Devlet Memurları Kanunu Madde 61 İstisnai Memurluklara Atananlara Bu Kanunun Uygulanacak Hükümleri

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 61, istisnai memur kadrolarına atanan kişiler hakkında 657 sayılı Kanun’un hangi hükümlerinin uygulanacağını düzenlemektedir. İstisnai memurluklar, genel memuriyete giriş ve atama sisteminden bazı yönleriyle ayrılan özel kamu görevleridir. Ancak bir kişinin istisnai memur kadrosuna atanması, 657 sayılı Kanun’un bütün hükümlerinden tamamen muaf olduğu anlamına gelmez. DMK Madde 61, istisnai memurların tabi olduğu hukuki rejimin belirlenmesi, hak ve yükümlülüklerinin açıklığa kavuşturulması ve kamu personel sisteminde hukuki belirliliğin sağlanması açısından önem taşımaktadır.

Madde Metni

İstisnai memurluklara atananlara bu Kanunun uygulanacak hükümleri

Madde 61 – (Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen Kabul: 15/5/1975-1897/1 md.)

60 ıncı madde gereğince istisnai memurluklara atananlar hakkında bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi dışında kalan bütün hükümleri uygulanır.

Ancak istisnai bir memuriyet kadrosuna atananlar, atandıkları kadronun derece aylığının ilk kademesini kazanılmış hak olarak elde ettikleri tarihten itibaren, haklarında bu kanunun kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine dair hükümleri uygulanır.

Şu kadar ki, (…) Bakanlıklar özel kalem müdürlüklerine, valiliklere, büyükelçiliklere, elçiliklere, daimi temsilciliklere atananların, atandıkları derecelerde geçirdikleri süreler, kazanılmış hak sayılmamak şartıyla, kademe ilerlemesinde (üst dereceye atanmaları halinde 161 inci maddenin A bendi uyarınca) değerlendirilir.⁽²⁾

DMK Madde 61 Neyi Düzenler?

DMK Madde 61, istisnai memurluklara atanan kişiler hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun uygulanacak hükümlerini belirleyen düzenlemedir.

İstisnai memurluklara atanma bakımından genel memuriyet sisteminden farklı kurallar bulunabilse de bu kişiler kamu görevlisi olarak belirli haklara, yükümlülüklere, yasaklara ve sorumluluklara tabidir.

Bu nedenle istisnai memurluk kavramı, 657 sayılı Kanun’un tamamen dışında kalan bağımsız bir personel statüsü olarak değerlendirilmemelidir.

İstisnai Memurluk Nedir?

İstisnai memurluk, 657 sayılı Kanun’da özel olarak belirtilen ve genel atama usullerinden farklı esaslara tabi olabilen belirli kamu görevlerini ifade eder.

Bu kadrolar, görevlerin niteliği ve kamu yönetiminin ihtiyaçları nedeniyle özel bir atama sistemine tabi tutulmuştur. DMK Madde 59, hangi görevlerin istisnai memuriyet kapsamında değerlendirildiği konusunda temel düzenlemeyi içermektedir.

Ancak istisnai kadroya atanmak, kişinin sınırsız veya mevzuattan bağımsız bir kamu personeli statüsü kazanması anlamına gelmez.

İstisnai Memurlara 657 Sayılı Kanun Uygulanır mı?

İstisnai memurlara 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uygulanır. Atama süreçlerinde bazı özel kuralların bulunması, bu kişilerin devlet memurluğuna ilişkin bütün düzenlemelerden muaf olduğu anlamına gelmez.

İstisnai memurların ödev ve sorumlulukları, hakları, yasakları ve diğer personel işlemleri, kanunda öngörülen kapsam doğrultusunda değerlendirilir.

Bu nedenle kişinin hangi istisnai kadroya atandığı ve ilgili göreve ilişkin özel mevzuat hükümleri de ayrıca incelenmelidir.

İstisnai Memurluklarda Genel Atama Şartları Aranır mı?

İstisnai memurluklara atanma, genel memur kadrolarına yapılan atamalardan bazı yönleriyle farklıdır. Bu kadrolarda genel sınav, kariyer veya atama sistemine ilişkin bazı hükümler farklı şekilde uygulanabilir.

Bununla birlikte istisnai memurluklara atanabilecek kişilerin taşıması gereken şartlar bakımından DMK Madde 60 ve ilgili özel mevzuat hükümleri önem taşır.

Dolayısıyla “istisnai” ifadesi, herhangi bir şart aranmaksızın herkesin doğrudan devlet memuru olarak atanabileceği anlamına gelmez.

İstisnai Memurların Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

İstisnai memur kadrosunda görev yapan kişiler, kamu görevlisi olmalarından kaynaklanan çeşitli hak ve yükümlülüklere sahiptir.

Görevin niteliğine göre sadakat, tarafsızlık, kamu hizmetine uygun davranış, gizli bilgileri açıklamama ve mevzuata uygun hareket etme gibi temel memuriyet yükümlülükleri gündeme gelir.

Mali ve sosyal haklar ile diğer personel işlemlerinde ise 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ve varsa özel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

İstisnai Memurluk Sürekli Bir Memuriyet Hakkı Sağlar mı?

İstisnai bir kadroya atanmak ile genel kariyer memurluğu sistemi içerisinde kazanılan haklar her durumda aynı hukuki sonucu doğurmayabilir.

İstisnai memuriyete yapılan atamanın kişinin daha sonraki memuriyet statüsüne, kazanılmış hak aylığına veya başka kadrolara atanmasına etkisi değerlendirilirken 657 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ve somut atama şekli dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle istisnai kadroda geçirilen hizmetin tüm personel haklarına otomatik olarak aynı şekilde yansıyacağı kabul edilmemelidir.

İstisnai Memurluk ile Normal Memurluk Arasındaki Fark Nedir?

İstisnai memurluk ile genel memurluk arasındaki temel farklılıklardan biri atama sistemidir. Genel memuriyet kadrolarında sınav, yerleştirme ve kariyer esasları daha belirgin bir sistem içerisinde uygulanırken istisnai kadrolar için özel atama hükümleri bulunmaktadır.

Bununla birlikte her iki statüde de kamu hizmetinin hukuka uygun yürütülmesi ve kamu görevlilerinin kanuni yükümlülüklere uyması esastır.

Bu nedenle aradaki fark değerlendirilirken yalnızca atama yöntemi değil, ilgili kadronun hukuki niteliği de dikkate alınmalıdır.

DMK Madde 61’in Önemi

DMK Madde 61, istisnai memurlukların özel atama niteliği ile 657 sayılı Kanun’un genel kamu personel rejimi arasındaki bağlantının kurulması açısından önem taşır.

Düzenleme, istisnai memuriyetin kanundan tamamen bağımsız bir personel statüsü olarak değerlendirilmesini önleyerek bu kişilerin hak, yükümlülük ve sorumluluklarının hukuki çerçeve içerisinde belirlenmesine katkı sağlar.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

DMK Madde 61 kapsamında istisnai memurların hukuki durumu değerlendirilirken yalnızca bu madde değil; özellikle DMK Madde 59 ve Madde 60 ile ilgili özel mevzuat birlikte incelenmelidir.

İstisnai memuriyete atanmanın kazanılmış hak, derece ve kademe, başka görevlere atanma ve memuriyet statüsüne etkileri somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle her personel işleminin kendi hukuki dayanağı üzerinden değerlendirilmesi önemlidir.

Sık Sorulan Sorular