üçüncü kişiler itiraz etmezse, bedel zilyet adına yatırılır ve taşınmaz idare adına tescil edilir. İtiraz olursa bedel, ileride hak sahipliğini ispat edecek kişiye ödenmek üzere bankada üçer aylık vadeli hesaba yatırılır.
İZMİR KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 19, özellikle kırsal alanlar, eski köy yerleşimleri, tarım arazileri, yol ve enerji hattı projeleri bakımından önem taşır. Tapu kaydı bulunmayan veya kayıt sorunu olan alanlarda zilyetlik araştırması dikkatle yapılmalıdır.
Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa, Menderes, Seferihisar, Urla, Ödemiş, Tire ve Kiraz gibi bölgelerde fiili kullanım, tarımsal faaliyet, ağaç varlığı, yapı ve muhdesatlar kamulaştırma bedeli üzerinde etkili olabilir.
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/5075, K.2023/11145, T.16.11.2023
“Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Siirt ili, … ilçesi, Koçlu köyü sınırları dahilinde bulunan kadastro görmemiş, sınırları davacı idarece tanzim olunan 6 No.lu zilyetlik tutanağı ile belirlenen 5.447,58 m² alanlı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.”
“Arazi niteliğindeki dava konusu … sınırları davacı idarece tanzim olunan 6 nolu zilyetlik tutanağı ile belirlenen 5.447,58 m² alanlı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, üzerinde bulunan yapıya resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre değer biçilerek adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine… karar verilmesi yerindedir.”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2023/316, K.2023/7815, T.25.09.2023
“Davacı idare vekili dava dilekçesinde; Siirt ili, … ilçesi, … köyü sınırları dahilinde bulunan kadastro görmemiş, sınırları davacı idarece tanzim olunan 10 No.lu zilyetlik tutanağı ile belirlenen 12.155,99 m² alanlı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini talep etmiştir.”
“Arazi niteliğindeki dava konusu … sınırları davacı idarece tanzim olunan 10 nolu zilyetlik tutanağı ile belirlenen 12.155,99 m² alanlı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 … maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak, üzerinde bulunan yapıya resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre değer biçilerek … hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine… karar verilmesi yerindedir.”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayınız…
Sık Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 19 neyi düzenler?
Madde 19, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazların kamulaştırılması ve zilyedin bedel hakkını düzenler.
Tapusuz taşınmazda kamulaştırma bedeli ödenir mi?
Evet. Zilyetlik ve hak sahipliği şartları oluşmuşsa kamulaştırma bedeli zilyede ödenebilir.
Üçüncü kişi sonradan hak iddia edebilir mi?
Evet. Bedelin zilyede ödenmesi, üçüncü kişilerin bedele istihkak davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.
