657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 90, devlet memurlarının aynı anda üstlenemeyeceği birleşemeyecek görevleri düzenleyen önemli bir kamu personel hukuku hükmüdür. DMK Madde 90 birleşemeyecek görevler, kamu hizmetinde görevlerin birbirinden bağımsız ve tarafsız biçimde yürütülmesini, çıkar çatışmasının önlenmesini ve kamu görevlisinin asli görev sorumluluğunun korunmasını amaçlar. Kanun, belirli kamu görevlerinin aynı kişi üzerinde birleşmesini açık biçimde sınırlandırmıştır. Bu nedenle bir memura ek veya ikinci bir görev verilmeden önce yalnızca görevlendirme şartları değil, DMK 87, 88 ve 90 hükümleri kapsamında görevlerin birlikte yürütülmesinin hukuken mümkün olup olmadığı da değerlendirilmelidir.
Madde Metni
Madde 90 – (Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.)
Devlet memurlarına, vekalet görevi, ikinci görev veya ders görevlerinden ancak birisi verilebilir. Öğretmenlerin idari görevi bu hükmün dışındadır. Bir memurun üstünde birden çok ücretli vekalet görevi veya ikinci görev bulunamaz
DMK Madde 90 Neyi Düzenler?
DMK Madde 90, 657 sayılı Kanun kapsamında belirli görevlerin aynı memur üzerinde birleşemeyeceğine ilişkin temel kuralı düzenlemektedir.
Kanuna göre devlet memurlarına vekâlet görevi, ikinci görev veya ders görevlerinden ancak birisi verilebilir. Bu görevlerin aynı kişi üzerinde bir araya getirilmesi mümkün değildir.
Ayrıca memurun birden fazla ücretli vekâlet görevini veya ikinci görevi aynı anda yürütmesi hâlinde bunlardan yalnızca biri için ödeme yapılmasına ilişkin sınırlamalar da önem taşır.
Hangi Görevler Bir Memur Üzerinde Birleşemez?
Vekâlet görevi, ikinci görev ve ders görevi, DMK Madde 90 kapsamında birlikte değerlendirilmesi gereken görev türleridir.
Kanunun temel yaklaşımına göre memura bu görevlerden yalnızca birinin verilmesi esastır.
Örneğin bir memurun aynı anda hem kanun kapsamında ikinci görev üstlenmesi hem de ayrıca vekâlet veya ders görevi yürütmesi söz konusu olduğunda, görevlendirmelerin DMK Madde 90’a uygunluğu ayrıca incelenmelidir.
Vekâlet ve İkinci Görev Aynı Anda Verilebilir mi?
DMK Madde 90’ın getirdiği sınırlama nedeniyle, vekâlet görevi ile ikinci görevin aynı memur üzerinde birleşmesi kural olarak mümkün değildir.
Vekâlet, geçici olarak başka bir görevin yürütülmesini; ikinci görev ise asli görevin yanında kanunun izin verdiği başka bir görevin üstlenilmesini ifade eder.
Bu iki görevlendirme türünün hukuki niteliği farklı olsa da birleşemeyecek görevler kuralı nedeniyle aynı personel üzerinde toplanmaları sınırlandırılmıştır.
İkinci Görev ile Ders Görevi Birlikte Verilebilir mi?
İkinci görev ile ders görevinin aynı memur üzerinde birleştirilmesi, DMK Madde 90’daki sınırlama çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Kanunun öngördüğü sistemde memura vekâlet, ikinci görev veya ders görevlerinden yalnızca biri verilebilir.
Bu nedenle bir memura ikinci görev verildikten sonra ayrıca ders görevi verilmek isteniyorsa, görevlendirmenin niteliği ve varsa özel kanuni düzenlemeler dikkatle incelenmelidir.
Bir Memur Birden Fazla Vekâlet Görevi Yürütebilir mi?
Birden fazla görevin aynı memura vekâleten gördürülmesi ile bu görevlerden dolayı yapılabilecek ödemeler birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Özellikle bir memurun üzerinde birden fazla ücretli vekâlet görevi bulunması durumunda, mali haklar bakımından kanuni sınırlamalar söz konusu olabilir.
Bu nedenle görevlendirme yapılırken yalnızca hizmet ihtiyacı değil, vekâlet aylığının hangi görev için ödenebileceği de ilgili mali hükümlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Birden Fazla Görev İçin Ayrı Ayrı Ücret Alınabilir mi?
Bir memurun birden fazla görevi yürütmesi, her görev için ayrı ayrı aylık veya ücret alabileceği anlamına gelmez.
DMK Madde 90 ve ilgili mali hükümler, aynı personelin birden fazla ücretli görev yürütmesi durumunda yapılabilecek ödemelere sınırlamalar getirmektedir.
Özellikle birden fazla ücretli vekâlet veya ikinci görev söz konusu olduğunda, kanuni şartlara göre yalnızca bir görev için ödeme yapılması gündeme gelebilir.
Birleşemeyecek Görevler Kuralının Amacı Nedir?
Birleşemeyecek görevler düzenlemesinin temel amacı, kamu personelinin çok sayıda farklı görevi aynı anda üstlenmesi nedeniyle asli görevin aksamasını ve görev karmaşasının ortaya çıkmasını önlemektir.
Aynı kişiye çok sayıda görev verilmesi, yetki ve sorumlulukların belirsizleşmesine ve kamu hizmetinin verimsizleşmesine neden olabilir.
Düzenleme aynı zamanda aynı personele farklı görevlendirmeler üzerinden birden fazla ödeme yapılmasının sınırlandırılması açısından mali disiplin işlevi de taşır.
DMK Madde 87, 88, 89 ve 90 Arasındaki İlişki Nedir?
DMK Madde 87, devlet memurları bakımından genel ikinci görev yasağını düzenler.
DMK Madde 88, kanunun izin verdiği ikinci görevleri ve bu görevlerin kimlere verilebileceğini belirler. DMK Madde 89 ise memurlara verilebilecek ders görevini düzenlemektedir.
DMK Madde 90 ise bu görevlendirmelerin hangi ölçüde aynı kişi üzerinde birleşebileceğine ilişkin sınırlamayı ortaya koyar. Bu nedenle dört madde birbiriyle bağlantılı olarak değerlendirilmelidir.
Birleşemeyecek Görevler Kuralına Aykırı Görevlendirme Yapılırsa Ne Olur?
DMK Madde 90’a aykırı biçimde görevlerin aynı personel üzerinde birleştirilmesi, görevlendirme ve buna bağlı mali ödemelerin hukuka uygunluğu konusunda uyuşmazlık doğurabilir.
Özellikle kanuni dayanağı bulunmayan ödemelerin yapılması hâlinde yersiz ödeme ve kamu zararı tartışmaları gündeme gelebilir.
Bu nedenle idarenin görevlendirme öncesinde personelin mevcut görevlerini kontrol etmesi ve yeni görevin birleşemeyecek görevler kapsamında olup olmadığını belirlemesi önemlidir.
DMK Madde 90’ın Önemi
DMK Madde 90, kamu personelinin üzerine birbiriyle bağdaşmayan veya kanunen birlikte yürütülmesi sınırlandırılan görevlerin verilmesini önleyerek personel yönetiminde düzen ve görev disiplininin korunmasını sağlar.
Düzenleme aynı zamanda kamu görevlisinin asli görevine yeterli zaman ayırmasını ve kamu hizmetinin etkin şekilde yürütülmesini destekler.
Özellikle vekâlet, ikinci görev ve ders görevinin doğru sınıflandırılması, hem görevlendirmenin hem de yapılacak mali ödemelerin hukuka uygunluğu açısından önemlidir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
DMK Madde 90 kapsamında bir memura yeni görev verilmeden önce, personelin mevcut vekâlet, ikinci görev ve ders görevlendirmeleri kontrol edilmelidir.
Görevlendirmenin adı değil, gerçek hukuki niteliği esas alınmalıdır. Ayrıca birden fazla görev nedeniyle ödeme yapılacaksa hangi ödemenin hukuken mümkün olduğu DMK’nın aylık hükümleri ve ilgili özel mevzuatla birlikte incelenmelidir. Böylece hatalı görevlendirme ve yersiz ödeme uyuşmazlıklarının önüne geçilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Vekâlet ve ikinci görev aynı anda verilebilir mi?
Kural olarak vekâlet, ikinci görev ve ders görevlerinden yalnızca biri memura verilebilir.
İkinci görev ile ders görevi birleşebilir mi?
DMK Madde 90’daki birleşemeyecek görevler kuralı nedeniyle birlikte verilmesi kural olarak mümkün değildir.
Birden fazla görev için ayrı ayrı ücret alınabilir mi?
Her görev için otomatik ödeme yapılamaz; kanundaki mali sınırlamalar ve ödeme şartları dikkate alınır.
