Kamulaştırma Kanunu Madde 17, güncel mevzuatta mülga olan bir hükümdür. Eski sistemde bu madde, bazı durumlarda kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili süreciyle bağlantılıydı. Ancak 24/4/2001 tarihli 4650 sayılı Kanun değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle Madde 17 bugün doğrudan uygulanmaz; güncel uygulamada tescil süreci esas olarak Kamulaştırma Kanunu Madde 10 kapsamında, mahkemece belirlenen kamulaştırma bedelinin yatırılması ve tescil kararı verilmesi yoluyla yürür.
Madde Metni
Tapulu taşınmaz mallarda tescil
Madde 17 – (Mülga: 24/4/2001 – 4650/21 md.)
MADDE GEREKÇESİ
Kamulaştırma Kanunu Madde 17’nin tarihsel gerekçesi, kamulaştırma işlemleri tamamlandıktan sonra taşınmazın idare adına tescil edilmesini sağlamaktı. Eski uygulamada idare, belirli şartlar gerçekleştiğinde taşınmazın adına tescili için mahkemeye başvurabiliyordu.
Günümüzde bu sistem değişmiş; kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası aynı yargılama içinde ele alınır hale gelmiştir. Bu nedenle Madde 17 artık aktif bir tescil dayanağı değildir; ancak eski kamulaştırma dosyalarında, özellikle geçmiş tarihli tescil, irtifak hakkı ve tebligat uyuşmazlıklarında önem taşımaya devam eder.
TAŞINMAZ MALİKİ VE İDARE AÇISINDAN ÖNEMİ
Taşınmaz maliki açısından Madde 17, eski tarihli kamulaştırma işlemlerinin geçerli olup olmadığını incelemek bakımından önemlidir. Özellikle taşınmaz tapusunda idare lehine tescil, irtifak şerhi veya kamulaştırma kaydı varsa; bu işlemin dayanağı, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, bedelin ödenip ödenmediği ve tescil kararının kimler yönünden kesinleştiği araştırılmalıdır.
İdare açısından Madde 17, artık doğrudan kullanılabilecek bir hüküm değildir. Güncel uygulamada idare, taşınmazın adına tescilini istiyorsa Madde 10 kapsamında bedel tespiti ve tescil davası açmalı; mahkemece belirlenen bedeli yatırdıktan sonra tescil kararı almalıdır.
UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR
Uygulamada Madde 17 ile ilgili sorunlar daha çok eski kamulaştırma dosyalarında görülür. Özellikle tescil davasının bazı malik veya paydaşlar yönünden reddedilmesine rağmen tapuda tüm taşınmaz üzerine idare lehine şerh ya da irtifak işlenmesi, ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.
Bir diğer sorun, eski tarihli tescil işlemlerinde kamulaştırma tebligatı ve bedel ödeme belgelerinin eksik olmasıdır. Usulüne uygun tebligat yapılmamış, tapuda ferağ verilmemiş veya bedel ödendiği ispatlanamamışsa, kesinleşmiş bir kamulaştırma işleminden söz edilip edilemeyeceği tartışmalı hale gelir.
DAVA SÜRECİ
Madde 17 mülga olduğu için günümüzde bu maddeye dayanılarak yeni bir tescil davası açılamaz. Güncel tescil süreci, Kamulaştırma Kanunu Madde 10 uyarınca açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası içinde yürür.
Eski tarihli işlemler bakımından ise dava sürecinde, işlemin yapıldığı dönemdeki mevzuat uygulanır. Mahkeme, eski tescil kararını, tebligat belgelerini, ödeme kayıtlarını, tapu şerhlerini ve gerçek malik veya mirasçı durumunu birlikte değerlendirir.
İZMİR KAMULAŞTIRMA UYGULAMALARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRME
İzmir kamulaştırma uygulamalarında Madde 17, özellikle eski tarihli yol, enerji hattı, altyapı, askeri alan, kamu hizmet alanı ve irtifak kamulaştırmalarında gündeme gelebilir. Tapu kaydında geçmiş yıllardan kalan idare lehine tescil, irtifak veya şerh varsa, bunun hukuki dayanağı dikkatle incelenmelidir.
Bornova, Bayraklı, Buca, Karabağlar, Konak, Çiğli, Menemen, Torbalı, Aliağa ve Kemalpaşa gibi ilçelerde eski kamulaştırma kayıtlarıyla karşılaşıldığında; tapu kaydı, tescil kararı, kamulaştırma dosyası, tebligat belgeleri ve bedel ödeme kayıtları birlikte değerlendirilmelidir.
YARGITAY KARARLARI
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/244, K.2023/700, T.21.06.2023
“2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 4650 sayılı Kanunla değişiklik öncesi 13, 14, 17 ve 25 inci maddeleri…”
“Dava konusu … taşınmaz üzerinden geçen enerji nakil hattı nedeniyle 1984 tarihli kamu yararı kararına istinaden irtifak kamulaştırması yapıldığı, maliklere noter aracılığı ile tebligat gönderildiği…”
“TEK Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (mülga) 17 nci maddesi uyarınca irtifak hakkının idare adına tescili istemi ile açılan davada, Giresun 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin … kararı ile kendilerine usulüne uygun noter tebligatı yapılmayan davalılar … yönünden davanın reddine, davalı … yönünden ise kabulü ile kabul edilen hisse yönünden TEK lehine irtifak hakkının tapuya tesciline karar verildiği…”
“Ancak yalnızca … hissesi üzerine işlenmesi gereken irtifak şerhinin dava konusu taşınmazın tamamı üzerine işlendiği…”
“Bu durumda kamulaştırma tarihindeki taşınmaz maliklerinden …’ya usulüne uygun kamulaştırma işlemi tebliği yapılmadığı, … aleyhine 2942 sayılı Kanunun (mülga) 17 nci maddesi uyarınca açılan tescil davasının reddedildiği, tapuda ferağ verilmediği, kamulaştırma bedelinin ödendiğine ilişkin belge ibraz edilemediği… kesinleşmiş bir kamulaştırma işleminden söz etmenin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.”
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E.2018/5771, K.2019/15448, T.03.10.2019
“Dava konusu taşınmazlardan … parselin tapu kaydına göre üzerinde TEK Genel Müdürlüğü lehine daimi irtifak hakkı bulunduğu anlaşıldığından, irtifak hakkına ilişkin tüm bilgi ve belgeler ilgili idare ve tapu müdürlüğünden getirtilip irtifak hakkı nedeniyle meydana gelecek değer düşüklüğü oranına göre belirlenecek miktarın, kamulaştırma bedelinden indirilmesi gerektiğinin düşünülmemesi… doğru görülmemiştir.”
“Bölge Adliye Mahkemesince ilk derece mahkemesinden verilen karara dava konusu taşınmaz yönünden tapu kaydında bulunan önceki irtifakın infazda tereddüte yol açabileceğinden bahisle terkin edilmek suretiyle yapılan düzeltmenin yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle yapılması gerektiği…”
Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Robotu
Kamulaştırma bedeli hesaplama için tıklayın..
Sıkça Sorulan Sorular
Kamulaştırma Kanunu Madde 17 yürürlükte mi?
Hayır. Madde 17 mülga olup günümüzde doğrudan uygulanmaz.
Madde 17 hangi konuyla ilgiliydi?
Eski sistemde kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescili süreciyle bağlantılıydı.
Günümüzde tescil hangi maddeye göre yapılır?
Günümüzde tescil, esas olarak Kamulaştırma Kanunu Madde 10 kapsamında bedel tespiti ve tescil davasıyla yapılır.
