Kamulaştırma Kanunu Madde 18, kamulaştırılacak taşınmazın mülkiyeti ihtilaflı ise uygulanacak usulü düzenler. Taşınmaz tapuda kayıtlı olsa bile mülkiyet davası devam ediyorsa veya kadastro mahkemesinde uyuşmazlık varsa, idare yine kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açabilir. Ancak belirlenen bedel doğrudan bir kişiye ödenmez; mülkiyet uyuşmazlığı sonunda hak sahibi kim çıkarsa bedel ona ödenmek üzere bankada nemalandırılır.
Madde Gerekçesi
Madde 18 – (Değişik: 24/4/2001 – 4650/10 md.)
İdare, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz malın mülkiyeti üzerinde ihtilaf olup olmadığını, taşınmaz malın bulunduğu yerdeki tapu idaresi, kadastro müdürlüğü ve hukuk mahkemelerinden sorarak ve mahallinde araştırma yaparak tespit eder.
Yapılan araştırmalar sonucunda, taşınmaz malın tapuda kayıtlı olmakla birlikte mahkemede mülkiyeti üzerinde ihtilaf olduğu veya kadastrosu yapılmasına rağmen kadastro mahkemesinde davalı olduğunun tespit edilmesi halinde idarece, 10 uncu madde uyarınca hazırlanan belgelerin tamamı, taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine verilerek, taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla ilgili uyuşmazlığın sonucunda belli olacak hak sahibine peşin veya kamulaştırma 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesi istenir.
Mahkemece, taşınmaz mal hakkındaki mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın tüm taraflarına, 10 uncu madde uyarınca tebligatların ve ilanların yapılması, taşınmazın kamulaştırma bedelinin yine bu maddedeki usule göre tespit edilmesi ve bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere idarece mahkemenin belirttiği bankaya 10 uncu madde uyarınca ve üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasından sonra, bu bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine ve taşınmaz malın idare adına tesciline karar verilir ve bu karar tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. 3 üncü maddenin 2 nci fıkrasına göre yapılan kamulaştırmalarda mahkemece belirlenecek kamulaştırma bedelinin ilk ve takibeden taksitleri de mahkemenin belirlediği bankadaki üçer aylık vadeli hesaplara yatırılır.
Mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın sonucunda, hak sahibi olduğuna mahkemece karar verilen kişinin müracaatı üzerine kamulaştırma bedelini tespit eden mahkemenin, paranın bu hak sahibine ödenmesi için bankaya yazacağı talimat üzerine para hak sahibine ödenir.
Bu maddede öngörülen işlemler, mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılır.
Kamulaştırılması yapılan taşınmaz mal tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar verilir.
Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.
Mahkemece tespit edilen bu bedel taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırma bedelidir.
14 üncü maddede belirtilen süre içinde, kamulaştırma işlemine karşı hak sahipleri tarafından idari yargıda iptal davası açılması ve idari yargı mahkemelerince de yürütmenin durdurulması kararı verilmesi halinde mahkemece, idari yargıda açılan dava bekletici mesele kabul edilerek bunun sonucuna göre işlem yapılır.
Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli mahkemelerde açılacak düzeltim davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin tebligat ve ilan belgelerinde açıkça belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması nedeniyle davada husumet yanlış yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak suretiyle davaya devam olunur.
MADDE GEREKÇESİ
Kamulaştırma Kanunu Madde 18’in gerekçesi, mülkiyeti ihtilaflı taşınmazlarda kamulaştırma sürecinin durmasını önlemektir. Kamu hizmeti için gerekli taşınmazın maliki konusunda uyuşmazlık bulunması, idarenin kamulaştırma yapmasına engel değildir.
Bu madde, hem idarenin kamu hizmetini yürütmesini sağlar hem de gerçek hak sahibinin kamulaştırma bedeline ulaşmasını güvence altına alır. Bedel, mülkiyet davasının sonucunda belirlenecek hak sahibine ödenmek üzere bankaya yatırılır.
TAŞINMAZ MALİKİ VE İDARE AÇISINDAN ÖNEMİ
Taşınmaz maliki açısından Madde 18, mülkiyet ihtilafı devam ederken taşınmaz kamulaştırılırsa bedelin kaybolmamasını sağlar. Hak sahibi olduğunu iddia eden kişiler, devam eden mülkiyet davasını takip etmeli ve hak sahibi oldukları kesinleştiğinde bedelin ödenmesini talep etmelidir.
İdare açısından Madde 18, malik ihtilafı nedeniyle kamulaştırma sürecinin tıkanmasını önler. İdare, tapu idaresi, kadastro müdürlüğü, mahkemeler ve mahalli araştırma yoluyla mülkiyet ihtilafını tespit etmeli; dava dosyasına tüm tarafların dahil edilmesini sağlamalıdır.
UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, taşınmaz üzerinde devam eden mülkiyet veya kadastro davasının idare tarafından yeterince araştırılmamasıdır. Eksik araştırma yapılırsa gerçek hak sahibi davaya dahil edilmeyebilir ve kamulaştırma bedelinin kime ödeneceği konusunda yeni uyuşmazlıklar doğabilir.
Bir diğer sorun, bedelin yanlış kişiye ödenmesi riskidir. Madde 18’de amaç, bedelin mülkiyet davası sonuçlanıncaya kadar korunmasıdır. Bu nedenle mahkemece belirlenen bedelin hak sahibi belli oluncaya kadar bankada tutulması ve nemalandırılması önemlidir.
DAVA SÜRECİ
Madde 18 kapsamında idare, 10. maddeye göre hazırladığı belgelerle taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil talebinde bulunur. Mahkeme, mülkiyet ihtilafına ilişkin davanın taraflarına tebligat yapar ve kamulaştırma bedelini belirler.
Belirlenen bedel, mülkiyet uyuşmazlığı sonunda hak sahibi olacak kişiye ödenmek üzere bankaya yatırılır. Taşınmaz ise idare adına tescil edilir. Mülkiyet davası sonuçlandığında, hak sahibi mahkemeye başvurarak bankadaki kamulaştırma bedelinin kendisine ödenmesini isteyebilir.
İZMİR KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 18, özellikle miras, kadastro, tapu iptali ve tescil, paydaşlık ve eski kayıt uyuşmazlıkları bulunan taşınmazlarda önem taşır. İzmir’de altyapı, yol, enerji hattı, kentsel dönüşüm ve belediye hizmet alanı projelerinde mülkiyet ihtilafı bulunan taşınmazlarla sıkça karşılaşılabilir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Menemen, Torbalı, Aliağa, Kemalpaşa ve Urla gibi bölgelerde eski tapu kayıtları, miras paylaşımı, kadastro uyuşmazlıkları ve paylı mülkiyet sorunları kamulaştırma bedelinin kime ödeneceğini etkileyebilir. Bu nedenle hem mülkiyet davası hem de kamulaştırma davası birlikte takip edilmelidir.
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2019/9545, K.2020/108, T.13.01.2020
“Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkindir.”
“Dava konusu taşınmazda mülkiyet ihtilafı bulunduğundan bozma öncesi 22.04.2010 tarihli karar ile tespit edilen 45.805,28 TL bedelin Kamulaştırma Kanununun 18/3. maddesi uyarınca üçer aylık vadeli hesaba yatırılmış olduğu anlaşıldığından, bu bedelin mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmesine ilişkin hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi…”
“Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının 3.bendindeki … ibaresinden sonra gelmek üzere ‘bu bedelin dava konusu taşınmaz hakkındaki mülkiyet ihtilafı ile ilgili davanın sonucunda belirlenecek hak sahibine ödenmesine’ cümlesinin yazılmasına… hükmün böylece düzeltilerek onanmasına…”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2017/15842, K.2017/27617, T.06.12.2017
“Dava, 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkindir.”
“Arazi niteliğindeki … Köyü 115 ada 15 parsel sayılı taşınmaza gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.”
“Ancak; Tespit edilen kamulaştırma bedelinin, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere idarece mahkemenin belirttiği bankaya üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasından sonra, bu bedelin ileride belli olacak hak sahibine ödenmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hüküm kurulması…”
“Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının … yerine ‘Tespit edilen kamulaştırma bedelinin; mülkiyet ihtilafıyla ilgili davanın sonucunda belli olacak hak sahibine ödenmek üzere idarece, mahkemenin belirttiği bankaya üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına’ cümlesinin yazılmasına… hükmün düzeltilerek onanmasına…”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma hesaplama için buraya tıklayın…
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 18 neyi düzenler?
Madde 18, mülkiyeti ihtilaflı taşınmazlarda kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil usulünü düzenler.
Mülkiyet davası varsa kamulaştırma yapılabilir mi?
Evet. Mülkiyet ihtilafı kamulaştırmaya engel değildir; bedel hak sahibi belli olana kadar bankada tutulur.
Kamulaştırma bedeli kime ödenir?
Bedel, mülkiyet uyuşmazlığı sonunda hak sahibi olduğu kesinleşen kişiye ödenir.
