İmar planı değişikliğine itiraz, askıya çıkarılan nazım veya uygulama imar planı değişikliğinin taşınmaz mülkiyetine, yapılaşma hakkına, ulaşım sistemine, sosyal donatı alanlarına ya da yerleşmenin plan bütünlüğüne aykırı sonuçlar doğurmasını önlemek amacıyla yapılan idari başvurudur. Plan değişikliğine itiraz, ilan tarihinden itibaren başlayan bir aylık askı süresi içinde yapılmalıdır.
İmar planı değişikliği itiraz dilekçesinde yalnızca taşınmazın değer kaybettiğinin belirtilmesi çoğu zaman yeterli değildir. İtirazın; plan hiyerarşisi, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı, teknik ve nesnel gerekçe, sosyal-teknik altyapı dengesi gibi hukuki ve teknik ölçütlere dayandırılması gerekir.
İmar Planı Değişikliği Nedir?
İmar planı değişikliği, yürürlükteki nazım veya uygulama imar planının belirli bir bölümündeki kullanım kararı, yapı yoğunluğu, emsal, yükseklik, yol, park, okul, sağlık tesisi veya diğer plan kararlarının değiştirilmesidir.
Plan değişikliği, yerleşmenin genel planlama düzeninden bağımsız olarak yalnızca belirli bir parselin değerini veya yapılaşma hakkını artırmak amacıyla yapılamaz. Değişiklik, planın ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve sosyal-teknik altyapı dengesini korumalıdır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca imar planı değişikliklerinin kamu yararı amacıyla, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak hazırlanması gerekir. Yoğunluk artıran veya ulaşım sistemini etkileyen değişikliklerde, değişikliğin altyapıya etkileri de bilimsel verilerle değerlendirilmelidir.
İmar Planı Değişikliğine Kimler İtiraz Edebilir?
İmar planı değişikliğine, plan nedeniyle mülkiyet hakkı, yapılaşma koşulları, ulaşım imkânı, yaşam çevresi veya diğer meşru menfaatleri etkilenen gerçek ve tüzel kişiler itiraz edebilir.
Taşınmaz malikleri, plan değişikliğinin doğrudan kendi parsellerini etkilemesi halinde itiraz hakkına sahiptir. Komşu parsel malikleri de değişiklik nedeniyle yoğunluk artışı, manzara veya ulaşım kaybı, güvenlik riski, çevresel etki ya da altyapı sorunu doğması halinde itirazda bulunabilir.
Meslek odaları, dernekler ve sivil toplum kuruluşları ise kuruluş amaçlarıyla bağlantılı olmak şartıyla çevre, kentleşme, kültür ve tabiat varlıkları veya şehircilik ilkeleri yönünden plan değişikliğine itiraz edebilir.
İmar Planı Değişikliğine İtiraz Süresi
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesine göre imar planları ve plan değişiklikleri, onay tarihinden itibaren ilan yerlerinde ve ilgili idarenin internet sayfasında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.
İmar planı değişikliğine itiraz süresi, bir aylık askı süresidir. İtirazın en geç askının son gününde ilgili idareye ulaştırılması gerekir. Dilekçenin yalnızca hazırlanmış veya postaya verilmiş olması yeterli olmayabileceğinden başvurunun kayıt altına alınması ve evrak kayıt numarasının saklanması önem taşır.
Askı süresinden sonra yapılan başvuru, askı itirazı olarak değil, planın değiştirilmesine yönelik yeni bir başvuru olarak değerlendirilebilir. Süresi geçtikten sonra yapılan başvuru, sona ermiş olan imar planı iptal davası açma süresini kendiliğinden yeniden başlatmaz.
Plan Değişikliğine İtiraz Nereye Yapılır?
Belediye sınırları içindeki plan değişikliğine itiraz, planı askıya çıkaran ilgili belediye başkanlığına yapılır. Başvuru belediyenin evrak birimine verilebilir; ancak itiraz hakkında karar verme yetkisi kural olarak belediye meclisine aittir.
Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerdeki planlara itiraz, ilgili valiliğe yapılır. Bakanlık veya özel kanunlarla yetkilendirilmiş başka bir idare tarafından onaylanan planlarda ise itirazın planı onaylayan ve ilan eden yetkili makama yöneltilmesi gerekir.
İmar planı itirazının, yetkisiz bir müdürlük veya idari birim tarafından kesin olarak reddedilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir. İtirazın ilgili karar organına gönderilmeden yalnızca belediye başkanlığı, planlama müdürlüğü veya başka bir idari birim tarafından reddedilmesi halinde işlemin yetki unsuru ayrıca incelenmelidir.
Belediye Meclisi İtirazı Ne Kadar Sürede Karara Bağlar?
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince 15 gün içinde incelenerek kesin karara bağlanmasını öngörmektedir.
Belediye meclisinin 15 günlük inceleme süresi ile idari dava açma süresinin hesabında uygulanan zımni ret süresi birbirinden farklıdır. İdarenin kanunda belirtilen sürede karar vermemesi, dava süresinin belirsiz biçimde bekletilebileceği anlamına gelmez.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesine göre idari başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse başvuru reddedilmiş sayılır. Bu nedenle belediye meclisi kararının süresiz şekilde beklenmesi, dava hakkının süre aşımı nedeniyle kaybedilmesine neden olabilir.
İmar Planı Değişikliğine İtiraz Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
İmar planı değişikliğine itiraz dilekçesinde, itiraz eden kişinin kimlik ve iletişim bilgileriyle birlikte taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgileri açıkça gösterilmelidir.
Plan değişikliğinin bilgileri kapsamında planın ölçeği, onay tarihi, belediye meclisi kararının tarih ve sayısı, askıya çıkarıldığı tarihler ve varsa plan işlem numarası belirtilmelidir.
İtiraz gerekçeleri, genel ifadeler yerine somut plan kararları üzerinden açıklanmalıdır. İtiraz dilekçesinde özellikle şu hususlar değerlendirilebilir:
- Üst ölçekli plana aykırılık: Uygulama imar planının nazım imar planıyla veya nazım imar planının çevre düzeni planıyla çelişmesi.
- Teknik ve nesnel gerekçe eksikliği: Değişikliğin bilimsel araştırmaya, ihtiyaç analizine veya yeterli plan açıklama raporuna dayanmaması.
- Kamu yararına aykırılık: Değişikliğin kent ve bölge yararı yerine belirli bir parsel veya kişi lehine ayrıcalık oluşturması.
- Altyapı dengesinin bozulması: Yapı veya nüfus yoğunluğu artırıldığı halde yol, otopark, okul, park ve diğer donatı alanlarının artırılmaması.
- Sosyal donatı alanının kaldırılması: Park, okul, sağlık tesisi veya kamu hizmet alanının eş değer alan ayrılmadan farklı kullanıma dönüştürülmesi.
- Ulaşım sisteminin bozulması: Yolun kaldırılması, daraltılması, sürekliliğinin kesilmesi veya trafik yükünün yeterli inceleme yapılmadan artırılması.
- Eksik kurum görüşü: Koruma kurulu, Karayolları, DSİ veya diğer ilgili kurumların alınması gereken görüşlerinin bulunmaması.
- Çevresel ve jeolojik risk: Taşkın, heyelan, deprem, zemin, kıyı veya çevre etkilerinin yeterince değerlendirilmemesi.
İmar planı itiraz dilekçesine, tapu kaydı, plan paftası, plan açıklama raporu, eski ve yeni planların karşılaştırması, fotoğraflar, imar durumu, kurum görüşleri ve varsa teknik uzman raporu eklenebilir.
İtiraz Kabul Edilirse Ne Olur?
İmar planı değişikliğine yapılan itirazın kabul edilmesi, plan kararında değişiklik yapılmasını gerektirebilir. Kabul edilen itiraz doğrultusunda planın kullanım kararı, plan notu, yapılaşma koşulu veya plan sınırı yeniden düzenlenebilir.
İtiraz sonucunda planın esaslı şekilde değiştirilmesi halinde, değiştirilen planın ilgili onay sürecinden geçirilerek yeniden askıya çıkarılması gerekir. İtirazın tamamen veya kısmen kabul edilmesi sonucunda plan yapım süreci devam ediyorsa, ilk askıdaki planın kesinleştiğinden söz edilemeyebilir.
Yeniden askıya çıkarılan imar planına, yapılan değişikliklerden etkilenen kişiler tekrar itiraz edebilir. Dava süresinin hangi askı ilanından başlayacağı, yapılan değişikliğin niteliği ve planın kesinleşme tarihi dikkate alınarak belirlenir.
İtiraz Reddedilirse Ne Yapılabilir?
İmar planı değişikliğine itirazın reddedilmesi halinde, ret işlemiyle birlikte plan değişikliğinin iptali talebiyle idari yargıda dava açılabilir. Dava dilekçesinde hem plan değişikliği hem de itirazın reddine ilişkin karar dava konusu gösterilebilir.
İmar planı iptal davasında genel dava açma süresi 60 gündür. Ancak sürenin başlangıcı; itiraz tarihi, askının son günü, ret kararının tarihi, kararın tebliği ve zımni ret durumu birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
İtiraza 30 gün içinde cevap verilmemesi halinde, güncel İYUK m.11 uyarınca zımni ret oluşur. Zımni ret tarihinden sonra kalan dava açma süresi işlemeye devam eder; başvuru tarihine kadar geçen süre de hesaba katılır. Bu nedenle her olay için ayrı bir süre çizelgesi hazırlanması güvenli olur.
Askı Süresinde İtiraz Etmeden Dava Açılabilir mi?
Askı süresinde itiraz, kural olarak imar planı iptal davasının zorunlu ön şartı değildir. Plan nedeniyle menfaati ihlal edilen kişiler, askı süresinin tamamlanmasından sonra yasal süre içinde doğrudan iptal davası açabilir.
İmar planına itiraz edilmemişse, dava süresi kural olarak planın son ilan gününü izleyen tarihten itibaren hesaplanır. Askı bittikten sonra idareye yapılan olağan başvuru, geçmiş olan dava süresini canlandırmaz.
Askı itirazının yapılması, planın dava açılmadan önce idari makam tarafından yeniden değerlendirilmesini sağlar. Bununla birlikte itirazın hatalı makama yapılması veya belediye kararının uzun süre beklenmesi, süre aşımı riski doğurabilir.
Plan Değişikliğine İtirazda Yürütmenin Durdurulması
İtiraz dilekçesi verilmesi, plan değişikliğinin yürürlüğünü kendiliğinden durdurmaz. Plan kesinleştiğinde idare, değiştirilen plan kararlarına göre ruhsat veya diğer uygulama işlemlerini gerçekleştirebilir.
Plan değişikliğinin uygulanmasının durdurulması için iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması gerekir.
Yoğunluk artışı, yeşil alan kaybı, yapı ruhsatı verilmesi veya inşaata başlanması gibi durumlar, yürütmenin durdurulması talebinin önemini artırabilir. Talebin plan paftaları, teknik belgeler ve somut zarar ihtimaliyle desteklenmesi gerekir.
İmar Planı Değişikliğine İtiraz Hakkında Danıştay Kararları
İtirazı Karara Bağlama Yetkisi Belediye Meclisine Aittir
Karar künyesi: Danıştay 6. Dairesi, E.2018/8433, K.2022/252, 11.01.2022.
“İmar planı, imar planı revizyonu ve imar planı değişlikliklerini onaylama ve bunlara karşı yapılan itirazları karara bağlama yetkisi belediye meclisine ait olduğundan, imar planlarına karşı yapılan itirazların karara bağlanmak üzere belediye meclisine sunulması gerekmektedir.”
Kabul Edilen İtiraz Sonrasında Planın Yeniden İlanı
Karar künyesi: Danıştay 6. Dairesi, E.2020/4889, K.2023/3544, 06.04.2023.
“Askı süresi içinde plana yapılan itirazların tamamının ya da bir kısmının kabul edilmesi halinde planın kesinleştiğinden söz edilemeyeceğinden, aynı onaylanma usulünün tekrar edilmesi suretiyle planın yeniden askıda ilan edileceği”
Askı Süresinde İtiraz Edilmemesi ve Dava Süresi
Karar künyesi: Danıştay 6. Dairesi, E.2020/10861, K.2023/6248, 19.06.2023.
“İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekir.”
Plan Değişikliğinin Teknik Yönden İncelenmesi
Karar künyesi: Danıştay 6. Dairesi, E.2022/2809, K.2025/6274, 02.12.2025.
“Uyuşmazlık konusu ada ve parsele yönelik imar planı değişikliğinin çevre ve imar bütünlüğüne, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığı hususlarının keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak açıklığa kavuşturulması”
Sıkça Sorulan Sorular
İmar planı değişikliğine itiraz süresi kaç gündür?
İmar planı değişikliğine itiraz süresi, planın ilan edildiği bir aylık askı süresidir. İtirazın en geç askının son gününde ilgili idarenin kayıtlarına girmesi gerekir.
İmar planına yapılan itiraza cevap verilmezse ne olur?
İmar planı itirazına 30 gün içinde cevap verilmezse, güncel İYUK m.11 uyarınca başvuru zımnen reddedilmiş sayılır. Kalan dava açma süresi bu tarihten sonra yeniden işlemeye başlar.
Askı süresi geçtikten sonra imar planına itiraz edilebilir mi?
Askı süresi geçtikten sonra yapılan başvuru, 3194 sayılı Kanun m.8 kapsamındaki askı itirazı niteliğinde değildir. İYUK m.10 kapsamında plan değişikliği talebi olarak değerlendirilebilse de geçmiş olan doğrudan dava süresini kendiliğinden canlandırmaz.
